I SPP/Go 10/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżących od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 10/20 wydanego w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 - 2012 postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący – L. i W.K. wraz ze skargą wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z ich oświadczeń wynika, że są małżeństwem, mieszkają razem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oboje są osobami niepełnosprawnymi. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m². Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą wynoszącego 4.289,76 zł, renty otrzymywanej przez skarżącego w wysokości 717,75 zł oraz zasiłków pielęgnacyjnych w łącznej kwocie 431,64 zł. Obok normalnych kosztów utrzymania ponoszą znaczne wydatki związane z rehabilitacją i leczeniem oraz dojazdem skarżącej do pracy. Oświadczyli nadto, że zobowiązania, jak i wydatki z dokumentami zostały przedstawione do WSA w grudniu 2019. Sytuacja wnioskodawców, w tym stan posiadania, są znane z urzędu, gdyż wielokrotne składali oni wnioski o przyznanie prawa pomocy w swoich licznych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem (m.in. sygn. akt I SPP/Go 136/19, I SPP/Go 78/19, I SPP/Go 40/19, I SA/Go 349/19, I SA/Go 341/19, I SA/Go 104/19, I SA/Go 478/18, I SA/Go 350/18, I SA/Go 208/18 i 207/18, I SA/Go 175/18 i 174/18). W ww. sprawach oświadczyli, że są właścicielami domu i samochodu osobowego marki [...] rok prod. 2016. Nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto, wobec skarżącej orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności, a skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazali m.in. spłatę kredytów: hipotecznego w kwocie 75 USD, mieszkaniowego 290 zł, konsumenckich 1000 zł, opłaty za prąd 400 zł, wodę 300 zł, telefon i internet 100 zł, a także zakup paliwa np. w październiku 1250-1300 zł, a we wrześniu ok. 800 zł, wyjaśniają jednocześnie, że tak znaczny wydatek związany jest z dojazdami do pracy skarżącej oddalonej ok. 35 km i 115 km od miejsca jej zamieszkania. Skarżący przedłożyli przy tym liczne dokumenty związane z leczeniem skarżącego, a także harmonogramy spłat kredytów zaciągniętych w [...]. Postanowieniem z 20 lutego 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 10/20 referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych oraz oddalił ich wnioski o ustanowienie doradcy podatkowego. W motywach uzasadnienia tego postanowienia stwierdził, że zasadne było zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów sądowych. Z przedstawionych przez nich oświadczeń i dokumentów oraz akt innych postępowań wynika, że nie mają oszczędności, a ich stałe, podstawowe wydatki pochłaniają całość dochodów. W tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego. Opisana sytuacja materialna skarżących nie dawała jednak podstaw do przyznania im na obecnym etapie postępowania doradcy podatkowego. Na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący nie muszą być obowiązkowo reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje zaś, że skarżący potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia L. i W.K. złożyli sprzeciw podnosząc m.in., że wskazane byłoby ustanowienie doradcy podatkowego aby zakończyć spór. Ponadto w uzasadnieniu postanowienia jest błąd ponieważ W.K. ma znaczny stopień niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie do kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy w tym zakresie, musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, Sąd powinien uwzględnić również procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie Sąd bierze pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, czy tzw. przymus adwokacko-radcowski oznaczający konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10 – powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze złożonych przez skarżących oświadczeń wynika, że są małżeństwem, mieszkają razem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oboje są osobami niepełnosprawnymi. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m². Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą wynoszącego 4.289,76 zł, renty otrzymywanej przez skarżącego w wysokości 717,75 zł oraz zasiłków pielęgnacyjnych w łącznej kwocie 431,64 zł. Obok normalnych kosztów utrzymania ponoszą znaczne wydatki związane z rehabilitacją i leczeniem oraz dojazdem skarżącej do pracy. Wobec powyższego zgodzić się należy z referendarzem sądowym, że zasadne jest zwolnienie skarżących od kosztów sądowych, bowiem nie mają oszczędności, a ich stałe, podstawowe wydatki pochłaniają całość dochodów. W tej sytuacji prawidłowa była ocena, że poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić ich na uszczerbek utrzymania koniecznego. Wbrew twierdzeniom skarżących, należycie również zostało przez referendarza sądowego ocenione, że pomimo trudnej sytuacji materialnej, na obecnym etapie postępowania, brak jest podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy, analiza akt sprawy wskazuje bowiem, że skarżący potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Słuszne też było zwrócenie uwagi w zaskarżonym postanowieniu, że na obecnym etapie postępowania korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Odmiennie niż skarżący, Sąd uznaje, że przyznania pełnomocnika z urzędu nie uzasadnia oczekiwanie "pomocy w pełnym zakresie". Jak już bowiem wyjaśnił referendarz sądowy, konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej. Wskazać przy tym można, że zgodnie z art. 6 p.p.s.a, sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 cyt. ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracyjnych, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13). W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do uznania, że odmowa ustanowienia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania mogłaby spowodować dla skarżących jakiekolwiek ujemne następstwa procesowe czy też ograniczyć ich prawo do sądu. Oceny tej nie zmienia okoliczność znacznego, a nie lekkiego, stopnia niepełnosprawności skarżącego. Nadmienić również należy, że strona ma prawo wielokrotnego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie. Ponowne złożenie wniosku może być spowodowane w szczególności zmianą sytuacji majątkowej strony w odniesieniu do sytuacji, na podstawie której został rozpoznany poprzedni wniosek, jak również zmianą etapu postępowania, w szczególności gdy skarżący wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej (por. L. Kuligowska, A. Madej, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym - zagadnienia proceduralne, PS 2007, nr 9, s. 86 oraz H. Knysiak-Sudyka [w:] M. Romańska, H. Knysiak-Sudyka, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 4, tezy do art.243, LEX). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji