I SPP/Go 5/22

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za grudzień 2013 r. oraz za miesiące od stycznia 2014 r. do sierpnia 2014 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.753 zł, M.A., na formularzu PPF, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że bezpodstawne jego aresztowanie oraz ataki ze strony urzędów skarbowych i celnych w bardzo dużym stopniu ograniczyły funkcjonowanie jego działalności gospodarczej. Za styczeń 2022 r. strata z działalności wyniosła -13.230 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest kawalerem. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności. Do stałych, miesięcznych wydatków i zobowiązań zaliczył: raty leasingu 7.500 zł, czynsze i dzierżawy 3.000 zł oraz telefony 1.500 zł. W wykonaniu zarządzenia z dnia 23 marca 2022 r., wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a.), wezwano skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: 1. dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego: -zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za 2021 rok, -odpisu rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 rok, -zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące, jak również odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością, -zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za ostatnie trzy miesiące - w przypadku wykonywania pracy w areszcie śledczym, -w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumentów potwierdzających ich kwotę (np. odpisy umów, dowody przelewów, oświadczenia itp.), 2. wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego za ostatnie trzy miesiące, 3. oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele oraz o źródłach ich finansowania, 4. oświadczenia o źródłach finansowania wydatków wymienionych w rubryce 11 formularza PPF. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, zakreślonego terminu do przedłożenia ww. dokumentów. Jednocześnie w tym samym dniu nadesłał: zeznanie podatkowe skarżącego PIT-36L za 2021r., zestawienie sald i obrotów firmy M. za 2021r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] oraz zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Zarządzeniem z 26 kwietnia 2022 r. Referendarz sądowy tut. Sądu przedłużył do dnia 6 maja 2022 r. termin do udzielenia odpowiedzi na wezwanie z 25 marca 2022 r. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że dochowanie ww. terminu nie jest możliwe, ponieważ zarządzenie przedłużające do dnia 6 maja 2022r. termin do nadesłania dokumentów, zostało doręczone pełnomocnikowi 16 maja 2022 r. Następnie w dniu [...] maja 2022 r. nadesłał umowę o pracę zawartą z W.A. w dniu [...].04.2022r., kopię umowy Leasingu Operacyjnego nr [...] z [...].11.2018r. wraz z trzema fakturami zapłaty rat za marzec, kwiecień i maj 2022r. i dowodami wpłat, kopię umowy z [...].09.2010r. dzierżawy lokalu poł. w [...] wraz z trzema fakturami za czynsz dzierżawny za luty, marzec i kwiecień 2022r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 300 zł, kopię umowy z [...].04.2016r. dzierżawy bazy paliw wraz z fakturami za wynajem za luty, marzec i kwiecień 2022r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 3.444 zł, JPK V7M za okres od lutego do kwietnia 2022r., wyciąg z rachunku bankowego firmy M. prowadzonego w [...] za okres od [...].02.2022r. do [...].04.2022r. oraz wydruk zajęć egzekucyjnych. Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Konsekwencją zaś uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podniósł, że prowadzona działalność przynosi stratę (strata za 2021 r. -163.449,39 zł, strata za styczeń 2022r. -13.230 zł). Wobec niego prowadzone są postępowania egzekucyjne, ma zajęte konta bankowe, wierzytelności, co w bardzo dużym stopniu ogranicza funkcjonowanie działalności. Nie kwestionując ww. okoliczności podnieść jednak należy, że skarżący, pomimo przedłużenia terminu i upływu łącznie 47 dni od dnia doręczenia pełnomocnikowi wezwania z dnia 25 marca 2022 r., nie wykonał w pełnym zakresie ww. wezwania skierowanego do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Do dnia dzisiejszego nie nadesłał bowiem wszystkich dokumentów księgowych i rachunkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, uniemożliwiając tym samym pełną analizę oraz rzetelną ocenę sytuacji finansowej skarżącego, a także jego zdolności płatniczych. Bez wpływu pozostaje zatem podniesiona przez pełnomocnika w piśmie z dnia [...] maja 2022 r. okoliczność niedochowania terminu do dostarczenia żądanych wezwaniem z dnia 25 marca 2022 r. dokumentów, z uwagi na doręczenie pełnomocnikowi zarządzenia przedłużającego ww. termin, już po jego upływie. Oceniając jednak sytuację wnioskodawcy na podstawie wszystkich dotychczas złożonych informacji i dowodów przede wszystkim zauważyć należy, że - mimo trudności na jakie się powołuje - w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jeżeli zaś przedsiębiorca, mimo kłopotów finansowych, prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. Nie kwestionując uprawnienia podmiotu do swobodnego kształtowania swojej polityki finansowej w granicach obowiązującego prawa, w tym do zawieszenia działalności gospodarczej, nie do zaakceptowania jest jednak próba przerzucania kosztów prowadzonej działalności - a do takich zaliczyć należy koszty postępowań sądowych - na Skarb Państwa (por. postanowienie WSA w Warszawie z 4 września 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 5/14). Również okoliczność poniesionej straty z działalności gospodarczej nie może stanowić przesłanki skutkującej uwzględnieniem wniosku strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. O potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Trzeba zatem pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Jeżeli podmioty gospodarcze osiągają przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczą uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy pokrycie kosztów sądowych. Przy czym nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (por. np. postanowienia NSA: z 21 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 239/14, z 15 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1509/14, z 15 października 2014 r. sygn. akt II GZ 655/14). Powyższe znajduje zastosowanie w odniesieniu do działalności gospodarczej skarżącego. Z nadesłanej deklaracji podatkowej PIT-36L wynika, że w 2021 r. prowadzona przez niego działalność zanotowała: przychód 294.795,65 zł, koszty uzyskania przychodu 458.245,04 zł i strata -163.449,39 zł. Co więcej, o ile skarżący na potwierdzenie ww. wartości za 2021 rok przedłożył roczne zeznanie podatkowe (PIT-36L), o tyle jego oświadczenie o stracie odnotowanej w 2022 roku pozostało całkowicie gołosłowne. Nie ujawnił również informacji o wysokości osiągniętego przychodu w okresie ostatnich miesięcy. Ponadto, jak wynika z przedłożonych JPK V7M za ostatnie trzy miesiące, w ramach ww. działalności gospodarczej w lutym 2022r. dokonano dostawę towarów i usług w kwocie 52.813 zł przy nabyciu towarów na kwotę 14.802 zł, w marcu 2022r. w kwocie 2.000 zł przy nabyciu towarów na kwotę 42.248 zł oraz w kwietniu 2022r. w kwocie 3.000 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.752 zł. Nabywanie towarów i usług prowadzi zaś do wniosku, że skarżący posiadał środki na ten cel. Również z przedłożonych dowodów wpłat gotówkowych i dowodów wypłat (KW) wynika, że dysponuje on środkami finansowymi, dzięki którym na bieżąco reguluje należności cywilnoprawne, np. dokonuje zapłaty za czynsz i raty leasingowe, które nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Co więcej, nie są to wszystkie wydatki skarżącego; chociażby w formularzu PPF ujawnił jeszcze opłaty za telefony w kwocie 1.500 zł miesięcznie, nie wskazując źródeł finansowania ww. wydatków. Przyjąć zatem należy, że skarżący posiada zasoby finansowe, które pozwalają na kontynuowanie działalności, przechowywane poza systemem bankowym. Analiza wyciągów rachunku firmowego prowadzonego w [...] za okres luty-kwiecień 2022r. wykazuje jedynie obciążanie rachunku prowizjami, opłatami bankowymi i odsetkami. W rezultacie przyjąć należy, że skarżący nie udowodnił w sposób wystarczający jakoby zasługiwał na jakiekolwiek dofinansowanie z budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.