I SPP/Go 151/19

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. P.Ł. złożył skargę na wymienioną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...]. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Analogiczny wniosek Skarżący złożył w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 149/19 oraz I SPP/Go 150/19. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Jest właścicielem domu o pow. 84m² o wartości szacunkowej 130.000 zł i nieruchomości o pow. 3400m² o wartości 12.000 zł. Posiada też samochód marki [...] o wartości 25.000 zł oraz przyczepę o szacunkowej wartości 15.000 zł. Wykazał zgromadzone oszczędności na kwotę 200 zł. Do zobowiązań zaliczył spłatę pożyczki w wysokości 3.000 zł oraz wydatki w kwocie 300 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych Skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: oświadczenia czy jest żonaty, dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów Skarżącego, ewentualnie jego żony, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Skarżącego i ewentualnie jego małżonki za ostatnie trzy miesiące, odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2018 rok Skarżącego/małżonków oraz oświadczenia o wydatkach związanych z bieżącym prowadzeniem gospodarstwa domowego. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał kserokopię wyroku rozwodowego z dnia [...] listopada 2004 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z wpisem, że [...] października 2016 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, kserokopię umowy o pracę w języku niemieckim wraz z jej wypowiedzeniem z dniem [...] maja 2019 r., a także zaświadczenie potwierdzające przebywanie na zasiłku dla bezrobotnych od [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. Skarżący przedłożył także informację, że na podstawie decyzji podatkowej Urzędu Finansowego w Niemczech za 2018 r., w dniu 28 listopada 2019 r. wypłacono mu kwotę w wysokości 1.717,39 €, co potwierdzenie znalazło w nadesłanej historii zapisów księgowych na walutowym rachunku bankowym prowadzonym przez [...]. Z zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. wynika z kolei, że Skarżący w 2018 roku nie uzyskał w Polsce dochodów podlegających opodatkowaniu. Dodatkowo Skarżący nadesłał zestawienie stałych wydatków, wraz z dowodami ich poniesienia, za wodę, gaz, telefony, internet, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci i zakup karmy dla psa, określając je w łącznej wysokości 910,66 zł za październik 2019r., 896,15 zł za listopad 2019 r. oraz 1.133,25 zł za grudzień 2019 r. Nadto przedłożył kserokopie licznych paragonów na zakup żywności, odzieży, obuwia, materiałów budowlanych za okres ostatnich trzech miesięcy 2019 r. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej zwanej "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 171/09 - wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08). Podkreślić przy tym trzeba, że badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Oznacza to, że zastosowanie tej instytucji powinno mieć miejsce, gdy z przedstawionych dokumentów wynika w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym. Co więcej, dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Dla przyznania prawa pomocy nie wystarcza przy tym, że strona np. nie posiada bieżących dochodów lub że są one niewielkie i nie pozwalają na zaspokojenie bieżących potrzeb. O statusie ekonomicznym strony świadczą także posiadane składniki majątku nieruchomego i ruchomego. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uprawniają do uznania, że Skarżący nie jest w stanie sfinansować pełnych kosztów postępowania. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w trzech sprawach - sygnatury akt: I SPP/Go 149/19, I SPP/Go 150/19 i I SPP/Go 151/19. Na obecnym etapie postępowania, jedyną opłatą jest wpis sądowy. Wysokość wpisów od skarg w tych postępowaniach wynosi odpowiednio 245 zł, 222 zł oraz 400 zł. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący nie wykazał żadnych źródeł dochodu. Z nadesłanych dokumentów wynika, że przez ostatnich sześć miesięcy tj. do grudnia 2019 r. Skarżący otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, którego miesięczna kwota wynosiła 836,70€. Nadto w dniu 28 listopada 2019 r. Skarżący otrzymał na rachunek walutowy w [...], tytułem rozliczenia z Urzędem Finansowym w Niemczech za 2018r. kwotę 1.717,39€, w części zajętą przez bank. Z kolei, jako miesięczne stałe wydatki za okres październik, listopad, grudzień 2019 r. Skarżący zadeklarował odpowiednio 910,66 zł, 896,15 zł i 1.133,25 zł. Wskazał też, że od stycznia 2020 r. spłacać będzie pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 3.000 zł. Dodatkowo przedłożył paragony głównie na zakup żywności, ale także odzieży, obuwia czy materiałów budowlanych. Nie sposób jednak nie zauważyć, że deklarowane przez Skarżącego dochody przekraczają jego wydatki. Poza tym, nie wszystkie wykazane wydatki Skarżącego należą do kosztów utrzymania koniecznego. Nie stanowią wydatków niezbędnych na utrzymanie chociażby koszty internetu, telefonów (jednocześnie stacjonarnego i komórkowego) czy zakup paliwa. Ponadto, Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 84m² i wartości 130.000 zł oraz nieruchomości o pow. 3400m² i wartości szacunkowej 12.000 zł. Oprócz tego posiada jeszcze inny majątek w postaci samochodu marki [...] o wartości 25.000 zł oraz przyczepy o szacunkowej wartości 15.000 zł. Może nim zatem dysponować w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie. Powyższe pozwala uznać, że Skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W odniesieniu zaś do deklaracji Skarżącego obowiązku spłaty pożyczki, jak od dawna podkreślają sądy administracyjne, zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mają charakteru priorytetowego przed kosztami postępowania. W postanowieniu z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Z kolei w postanowieniu z 30 września 2015 r. sygn. akt II FZ 776/15 NSA podniósł, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny. Nadto, Skarżący nie przedłożył dokumentów związanych z zaciągnięciem ww. pożyczki. Co więcej, deklarując poniesienie od stycznia 2020 r. tak znacznych wydatków na jej spłatę, przy jednoczesnym wykazaniu braku dochodów, Skarżący doprowadza do uznania, że dysponuje on innymi nie wykazanymi źródłami dochodów, albo posiada znaczące oszczędności. Wysokości tych oszczędności Skarżący jednak nie wskazał. W sytuacji zaś, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane, to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.