II SA/Go 1029/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. W dniu 9 grudnia 2016 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarga B.B., wniesiona przez V.L. powołującego się na pełnomocnictwo udzielone przez stronę skarżącą. Skarga wniesiona została dnia 27 października 2016r. za pośrednictwem organu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] o nałożeniu na B.B. kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Na podstawie zarządzenia z dnia 22 grudnia 2016r. wezwano V.L. do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi – przez złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnym oraz do wykazania okoliczności wymienionej w art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.), umożliwiającej pełnomocnikowi reprezentowanie skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Jednocześnie pouczono go o treści art. 35 p.p.s.a. Jednocześnie wezwano pełnomocnika strony do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, przez wpłacenie kwoty 1413 (jeden tysiąc czterysta trzynaście) złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Oba powyższe wezwania przesłano V.L. jedną przesyłką poleconą i doręczono w dniu 3 stycznia 2017 r. W odpowiedzi na to wezwanie V.L. pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. poinformował, że jest synem skarżącej, a tym samym spełnia warunki określone w art. 35 § 1 p.p.s.a. Przesłał również kserokopię pełnomocnictwa sporządzonego w formie aktu notarialnego – Repertorium A nr [...], udzielonego mu przez B.B.. Jednocześnie poinformował, że w dniu [...] listopada 2016r. B.B. zmarła. W treści pisma zawarł wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a także o zwolnienie z kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie sądu Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego przesłał odpis skrócony aktu zgonu B.B., potwierdzający okoliczność zgonu skarżącej w dniu [...] listopada 2016r. Z kolei Prezydent Miasta – odpowiadając na wezwanie Sądu - poinformował, iż strona – B.B. nie uregulowała dobrowolnie naliczonej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie na skarżącą została nałożona w drodze decyzji administracyjnej kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Wobec tego, że skarżąca zmarła Sąd obowiązany jest rozstrzygnąć, czy w rozpoznawanym przypadku zachodzi wyżej wymieniona przesłanka zawarta art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako podstawa do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy ( por. T. Woś, H.Knysiak - Molczyk, M. Romańska, P.p.s.a. Komentarz Warszawa 2005 r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 495). Podnieść należy, iż z ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016, poz. 380) wynika, iż dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki mające charakter cywilnoprawny. Do spadku nie należą natomiast prawa i obowiązki o charakterze majątkowym regulowane przepisami prawa administracyjnego lub finansowego, jeśli nawet te przepisy posługują się konstrukcjami prawa spadkowego (K. Pietrzykowski, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Tom II, Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2003, C.H.Beck, s. 704). Stwierdzić należy zatem, iż kara pieniężna będąca przedmiotem toczącego się postępowania, wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej nie będzie wchodziła do spadku. Nie nosi ona bowiem znamion należności cywilnoprawnej (uchwała SN z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92 OSP 1993/3/56). Nie można patrzeć na następstwo administracyjnoprawne jako na sposób przejęcia cudzego prawa czy obowiązku. Istotą tego następstwa nie jest bowiem fakt, że stosunek między podmiotem zewnętrznym a organem administracji publicznej nie na tyle nieosobisty, że możliwe jest przejęcie, czy nawet sprzedaż uprawnień czy obowiązków będących jego treścią innej osobie (następcy pranwemu). Budowanie w tym zakresie analogii do teorii tworzonych na gruncie prawa cywilnej mijałoby się z celem. W szczególności nie można powiedzieć, że następstwo publicznoprawne stanowi instytucję podobną do instytucji prawa cywilnego, tylko podsiadającą własną specyfikę. Osobisty charakter prawa i obowiązków publicznoprawnych może powstać wyłącznie z mocy ustawy lub w wyniku działania organu administrującego. Skoro podmioty leżące poza administracją nie mogą same decydować o treści stosunków administracyjnoprawnych, których są stronami, to tym bardzie nie mogą decydować o powstaniu i treści stosunków, których stornami byłyby jakieś osoby trzecie. Zatem stosunek administracyjnoprawny będzie zawsze osobisty w tym sensie, że nie można wynikających z niego uprawnień i obowiązków bez zastrzeżeń uczynić przedmiotem obrotu cywilno-prawnego stosunek administracyjnoprawny między następcą a organem administracji, zgodnie z zasadami ogólnymi, może bowiem powstać tylko z mocy samej ustawy lub w wyniku działania administracji (por. E. Szczygłowska "Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych, Warszawa 2009, s. 264-265). Zawisła przed tutejszym Sądem sprawa dotyczy nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Powyższa kara pieniężna nałożona została na skarżącą decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r., która to decyzja została utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. Śmierć skarżącej nastąpiła po dniu wniesienia skargi do Sądu. Z informacji nadesłanej przez organ co do wykonalności decyzji Prezydenta wynika, że nie została ona wykonana (ani dobrowolnie, ani też w trybie egzekucji administracyjnej). Jak już zostało to już zasygnalizowane wcześniej, w orzecznictwie przyjmuje się, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, a więc mające charakter cywilnoprawny. Należy zatem przyjąć, że nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych ( por. E. Skowrońska-Bocian Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki. Warszawa 2006 r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VII) str. 298). Kolejną ważną kwestią jest to, czy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została wykonana. Jak wynika z informacji nadesłanej przez organ, decyzja Prezydenta nie została wykonana, co pozwala przyjąć, że przedmiotowa kara pieniężna nie została zapłacona, a zatem spadkobiercy nie będą mieli interesu prawnego w ewentualnym dochodzeniu od Skarbu Państwa zwrotu uiszczonej kwoty tytułem kary w sytuacji, gdyby okazało się, że zaskarżona decyzja wydana została w sprzeczności z prawem. Podkreślić natomiast należy, że spadkobiercy skarżącej w zaistniałej sytuacji nie stają się stroną wykreowanego na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. stosunku prawnego. Nie można bowiem nałożyć kary pieniężnej na kogoś, kto nie popełnił czynu zabronionego, a więc na przykład na spadkobiercę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007r. sygn. akt I OSK 267/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2247/12). W tych okolicznościach Sąd stwierdził, iż kara pieniężna, będąca przedmiotem toczącego się postępowania, wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, nie będzie wchodziła do spadku, bowiem nie została ona wykonana. Jednocześnie na marginesie wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie skarga została złożona przez V.L., który po mimo wezwania Sadu nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego umocowanie do występowania w imieniu skarżącej, w tym do wniesienia skargi. Przesłanie kserokopii dokumentu pełnomocnictwa nie może być uznane za wykonanie wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zauważyć należy również, że w zaistniałej sytuacji jego pełnomocnictwo wygasło wraz ze śmiercią mocodawcy ( art. 101 § 2 k.c.), on sam zaś uprawniony byłby w chwili obecnej jedynie do podejmowania czynności zmierzających do zawieszenia postępowania. Jednakże V.L. nie wykazał, aby był uprawniony do wniesienia skargi i występowania w imieniu skarżącej. W zaistniałej sytuacji zatem uznać należało, że skarżąca działa w postępowaniu osobiście, wobec jednak jej śmierci wezwanie do uzupełnienia braków formalnych oraz uiszczenia wpisu sądowego stało się – w świetle powyższych uwag - przede wszystkim bezprzedmiotowe, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania sądowego i konieczność jego umorzenia z tej przyczyny, ale również było fizycznie nie możliwe. Wobec zaś ziszczenia się podstaw umorzenia postępowania sądowoadmistracyjnego wnioski o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o zawieszenie postępowania, jako dotyczące zagadnień o charakterze wpadkowym, stały się również bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Sądu uznał, że wobec śmierci skarżącej oraz niewykonania zaskarżonej decyzji – nieuiszczenia kary pieniężnej nią nałożonej, należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw/ z 161 § 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.