I SA/Go 94/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. A.M. i S.M. (dalej jako: "Strona skarżąca"), wnieśli skargę na postanowienieDyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] (dalej jako: "organ II instancji", "DIAS"), którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] grudnia 2009r. Z akt wynika następujący stan faktyczny. W dniu 23 czerwca 2021 r. pełnomocnik Strony skarżącej wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu podniósł, iż: - w tytule wykonawczym nr [...] błędnie wskazano kwoty dochodzonej zaległości w wysokości 381.007,00 zł zamiast w wysokości 385.990,00 zł tj. niezgodnie z treścią ostatecznej i prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] września 2009r. oraz nieuwzględnienia przerwy w naliczaniu odsetek, - w tytule wykonawczym nr [...] błędnie wskazano kwoty dochodzonej zaległości w wysokości 125,00 zł tj. niezgodnie z treścią ostatecznej i prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] września 2009r., z której wynikała kwota 385.990,00 zł oraz błędne wskazanie daty orzeczenia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego tj. daty [...].09.2009 r. zamiast [...].09.2009 r. PonadtoStrona skarżącapodniosła,iż wskutek nieuwzględnienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika ustanowionego od [...] kwietnia 2012 r., podejmowane przez organ czynności egzekucyjne nie odniosły żadnego skutku, a tym samym nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej jako: O.p.). Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów nawskazane postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Strona skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie, wskazując na rażącą obrazę przepisów o postępowaniu poprzez uznanie, że do wniesionych zarzutów nie mają zastosowania przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w jej aktualnym brzmieniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji wskazał, iż zarzuty zostały zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego przez ustawodawcę w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako U.p.e.a.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zdaniem organu termin do wniesienia ww. środka prawnego upłynął 4 lutego 2010 r. wraz z upływem 7 dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych Zobowiązanym. Organ podkreślił, iż dochowanie tego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej.W konsekwencji uchybienie terminowi ustawowemu w tym wypadku nie pozwala na uznanie zarzutów za wniesione skutecznie, wykluczając tym samym możliwość ich merytorycznego rozpoznania. Ponadto organ wskazał, iżw zakresie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego toczy się odrębnepostępowanie, wszczęte zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący zarzucili: 1. obrazę przepisów o postępowaniu poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, w której zarzuty na postępowanie egzekucyjne winny podlegać oddaleniu (odrzuceniu) z uwagi na ich niedopuszczalność (bezprzedmiotowość) wynikającą z faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa przed datą złożenia zarzutów, tj. przed datą 22.06.2021 r. (brak przedmiotu zarzutów), nie zaś z uwagi na uchybienie do ich wniesienia, 2. obrazę art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 32, art. 33 § 2, art. 40 § 2, 61a§ 1-2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a§ 1, art. 101 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z zm., dalej jako: K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 U.p.e.a., w zw. z art. 70 § 4, art. 59 § 1 pkt 9 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, 3. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskutek zupełnie dowolnego ustalenia jakoby postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2009 r. toczy się w dalszym ciągu, pomimo że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa przed nowelizacją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym trwanie w błędnym przekonaniu o skutecznym podejmowaniu przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych oraz wszelkich pozostałych czynności procesowych w zakresie w/w tytułu wykonawczego, 4. obrazę przepisów o postępowaniu poprzez uznanie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności obu zaskarżanych postanowień w całości, rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych z pominięciem trybu uproszczonego, na który skarżący nie wyrażają zgody oraz o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., pełnomocnik Skarżących zmodyfikował żądanie skargi zawarte w pkt 1 i wniósł o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych postanowień w całości oraz o stwierdzenie nieważności względnie uchylenie w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2009 r., jako podjętego po upływie ustawowo zakreślonego terminu, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to postanowienie do dnia dzisiejszego nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego z uwagi na pominiecie przy jego doręczaniu pełnomocnika zobowiązanych, których pełnomocnictwo zostało złożone do sprawy przy piśmie procesowym z dnia [...].04.2012 r. w celu usunięcia naruszenia prawa, które w granicach przedmiotowej sprawy egzekucyjnej sięga rażąco wadliwego i sprzecznego z przepisami prawa postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia [...].07.2012 r. nr [...]. Ponadto Strona skarżąca wniosła o: 1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu o charakterze urzędowym w postaci postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].06.2010 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M.S., M.A. na podstawie artykułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2009 r. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. na okoliczność urzędowo zaświadczanych tym dokumentem okoliczności faktycznych i prawnych, zakresu podmiotowo-przedmiotowo zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w tym na okoliczność stwierdzenia ostatniej prawidłowo podjętej czynności w w/w postępowaniu egzekucyjnym, 2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu o charakterze urzędowym w postaci "postanowienia" Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].07.2012 r. egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku A. i S.M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2009 r. na zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. na okoliczność stwierdzenia urzędowo zaświadczanych tym dokumentem okoliczności faktycznych i prawnych, nieskuteczności jego doręczenia oraz przysługujących środków jego zaskarżenia, zakresu "podjęcia", w tym powoływania, w tym na okoliczność stwierdzenia rażącego naruszenia art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. na okoliczność ustalenia pierwszej nieprawidłowej, a tym samym bezskutecznej czynności w w/w postępowaniu egzekucyjnym - źródła dalszych naruszeń przepisów obowiązującego prawa w tym postępowaniu egzekucyjnym, 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci pisma procesowego skarżących z dnia [...].12.2021 r. wraz z dołączonymi do tego pisma dokumentami o charakterze urzędowym, tj. pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].11.2021 r. oraz pisma Sądu Okręgowego z dnia [...].11.2021 r., które to pismo zostało złożone do sprawy po wydaniu przez stronę przeciwną zaskarżanego obecnie postanowienia z dnia [...].12.2021 r. a przed doręczeniem jego odpisu pełnomocnikowi skarżących w dniu 24.12.2021 r. na okoliczność wykazania nieprawidłowego, a tym samym zawinionego działania Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącego świadomego pozbycia się przez tenże Organ oryginału pisma procesowego zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r. wraz z załączonym do tego pisma pełnomocnictwa zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r. bez sporządzenia stosownych odpisów zarówno pisma procesowego zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r., jak i pełnomocnictwa zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r., co faktycznie nastąpiło w dniu 27.03.2014 r.. w którym to dniu Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłożył pełnomocnictwo zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r. wraz ze zgłoszeniem tego pełnomocnictwa przy piśmie z dnia [...].04.2012 r. do Sądu Okręgowego do sprawy [...], w tym na okoliczność pomijania pełnomocnika zobowiązanych przy każdej czynności wadliwie i bezskutecznie kontynuowanego postępowania egzekucyjnego po jego zawieszeniu na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].06.2010 r., 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt egzekucyjnych przedstawionych do Sądu wraz ze skargą na okoliczność ustalenia rażących naruszeń przepisów obowiązującego prawa, których dopuszczał się organ egzekucyjny począwszy od wydania w tej sprawie rażąco sprzecznego z nią w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania przepisami 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "postanowienia" nr [...] z dnia [...].07.2012 r., jego nieskuteczności wprowadzenia do obrotu prawnego, nierespektowania przez organ egzekucyjny skutecznie złożonego w dniu 16.04.2012 r. do akt tego postępowania egzekucyjnego pełnomocnictwa zobowiązanych, pozbycie się z dniem 27.03.2014 r. przez organ egzekucyjny pełnomocnictwa zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r. wraz ze zgłoszeniem tego pełnomocnictwa z dnia [...].04.2012 r., 5. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania (wpis 100 zł), w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej, kwotę 7 zł tytułem zwrotu opłaty pocztowej związanej z nadaniem skargi z dnia [...].01.2022 r. za pośrednictwem poczty, kwotę 50 zł tytułem zwrotu opłaty pocztowej związanej z nadaniem niniejszego pisma za pośrednictwem poczty (wysokość opłaty pocztowej wskazana na kopercie). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, zatem Sąd, pomimo żądania skierowania sprawy na rozprawę,rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Pełnomocnik skarżących domaga się w istocie uznania, że wniesione przez niego zarzutypowinny "podlegać oddaleniu (odrzuceniu) z uwagi na ich niedopuszczalność (bezprzedmiotowość)", wynikającą z wcześniejszego umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Bezspornym jest, iżodpisy tytułów wykonawczych nr [...] z [...] grudnia 2009 r. zostałydoręczone Zobowiązanym 28 stycznia 2010 r. Zatemdo prowadzonego postępowania egzekucyjnego miały zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. W myśl bowiem art. 14 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmienia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), która weszła w życia w dniu 30 lipca 2020 r. - do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Bezsporne jest również to, że do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie wydano na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Art. 26 § 1 U.p.e.a. wskazuje, iż organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt9 U.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.), zobowiązany może zgłosić zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten uznać należy za termin procesowy, a uchybienie mu powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 849/12 oraz wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14- dostępne, podobnie jak inne orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu na stroniehttp://orzeczenia.nsa.gov.pl).Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Należy jeszcze podkreślić, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich skuteczne wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanym 28 stycznia 2010 r. Pismo zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostało złożone dopiero 23 czerwca 2021 r., a więc po upływie ustawowego 7-dniowego terminu. Uchybienie takiemu terminowi oznacza, że organ egzekucyjny nie może poddać zgłoszonych zarzutów badaniu, czyli w istocie nie może wszcząć postępowania uregulowanego w art. 33 do 35 U.p.e.a. Przepisy te nie zawierają przy tym żadnych uregulowań, które określałyby, jakie rozstrzygnięcie powinien wydać organ egzekucyjny po stwierdzeniu, że zobowiązany uchybił terminowi do wniesienia zarzutów. Przepis taki zawarty został natomiast w art. 61a § 1 K.p.a. - pozwala on na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli z innych (poza stwierdzeniem braku przymiotu strony) przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte. Przyczyną taką może być między innymi wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 3446/16).Prawidłowo zatem w sprawie zastosowano wspomniany przepis. W sprawie nie wydano postanowienia, o którym mowa w art. 59 § 3 u.p.e.a. Jednak należy zauważyć, że wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało wcześniej umorzone, również skutkowałoby odmową wszczęcia postępowaniaw sprawie rozpatrzenia zarzutów na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Za "inne uzasadnione przyczyny",z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, należy uznać brak możliwości rozpoznania zarzutów z uwagi na wcześniejsze wydanie postanowienia o dalszym nieprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. W zakresie zarzutów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz żądania skargi zawartej w piśmie pełnomocnika Strony skarżącej z dnia [...] kwietnia 2022 r., Sąd wskazuje, iżorgan prowadzi odrębne postępowanie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2021 r. nr [...]), zatem to w jego trakcie zostaną rozpoznane wspomniane zarzuty, w tym w szczególności prowadzenie tego postępowania z pominięciem pełnomocnika. Z uwagi na to, że organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w związku z wniesieniem zarzutów z uchybieniem terminu do jego wniesienia, nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 32, art. 33 § 2, art. 40 § 2, 61a § 1-2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 101 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 U.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4, art. 59 § 1 pkt 9 O.p. Sąd oddalił wnioski o dopuszczenie dowodów wskazanych przez pełnomocnika Skarżących zarówno w skardze oraz w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd uznał, że z uwagi na prawidłowe zastosowanie przez organy art. 61a § 1 K.p.a., przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów nie jest niezbędne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.