II SA/Go 1063/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-03-02
Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Michał Ruszyński, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo organ administracji publicznej odmówił przyznania pełnej kwoty pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w tym wykraczania upraw poza granice działek referencyjnych oraz występowania trwałych zarośli i chwastów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa. Stwierdzone nieprawidłowości, takie jak wykraczanie upraw poza granice działek referencyjnych (kod DR50), występowanie trwałych zarośli i chwastów na obszarach deklarowanych do płatności, czy też powierzchnia działki rolnej poniżej minimalnego wymogu (0,10 ha), uzasadniały pomniejszenie przyznanej płatności. Sąd podkreślił, że kontrola metodą FOTO oraz analiza ortofotomap są wystarczającymi narzędziami do weryfikacji powierzchni kwalifikującej się do płatności, a prawo do udziału strony w kontroli na miejscu jest fakultatywne i nie zawsze konieczne.Stan faktyczny
Rolnik A.B. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące kwalifikowalności powierzchni, w tym wykraczanie upraw poza granice działek referencyjnych (kod DR50) oraz występowanie trwałych zarośli i chwastów. Organy ARiMR, po uwzględnieniu części zastrzeżeń strony, pomniejszyły przyznaną płatność ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Rolnik zaskarżył decyzje organów, zarzucając naruszenia proceduralne, w tym brak zawiadomienia o kontroli i odmowę przeprowadzenia ponownych pomiarów w terenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę.
Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o przyznaniu wnioskodawcy A.B. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok 2014 w łącznej kwocie 10.843,55 zł.
Wynikający z akt administracyjnych stan sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu 14 maja 2014 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określane dalej jako BP ARiMR) wpłynął wniosek A.B. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (określanej dalej jako płatność ONW) na rok 2014. W złożonym wniosku wnioskodawca zadeklarował do płatności ONW działki rolne o łącznej powierzchni 113,17 ha. W wyniku dokonanych przez wnioskodawcę zmian wniosku ostateczna powierzchnia deklarowana do płatności ONW na rok 2014 wyniosła 115,32 ha.
W dniach [...] lipca - [...] sierpnia 2014 r. gospodarstwo rolne A.B. zostało skontrolowane metodą inspekcji FOTO przez upoważnionych pracowników firmy A P.K.. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę instrukcję dotyczącą "szczegółowych zasad wypełniania pól raportu z kontroli z uwzględnieniem kodów pokontrolnych" w przypadku, gdy kontrolę przeprowadzono metodą FOTO, jako datę przeprowadzenia kontroli przyjmuje się wówczas datę zatwierdzenia raportu przez wykonawcę. Stąd w niniejszej sprawie jako datę kontroli przyjęto dzień [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotowa kontrola obejmowała kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności.
Wyniki czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni przedstawiono w formie tabelarycznej, które zawarte zostały w raporcie kontroli nr [...]. Ponadto w trakcie powyższej kontroli inspektorzy terenowi zastosowali następujące kody nieprawidłowości:
DR50 oznaczający, iż granice uprawy wykraczają poza działką referencyjną - dotyczy działek rolnych "A", "B", "K", "L", "M", "N", "P", "T", "U", "X";
DR13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej - dotyczy działki rolnej "C", "E" "G", "I", "M", "R" "S";
DR13- - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej - dotyczy działki rolnej "D", "I", "L", "T", "U";
DR18 - na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej -dotyczy działki rolnej "O";
DR22 - działka rolna jest niespójna - dotyczy działki rolnej "R",
DR51 - stwierdzono obszar tymczasowo nie kwalifikujący się do płatności - dotyczy działki rolnej "D", "G", "J", "K", "M", "P", "R", "S", "SS", "U", "X";
DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu poła zagospodarowania - dotyczy działek rolnych "A", "AA", "AB", "C", "E", "F", "G", "J", "K", "M’ ""O", "P", "R", "S", "SS", "X";
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. A.B. wniósł do Dyrektora OR ARiMR zastrzeżenia co do wyników czynności kontrolnych kwestionując ustalenia dokonane w zakresie obszarów kwalifikujących się do płatności na działkach rolnych "A", "B" oraz "O". Organ przychylił się do zastrzeżeń strony w zakresie ustaleń dokonanych na działce rolnej "O". Jednocześnie usunięty został kod DR18 na przedmiotowej działce rolnej i przypisana została uprawa odpowiadająca deklaracji strony we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. Podtrzymane natomiast zostały ustalenia w zakresie działek rolnych "A" oraz "B".
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik A.B. wniósł kolejne zastrzeżenia w zakresie powierzchni kwalifikujących się do płatności stwierdzonych w trakcie kontroli przeprowadzonej metodą FOTO, kwestionując ustalenia dokonane na działkach rolnych "A", "B", "C" oraz "S". Dyrektor OR ARiMR w wyniku analizy ustaleń dokonanych w trakcie czynności kontrolnych uwzględnił część zastrzeżeń w zakresie działek rolnych "A" oraz "B" (niesłusznie wyłączony z pomiaru rów o szerokości do 2 metrów). Natomiast w pozostałym kwestionowanym zakresie podtrzymano wyniki czynności kontrolnych.
Następnie pismem z dnia [...] lutego 2015 r. strona przez swojego pełnomocnika wniosła kolejne zastrzeżenia w zakresie ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na działce rolnej oznaczonej symbolem "C" wskazując, iż pomiar nie objął całości działki rolnej.
W związku z powyższym inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR dokonali kolejnej weryfikacji ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na działce rolnej "C". Na podstawie przeprowadzonej analizy postanowiono uwzględnić wskazane zastrzeżenia i uwzględnić do płatności obszar, który został wskazany w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r.
Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy zażądał usunięcia kodu nieprawidłowości DR50 dla działek rolnych "A" oraz "B".
Organ pismem z dnia [...] marca 2015 r. wyjaśnił, że uprawy na przedmiotowych działkach rolnych wykraczają poza granice działek ewidencyjnych, na których w/w działki rolne zostały zadeklarowane, a co za tym idzie przedmiotowy kod zastosowany został prawidłowo.
Wobec zastosowania przez inspektorów terenowych w trakcie czynności kontrolnych dla działek rolnych "A", "B", "J", "K", "L", "M" "N", "P", "T", "U", "X" kodu nieprawidłowości DR50 oznaczającego, iż granice uprawy wykraczają poza działką referencyjną, powierzchnie wskazanych działek rolnych zostały zredukowane do ich obszarów znajdujących się w granicach działek ewidencyjnych, na których powyższe działki rolne zostały zadeklarowane. Ustalone powierzchnie działek rolnych kwalifikujące się do płatności organ przedstawił w formie tabelarycznej.
Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Kierownik BP ARiMR poddał wniosek A.B. o przyznanie przedmiotowej pomocy kontroli administracyjnej. Organ podkreślił, iż zgodnie z § 2 pkt 2 i pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 329 ze zm. – określanego dalej jako rozporządzenie ONW), płatności ONW przysługują, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha oraz jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm. – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005 ). Z kolei w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 str. 65 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1122/09) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
W oparciu o powyższe przepisy oraz mając na uwadze wyniki czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni Kierownik BP ARiMR nie stwierdził nieprawidłowości w przypadku działek rolnych "AA", "AB", "D", "N", "SS", "W". Natomiast w zakresie pozostałych działek deklarowanych do płatności ONW na rok 2014 w trakcie kontroli administracyjnej ustalił, iż:
– na działce rolnej "A" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 7,90 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ewidencyjnej podczas kontroli administracyjnej wyniosła 7,76 ha;
– na działce rolnej "B" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 3,50 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 3,31 ha;
– na działce rolnej "C" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana
wyniosła 2,63 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 2,24 ha;
– na działce rolnej "E" (położona na działkach ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,98 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,83 ha;
– na działce rolnej "F" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,77 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,76 ha;
– na działce rolnej "G" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 5,68 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,68 ha;
– na działce rolnej "H" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,23 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,55 ha;
– na działce rolnej "I" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,61 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 1,29 ha;
– na działce rolnej "J" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,27 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,04 ha;
– na działce rolnej "K" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,48 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 0,47 ha;
– na działce rolnej "M" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,01 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,90 ha;
– na działce rolnej "L" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,63 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 0,66 ha;
– na działce rolnej "N" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,62 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 0,64 ha;
– na działce rolnej "P" (położona na części działki ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 5,91 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 5,49 ha;
– na działce rolnej "R" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 5,25 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 3,77 ha;
– na działce rolnej "S" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 35,20 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 34,80 ha;
– na działce rolnej "T" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 6,01 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 5,97 ha;
– na działce rolnej "U" (położona działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła7,87 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 7,80 ha;
– na działce rolnej "X" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,33 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach powyższej działki ew. wyniosła 1,06 ha.
Kierownik BP ARiMR mając na uwadze ustalone w trakcie kontroli administracyjnej powierzchnie działek rolnych stwierdził różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (115,32 ha) do płatności ONW, a powierzchnią stwierdzoną (106,42 ha) wynoszącą 8,90 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 8,36%. W konsekwencji powierzchnia kwalifikująca się do płatności ONW została ustalona zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 65/2011), który stanowi, iż w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3% albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Ponadto organ uwzględnił, iż zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię 50 ha do 100 ha oraz 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię 100 ha do 300 ha.
W związku z powyższym Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR, powołując się na art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 – określanej dalej jako u.w.r.) w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia ONW oraz art. 16 ust. 5 akapit pierwszy, art. 22 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. – określanej dalej jako k.p.a.) przyznał A.B. płatność ONW na rok 2014 w łącznej wysokości 10 843,55 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2 178,01 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.B. nie zgodził się z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji i wniósł o ponowną kontrolę ze swoim udziałem tych działek, dla których zastosowano kod DR50. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ wskazał, że zasady przyznawania płatności ONW w odniesieniu do wniosków składanych w 2014r. zostały określone u.w.r., rozporządzeniu ONW, ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 86), rozporządzeniu nr 65/2011, rozporządzeniu nr 1122/2009. Ponadto zaznaczył, że warunki przeprowadzania kontroli na miejscu uregulowane zostały m.in. w rozporządzeniu nr 1122/2009. Zgodnie z punktem 31 preambuły do powyższego rozporządzenia stosowanie się do przepisów dotyczących systemów pomocy zarządzanych w ramach systemu zintegrowanego powinno być skutecznie monitorowane. W tym celu oraz aby zapewnić zharmonizowany poziom monitorowania we wszystkich państwach członkowskich, należy szczegółowo określić kryteria oraz procedury techniczne przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, zarówno w zakresie kryteriów kwalifikowalności ustalonych dla systemów pomocy, jak i zobowiązań w odniesieniu do obowiązków w zakresie zasady wzajemnej zgodności. Ponadto zgodnie z punktem 32 preambuły do rozporządzenia nr 1122/2009 zapowiadanie kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli, a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola ta polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Wobec powyższego wyłączony jest obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. W rozpoznawanej sprawie A.B. nie został powiadomiony o kontroli, albowiem obecność producenta rolnego nie jest niezbędna w przypadku pomiaru działek i weryfikacji upraw.
Organ podkreślił, że kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności. Powyższe reguluje § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW stanowiący, iż płatności ONW przyznawane są, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika działek rolnych - w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha. Art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009 określa jako "działalność rolniczą" produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej
z ochroną środowiska. Z kolei "działka rolna", zgodnie z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha.
Z powyższego przepisu wynika więc, iż powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić m. in. na podstawie kontroli terenowej,
w wyniku której stwierdzony zostanie stan faktyczny w gospodarstwie, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. Ponadto obszar działki rolnej jest ograniczony granicami uprawy i nie w każdym przypadku będzie pokrywać się z obszarem działki ewidencyjnej, wykazywanym w dokumentach urzędowych, w aktach notarialnych, czy w wypisach z ksiąg wieczystych. System identyfikacji działek rolnych nie jest całkowicie oderwany od danych wskazanych w EGiB. Jednym z elementów bazy danych systemu identyfikacji działek rolnych są bowiem dane wektorowe granic działek ewidencyjnych pozyskane od starostów, organów prowadzących EGiB lub zostały opracowane przez wykonawców zewnętrznych wyłonionych w postępowaniach przetargowych prowadzonych przez ARiMR oraz Główny Urząd Geodezji i Kartografii, na podstawie map ewidencyjnych prowadzonych w formie analogowej. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe. Pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że działka ewidencyjna jest wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności, w tym płatności ONW. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.
Kontrola na miejscu ma zatem – w ocenie organu odwoławczego - na celu stwierdzenie, czy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 powierzchnie działek rolnych znajdują swoje odzwierciedlenie w terenie. W przypadku działek deklarowanych do płatności ONW na rok 2014 przez A.B. obszar działek rolnych był mniejszy o łącznie 8,90 ha niż deklarowany we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. o przyznanie płatności ONW
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił szczegółowo , w jaki sposób dokonywane były ustalenia kolejno do każdej z działek wskazanych we wniosku o płatność.
W szczególności Dyrektor OR ARiMR podkreślił, iż z dokumentacji fotograficznej wynika, że na obszarze działek rolnych "A", "B", "C", "E", "G","J", "R" i "S" występowały systematyczne, trwałe zachwaszczenia, zakrzaczenia oraz zadrzewienia w zwartych formach, a tym samym są to obszary niespełniające wymogów wskazywanych w § 2 pkt 2 i 5 rozporządzenia ONW, a zatem nie mogły zostać zakwalifikowane do płatności ONW. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW stanowiącego, iż płatności ONW przysługują jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005. Grunt orny jest ugorowany, jeżeli w przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw (art. 18a u.w.r. i § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2014, poz. 1372 - określanego dalej jako r.m.n.). Organ odwoławczy podkreślił również, iż termin dokonania koszenia łąk - w świetle wskazywanych wyżej przepisów prawa - mijał 31 lipca 2014 r., zaś dokumentacja fotograficzna i ortofotomapy sporządzane były na początku lipca 2014 r. Jednakże mając na względzie rozmiar uwidocznionych na fotografiach zadrzewień i zakrzaczeń oraz terenów porośniętych chwastami nie ma możliwości dokonania w opisanych w niniejszej decyzji fragmentach działek rolnych koszenia lub innych zabiegów uprawowych, które zapobiegałyby występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Struktura roślinności, jej wielkość, mnogość, zwarty częstokroć charakter na wykluczonych fragmentach łąk wskazuje na fakt długotrwałego nieużytkowania tychże części działek rolnych, a zatem nie może być mowy o dokonaniu czynności, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 5 r.m.n., nawet po dniu kontroli.
Organ odwoławczy nadmienił, że A.B. jest beneficjentem programu rolnośrodowiskowego, gdzie ma obowiązek pozostawienia nieskoszonych fragmentów łąk. Przedmiotowe tereny, które są niewykaszane wnioskodawca zaznacza na załącznikach graficznych składanych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, co uczynione zostało w przypadku niniejszej sprawy. Analiza porównawcza dokonana na etapie postępowania odwoławczego pozwala stwierdzić, iż tereny, które A.B. pozostawił jako niekoszone nie są tymi obszarami, co do których stwierdzono, iż nie są utrzymywane zgodnie z normami i wykluczone zostały z płatności ONW. Porównanie załączników graficznych oraz miejsc wykluczonych z płatności ONW prowadzi do konkluzji, iż nie są to te same obszary, a zatem opisane niniejszą decyzją fragmenty działek rolnych nieużytkowane rolniczo i niepoddawane zabiegom agrotechnicznym w ocenie organu odwoławczego zostały słusznie wykluczone z płatności ONW.
Odnosząc się natomiast do obszaru działki rolnej "J" organ odwoławczy wskazał,
iż zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW działka rolna odnosi się do definicji wyrażonej w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Wobec faktu, iż obszar kwalifikujący się do płatności na działce rolnej "J" wyniósł 0,04 ha, to działka ta nie spełniła wymagań określonych w § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW (nie spełnia definicji działki rolnej), a tym samym koniecznym było wykluczenie z płatności ONW działki rolnej "J". W zakresie natomiast ustaleń dokonanych na działkach rolnych "F" oraz "I" Dyrektor OR ARiMR podał, że płatności do przedmiotowych działek rolnych przyznane zostały do maksymalnych obszarów kwalifikowanych do płatności, o których mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Powyższe wynika z faktu, iż zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Obszary kwalifikujące się do płatności ONW, o których mowa powyżej - dla działek ew., na których są działki rolne "F" oraz "I" - zostały opisane, a weryfikacja powierzchni zgłoszonych we wniosku, uprawniających do płatności następuje na podstawie wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej. Ta kontrola odbywa się w oparciu o bazę referencyjną LPIS, której podstawę stanowi art. 17 rozporządzenia nr 73/2009.
Organ wyjaśnił, że baza LPIS, której obowiązek tworzenia wynika z uregulowań prawa wspólnotowego, jak i z ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności stanowi system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Dostępna natomiast w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (zwany dalej ZSZiK) ortofotomapa cyfrowa, tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992," tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Żaden pomiar powierzchni i odległości zgodnie z przepisami prawa geodezyjno - kartograficznego nie może być prowadzony po ukształtowaniu powierzchni terenu, wszystkie pomiary prowadzi się w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym). Dyrektor OR ARiMR zaznaczył, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne, a ARiMR posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego. Podkreślono, że pomiar odległości i powierzchni na ortofotomapie cyfrowej jest wykonywany analogicznie jak na mapie np. zasadniczej lub mapie ewidencji gruntów i budynków. Natomiast ortofotomapa, na podstawie której są w systemie ZSZiK wykonywane pomiary ma dwa standardy: ortofotomapa w skali 1:5000 z pikselem 0,5 m oraz w skali 1:2000 z pikselem 0,25 m. Komisja Europejska wymaga systemu LPIS (system identyfikacji działek rolnych) w skali nie gorszej niż 1:10000 - Polska posiada LPIS w skali co najmniej 1:5000 - w przedmiotowej sprawie skala wyniosła 1:2000. LPIS obejmuje swoim zasięgiem niemal wszystkie podstawowe moduły ZSZiK, a więc ewidencję producentów, ewidencję gospodarstw rolnych oraz ewidencję wniosków o przyznanie płatności i opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych dane z Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB). Przyjęte zasady ustalania powierzchni kwalifikowanych do płatności w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wynikają wprost z przepisów unijnych. Ortofotomapa jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich wynikająca z przepisów wspólnotowych (art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009) nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w EGiB. Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla jednolitej płatności obszarowej. Należy jednakże zauważyć, iż system identyfikacji działek rolnych nie jest całkowicie oderwany od danych wskazanych w EGiB. Jednym z elementów bazy danych systemu identyfikacji działek rolnych są bowiem dane wektorowe granic działek ewidencyjnych pozyskane od starostów, organów prowadzących EGiB lub zostały opracowane przez wykonawców zewnętrznych wyłonionych w postępowaniach przetargowych prowadzonych przez ARiMR oraz Główny Urząd Geodezji i Kartografii, na podstawie map ewidencyjnych prowadzonych w formie analogowej. Dane wektorowe granic działek ewidencyjnych są następnie weryfikowane w oparciu o ortofotomapę cyfrową, wykonaną w tym samym układzie współrzędnych płaskich prostokątnych pozwalającą na prawidłowe wyznaczenie powierzchni uprawnionych do dopłat oraz powierzchni nieuprawnionych do dopłat (grunty trwale lub czasowo wyłączone z produkcji rolniczej).
Na podstawie i przy użyciu opisanych wyżej narzędzi w niniejszej sprawie ustalono maksymalne obszary kwalifikujące się do płatności dla działek ew. nr [...] oraz nr [...], które są mniejsze niż deklaracja strony na działkach rolnych "F" oraz "I" (położone na powyższych działkach ew.) odpowiednio 0,76 ha i 1,29 ha zamiast 0,77 ha i 1,61 ha.
W świetle powyższych rozważań Dyrektor OR ARiMR, mając na względzie okoliczności związane z kwestią kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zaznaczył, iż poszczególne elementy dokumentacji pokontrolnej są ze sobą spójne tzn. stan działek ukazany na fotografiach i szkicach sytuacyjnych obrazujących miejsca wykonywania fotografii sporządzonych w trakcie czynności kontrolnych koreluje ze sobą (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia). Inspektorzy dokonujący czynności kontrolnych zmierzyli całość obszarów wskazujących w świetle zasad agrotechniki na fakt występowania na nich w roku 2014 obszarów, na których była prowadzona działalność rolnicza i które były utrzymywane zgodnie z normami. Organ podkreślił, że wniosek o przyznanie płatności ONW (zawierał oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych oraz sposobie wykorzystywania działek rolnych). Zdaniem organu A.B. zadeklarował we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. o przyznanie płatności ONW szereg działek rolnych zlokalizowanych na konkretnych działkach ewidencyjnych, a wraz z powyższym wnioskiem złożył załączniki graficzne, na których deklarowane do płatności działki rolne zostały zaznaczone. W związku z powyższym organy ARiMR rozpatrzyły wniosek w granicach żądania strony i nie uwzględniły do płatności ONW obszarów upraw, które prowadził A.B., ale które wykraczają (kod DR50) poza granice działek referencyjnych, jakie zadeklarowano we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. o przyznanie płatności ONW. Dokonanie natomiast płatności ponad ustalony obszar kwalifikowany do płatności ONW, zlokalizowany na działkach, które zadeklarowane były we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. byłoby". naruszeniem "§ 2 ust. 2 i 5, § ust. 1 oraz § 5 ust. 1 pkt 3a oraz 3b rozporządzenia ONW.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że czynności kontrolne dokonane na działkach rolnych A.B. wykonane zostały przez upoważnionych inspektorów firmy A P.K., którego pracownicy spełniają wymogi, o których mowa w § 3 ust. 1a) oraz b), jak również § 4 ust. 1 a) i b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. nr 101, poz. 685).
Mając na względzie opisane wyżej ustalenia organ odwoławczy wskazał, iż wypłacenie płatności do całości powierzchni łąk (działki rolne "A", "B","C", "E", "G", "K", "M", "R", "S", "W"), deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW - w świetle ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu - stałoby w sprzeczności z przepisami prawa, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 5 i § 4 r.m.n. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW. Z kolei przyznanie płatności do działki rolnej "J" stanowiłoby naruszenie § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Natomiast wypłata płatności ONW do wszystkich deklarowanych obszarów w przypadku działek rolnych "F" i "I" stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor OR ARiMR za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, iż w sytuacji stwierdzenia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (115,32 ha) do płatności ONW, a powierzchnią stwierdzoną (106,42 ha) wynoszącą 8,90 ha, stanowi to przedeklarowanie powierzchni na poziomie 8,36%. W konsekwncji potwierdził słuszność poczynionych w niniejszej przez organ I instancji ustaleń stwierdzających, że A.B. przysługują płatności ONW na rok 2014 w łącznej wysokości 10 843,55 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę
2 178,01 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
Odnosząc się natomiast do treści złożonego odwołania, Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie.
Organ wyjaśnił, że w przypadku działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW przez A.B. o fakcie zakwalifikowania określonego obszaru do płatności decydowała okoliczność prowadzenia na danym terenie działalności rolniczej oraz utrzymywania deklarowanych obszarów zgodnie z normami i wymogami przez cały rok kalendarzowy (§ 2 pkt 2 i pkt 5 Rozporządzenia ONW). Te części działek, które nie spełniały wskazywanych kryteriów nie zostały zakwalifikowane do płatności ONW.
Odnosząc się natomiast do wniosku strony o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu, w obecności strony, albowiem metoda FOTO, którą przeprowadzono czynności kontrolne w jego gospodarstwie jest niemiarodajna, organ wskazał, że specyfika kontroli metodą FOTO polega na wykonaniu zdjęć satelitarnych upraw w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności, a następnie interpretacji fotoobrazów, których dokonują upoważnione na podstawie przepisów prawa osoby. Uzupełnieniem tejże interpretacji jest wykonanie na kontrolowanych działkach wywiadu terenowego, w trakcie którego wykonuje się dokumentację fotograficzną (w przypadku kontroli gospodarstwa wnioskodawcy wykonano łącznie 177 szt. zdjęć dołączonych do akt niniejszej sprawy) obrazującą rodzaj i stan upraw na kontrolowanych działkach. System identyfikacji działek rolnych, który jest wykorzystywany w trakcie prowadzonych przez organy ARiMR kontroli na miejscu metodą FOTO budowany jest z uwzględnieniem przepisów prawa wspólnotowego i przepisów krajowych oraz instrukcji technicznych (takich jak: Instrukcja techniczna O-1 - ogólne zasady wykonywania prac geodezyjnych - GUGiK 1983 r.; Instrukcja techniczna O-1/O-2 (projekt) - ogólne zasady wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych; Instrukcja techniczna O-3-zasady kompletowania dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej - GUGiK 1992 r.; Instrukcja techniczna G-4 - pomiary sytuacyjne i wysokościowe - GUGiK 1983 r.; Wytyczne techniczne - instrukcja techniczna G-5 - Ewidencja Gruntów i Budynków - GUGiK 2003 r.; Wytyczne techniczne K-2.8 - zasady wykonywania ortofotomap w skali 1:10 000; Wytyczne techniczne G - 1.10 - formuły odwzorowawcze i parametry układów współrzędnych GUGiK 2001 r.
Organ wyjaśniając w obszerny sposób funkcjonalność ortofotomap wykorzystywanych przez organy ARiMR w trakcie przeprowadzanych kontroli metodą FOTO podkreślił, że produkowane w wyniku realizacji zamówień publicznych ortofotomapy są poddawane kontroli we wszystkich istotnych etapach procesu technologicznego w celu zagwarantowania założonej precyzji produktu końcowego. Danym geodezyjnym posiadanym przez ARiMR z racji ich specyfiki należy przypisywać walor wiarygodności. Organy ARiMR są związane normatywną oceną posiadanych danych będących wynikiem ustaleń kontrolnych, a strona była informowana w trakcie postępowania o wszelkich ustaleniach. Natomiast kwestie i okoliczności zastosowania w trakcie czynności kontrolnych kodu nieprawidłowości DR50 zostały opisane w kontrolowanej decyzji. Wobec powyższego podnoszone przez A.B. żądanie przeprowadzenia ponownej kontroli w jego gospodarstwie jest nieuzasadnione. W niniejszej sprawie kontrola na miejscu, a więc dowód przeprowadzenia, którego żąda A.B. został już przeprowadzony, a spełnienie żądania wynikającego z odwołania dotyczy faktu stwierdzonego już innym dowodem.
Końcowo organ podkreślił, że z przepisu art. 21 ust. 3 uw.r. jednoznacznie wynika, iż materiał dowodowy, w oparciu o który ma nastąpić rozstrzygnięcie sprawy musi być kompletny, a rozstrzygnięcie sprawy musi poprzedzać rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, ponieważ do decyzji tych stosuje się art. 107 § 3 k.p.a. Powyższy wymóg został spełniony w rozpoznawanej sprawie, a zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Analiza akt niniejszej sprawy – zdaniem organu odwoławczego - prowadzi do wniosku, iż Kierownik BP ARiMR prawidłowo rozpatrzył oraz ocenił zebrany materiał dowodowy, jak również ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. Ocena ta jest prawidłowa i mieści się w granicach swobodnej oceny dozwolonej obowiązującymi przepisami.
W skardze do Sądu na decyzję organu odwoławczego, A.B. zarzucił naruszenie:
1) art. 30 u.r.w. poprzez nieprzedstawienie skarżącemu, w dniu przeprowadzania kontroli w jego gospodarstwie rolnym, upoważnienia do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli, w sytuacji gdy przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi,
2) art. 27 oraz pkt 32 preambuły rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez nie zapowiedzenie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącego, w sytuacji gdy brak było podstaw do niezawiadamiania skarżącego o przedmiotowej kontroli, albowiem zawiadomienie skarżącego o terminie jej przeprowadzenia w żaden sposób nie zagroziłoby celowi tejże kontroli,
3) art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie pomiarów jego działek rolnych w terenie celem ustalenia stanu faktycznego mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej,
4) art. 138 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie mocy decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 29 kwietnia 2015 r., w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to należało uchylić,
5) art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a poprzez opieszałe prowadzenie postępowania drugoinstancyjnego, ograniczonego jedynie do kontroli, przez prawie pięć miesięcy, rozstrzygnięcia pierwszoinstacyjnego, w sytuacji gdy organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, a sprawy wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinny być załatwiane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy,
6) art. 78 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego argumentowaną stwierdzeniem, że te dowody zostały przeprowadzone, w sytuacji gdy przeprowadzono je tylko połowicznie, albowiem w ramach kontroli na miejscu nie wykonano pomiarów w terenie ; jeżeli bowiem strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę odmienną, to dowód ten powinien być dopuszczony,
7) art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się w niniejszej sprawie przez organ II instancji jedynie do roli organu kontrolnego, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne i w jego trakcie musi dojść do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz do rozpatrzenia wszystkich argumentów i zarzutów podnoszonych przez stronę,
8) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębiania ich kultury prawnej.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi A.B. wskazał, że istotnym uchybieniem w toku prowadzonego postępowania administracyjnego był brak zawiadomienia skarżącego o przeprowadzeniu kontroli. Stanowi to istotne uchybienie proceduralne, z powodu którego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie może się ostać. Jego zdaniem organy ograniczyły się jedynie do arbitralnego twierdzenia o prawidłowości przeprowadzonej kontroli. Tymczasem skarżący dowiedział się o niej, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, dopiero z doręczonego mu raportu z kontroli. Tym samym nie wiedział on, co ma być jej przedmiotem, nie znał jej miejsca ani zakresu. Skarżący podkreślił, że wielokrotnie w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (bezpośrednio lub przez swojego pełnomocnika) oświadczał, iż chciał wziąć udział w kontroli. Brak zawiadomienia o przedmiotowej kontroli mógł mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 u.w.r. w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadku postępowania.
W prowadzonym postępowaniu organy obu instancji, ustalając powierzchnie kwalifikującą się do płatności korzystały z metody FOTO i konsekwentnie odmawiały przy tym przeprowadzenia kontroli na miejscu, w trakcie której to kontroli zostałyby wykonane pomiary w terenie. Organy te ze znanych tylko sobie względów stanęły na stanowisku, że weryfikacja obszaru działek rolnych następuje w oparciu o zdjęcia lotnicze lub mapy cyfrowe, odrzucając przy tym inne możliwości weryfikacji twierdzeń skarżącego. Zdaniem strony organy odmawiając dokonania pomiarów w terenie dopuściły się naruszenia art. 6, 7 i 107 k.p.a. Skarżący podkreślił, iż ma duże wątpliwości, czy wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały oparte o stan faktyczny zbieżny z rzeczywistością, albowiem organ I instancji kilka razy zmieniał ustalenia w zakresie obszarów kwalifikujących się do płatności na działkach należących do skarżącego.
Organ II instancji, pomimo wyjaśniania niniejszej sprawy przez ponad 5 miesięcy ograniczył się tylko do analizy materiałów zgromadzonych w toku dostępowania pierwszoinstancyjnego. Nie pokusił się przy tym o przeprowadzenie dowodów we własnym zakresie (zgodnie z wnioskami zgłaszanymi przez skarżącego). Tym samym dopuścił się on naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania zapisanej w art. 15 k.p.a. Natomiast zaskarżona decyzja została wydana po ponad 5 miesiącach od wniesienia odwołania, co świadczy o przewlekłości prowadzonego postepowania, zważywszy, że organ odwoławczy nie przeprowadził przy tym żadnych nowych dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR o przyznaniu skarżącemu A.B. płatności ONW na obszarze ONW typu nizinnego (strefy nizinnej I) za rok 2014 w pomniejszonej wysokości tj. w łącznej kwocie 10.843,55 zł.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności ONW na 2014 r. znajdują podstawę w przepisach prawa zarówno krajowego, jak i unijnego. Zastosowanie mają w tym zakresie przepisy u.w.r.. rozporządzenia ONW oraz rozporządzenia nr 1698/2005, rozporządzenia nr 65/2011 i rozporządzenia nr 73/2009. Płatność ONW realizowana jest z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określonego w rozporządzeniu nr 1698/2005 ( art. 1 pkt 1 i art. 5 pkt 12 u.w.r. ).
Płatność ONW zgodnie § 2 rozporządzenia ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha ( pkt 2 ) ; do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha ( pkt 3 ); jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( pkt 4 ); jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005 ( pkt 5 ).
Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 w wysokości 179 zł na 1 ha w odniesieniu do działek na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I ( § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ONW). Przy czym wysokość tej płatności ulega zmniejszeniu w zależności od powierzchni działek. Za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, przysługuje 50% stawki podstawowej, natomiast za powierzchnie powyżej 100 ha do 300 ha przysługuje 25% stawki podstawowej (§ 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW).
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.w.r. pomoc przyznawana jest na wniosek rolnika, w drodze decyzji administracyjnej przez kierownika biura powiatowego ARiMR.
Podkreślić należy, iż przyznanie płatności ONW możliwe jest wówczas, gdy zadeklarowana powierzchnia działek rolnych jest zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym i rolnik przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska ( § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW ). Ponadto zgodnie § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Narzędzie weryfikacji w tym zakresie stanowi kontrola przeprowadzana przez upoważnione organy z zachowaniem wymogów określonych przez przepisy prawa. Na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 państwa członkowskie ustanawiają system kontroli, który zapewnia przeprowadzenie wszystkich niezbędnych kontroli w celu skutecznego sprawdzenia zgodności z warunkami przyznawania pomocy. Zgodnie z art.10 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia:
1. Państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK) przewidzianego w tytule II rozdział 4 rozporządzenia nr 73/2009.
2. Sprawdzanie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.
Stosownie do art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, wszystkie wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje, które beneficjent lub osoba trzecia muszą złożyć, poddaje się kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy, których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. Procedury te zapewniają rejestrację podjętych działań kontrolnych, wyników weryfikacji i środków podjętych w odniesieniu do rozbieżności. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe tam, gdzie jest to możliwe i stosowne. W celu zapobieżenia wszelkim nienależnym wypłatom pomocy, kontrole krzyżowe odnoszą się przynajmniej do działek i zwierząt gospodarskich objętych danym środkiem wsparcia. Wykazanie nieprawidłowości w trakcie kontroli krzyżowych powoduje wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej i jeśli to konieczne, przeprowadzenie kontroli na miejscu (art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011 ).
Zgodnie z art. 31 u.w.r. czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego (ust. 1). Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). Osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do: 1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc lub pomoc techniczna; 2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 4) sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 5) pobierania próbek do badań ( ust. 4 ). Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport (ust. 5). Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany (ust. 6). W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport (ust. 8). Powinien to uczynić w terminie 14 dni od otrzymania raportu ( § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach PROW na lata 2007-2013 - Dz. U. z 2014 , poz. 1493 )
W gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w dniach od [...] lipca 2014r. do [...] sierpnia 2014r. wizytacja w miejscu, przez pracowników firmy A prowadzonej przez P.K., dysponujących stosowanymi upoważnieniami. Stanowiła ona uzupełnienie kontroli metodą FOTO polegającej na wykonaniu zdjęć satelitarnych upraw w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności, a następnie interpretacji fotoobrazów.
W systemie zarówno płatności bezpośrednich, jak i płatności objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zawiadomienie o czynnościach kontrolnych ma charakter fakultatywny. Zgodnie bowiem z pkt 32 preambuły rozporządzenia nr 1122/2009 zapowiadanie kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli, a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Ponadto jeżeli szczególne zasady sektorowe w ramach aktów prawnych lub norm w zakresie wzajemnej zgodności przewidują, że kontrole na miejscu są niezapowiedziane, należy ich przestrzegać, a art. 27 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Podobnej treści regulacje znajduje się w art. 4 ust. 7 rozporządzenia nr 65/2011, który stanowi, iż kontrole na miejscu można zapowiadać, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zasadą jest zatem, iż kontrole są niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. ( por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., II GSK 1019/10, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2012 r., I SA/Ol 732/11 ), co w niniejszej sprawie uczyniono. W świetle powyższego niezasadne były zarzuty zawarte w pkt. 2 skargi.
Wyniki czynności kontrolnych zawarte w raporcie nr [...], który wraz z ortofotomapami przedstawiającymi gospodarstwo rolne skarżącego mają zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, gdyż wpłynęły na ustalenie przez organy wysokości przyznanej skarżącemu płatności.
W treści raportu wskazane zostały działki objęte wizytacją, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości.
Zdaniem Sądu sposób przeprowadzenia czynności oraz jej wyniki po dokonanych korektach w następstwie zgłoszonych przez skarżącego uwag nie budzą zastrzeżeń. W raporcie z czynności kontrolnych opisano nie tylko wynik tych czynności, ale także dołączono dokumentację fotograficzną obrazującą rzeczywisty stan upraw na zadeklarowanych przez skarżącego działkach rolnych (dokumentacja zgromadzona została na płycie CD). Ponadto sporządzono i wydrukowano szkice działek rolnych skarżącego, na których naniesiono kierunek wykonanych fotografii. Dokonując porównania tak sporządzonej dokumentacji z przeprowadzonego wywiadu i ortofotomap z wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności ONW oraz z załączonym do wniosku materiałem graficznym, stwierdzić należy, że ustalenia organu w tym zakresie odpowiadają stanowi rzeczywistemu i brak jest podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ w tym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał poszczególne działki rolne i szczegółowo opisał stwierdzone nieprawidłowości ( s.19-50 ). Organ wyjaśnił przyczyny zmniejszenia powierzchni, wskazując na popełnione przy określeniu powierzchni błędy oraz powołał odczyty ortofotomap właściwych dla przedmiotowych działek. Organ wskazał szczegółowo, odrębnie dla każdej działki rolnej, które powierzchnie kwestionuje i z jakiego powodu nie kwalifikują się one do płatności. Do akt administracyjnych zostały dołączone właściwe ortofotomapy (z lipca 2014 r.) i załączniki graficzne, potwierdzające ustalenia organu. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, iż na działkach rolnych "A", "B", "C", "E", "G","J", "R" i "S" występowały systematyczne, trwałe zachwaszczenia, zakrzaczenia oraz zadrzewienia w zwartych formach, co obrazują zdjęcia, a tym samym były one częściowo obszarami niespełniającymi wymogów wskazywanych w § 2 pkt 2 i 5 rozporządzenia ONW. Trudno bowiem uznać, iż w miejscach występowania powyższych zachwaszczeń, zakrzaczeń czy zadrzewień, prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, przy uwzględnieniu spełnia wymogu prowadzenia gospodarstwa z zachowaniem zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Wprawdzie skarżący miał obowiązek pozostawienia nieskoszonych fragmentów łąk w ramach programu rolnośrodowiskowego. Jednakże porównanie zaznaczonych na załącznikach graficznych składanych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej fragmentów niepodlegających skoszeniu, stwierdzić należy, iż tereny, które A.B. pozostawił jako nieskoszone nie są tymi obszarami, co do których stwierdzono, iż nie są utrzymywane zgodnie z normami i wykluczone zostały z płatności ONW. Zasadnie również organy uznały, iż w przypadku działek "A", "B", "K", "L","M" "P", "T","U", "X" granice upraw wykraczały poza działkę referencyjną ( kod błędu DR50 ). Z treści powołanego art. 3 ust.1 rozporządzenia ONW wynika, że płatność ONW przysługuje wyłącznie do zgłoszonych działek rolnych znajdujących się na działkach ewidencyjnych lub ich częściach i wobec tego działka rolna obejmująca daną uprawę nie może wykraczać poza tak ściśle określone granice, nawet jeżeli jednolita uprawa znalazła się na obszarze sąsiednich działek ewidencyjnych, które nie zostały zgłoszone do płatności ( por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r. , II GSK 806/14). Przy czym, co należy wyraźnie podkreślić, skarżący w uzasadnieniu skargi – powołując się na decyzję Kierownik BP ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. - myli pojęcia maksymalnego kwalifikowanego obszaru ( PEG ), który istotnie wynosi w przypadku działek "A" i "C" odpowiednio 7,90 ha i 3,50 ha , z powierzchnią kwalifikującą się do płatności, która w następstwie stwierdzonych naruszeń wynosi odpowiednio 7,79 ha i 3,31 ha.
Zasadnie organy wykluczyły również z płatności działkę "J", gdyż obszar kwalifikujący ją do płatności wyniósł zaledwie 0,04 ha, tym samym nie spełniała ona wymogu powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha , określonej w definicji działki rolnej w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, do której odwołuje się § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW. Trafnie również organy - w odniesieniu do działek "C", "E", "G","I", "R" i "S" - stwierdziły, iż zadeklarowana powierzchnia działek jest większa niż powierzchnia stwierdzonej ( kod błędu DR13+ ). Natomiast w odniesieniu do działek nr "F" i "I" na podstawie ortofotomap organy zasadnie uznały, iż maksymalny kwalifikowany obszar wynosi odpowiednio 0,76 ha i 1,29 ha., co w konsekwencji prowadziło do uznania na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, iż powierzchnia kwalifikująca się do płatności nie może przekraczać tego maksymalnego kwalifikowanego obszaru.
Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 u.w.r. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy ARiMR stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 u.w.r. w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe przepisy oznaczają, że postępowanie przed organami ARiMR - w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań - zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., w konsekwencji ustawodawca zrezygnował także z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Organ nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać. To na rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności ONW ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawiania inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwanie ( por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. II GSK 241/12, wyrok WSA z dnia 20 sierpnia 2014 r. , sygn. akt VIII SA/Wa 645/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 199/15). W niniejszej sprawie zatem ciężar udowodnienia faktów, na które się powołuje skarżący spoczywał na nim. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i we wniesionej skardze w zakresie jakim ostatecznie nastąpiło umniejszenie płatności ONW, skarżący w istocie jedynie negował ustalenia organu, względnie poddając je wątpliwość. Powyższe twierdzenia należy jedynie potraktować jako polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu znajdującymi potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący nie tylko nie przedstawił na etapie postępowania administracyjnego żadnych dowodów na poparcie w tej części swych twierdzeń, ale także nie dostarczył żadnej argumentacji pozwalającej zakwestionować poczynione przez organ ustalenia. W orzecznictwie wskazuje się, iż zgłoszenie takich zastrzeżeń w odwołaniu od decyzji organu I instancji i następnie w skardze, bez wskazania dowodów na poparcie ich zasadności nie może odnieść zamierzonego skutku ( por. wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r. , sygn. akt II GSK 1019/10, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 106/10 ). Ponadto w orzecznictwie zwraca się uwagę na szczególne znaczenie dowodowe raportu z czynności kontrolnych w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. O wadze tego dokumentu świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności ( por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. , II GSK 492/07 ). Powyższe uwagi odnoszą się również do ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomap, ponieważ ten sposób prowadzenia kontroli i pomiaru jest prawnie uzasadniony. Podkreślić należy, że nie chodzi o pomiar działek ewidencyjnych tylko o pomiar działek rzeczywiście użytkowanych rolniczo w okresie, którego pomoc dotyczy. Skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej przy wykorzystaniu ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę z udziałem skarżącego. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Natomiast podnoszone przez wnoszącego skarżącego żądanie przeprowadzenia kontroli na miejscu z jego udziałem przy każdym badanym wniosku nie ma uzasadnienia w prawie i praktycznie uniemożliwiłoby rozdział pomocy. Stąd nie jest więc trafne stanowisko strony, że każde zakwestionowanie pomiaru przez rolnika bez wskazania konkretnych zastrzeżeń i dowodów co do jego wyniku, powoduje konieczność przeprowadzenia przez organ kontroli na miejscu z jego udziałem. Prawo do przeprowadzenia pomiarów i przedłożenia organowi stosownych dowodów służy natomiast stronie ( por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 681/11, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 128/12 ).
Dlatego też organy w niniejszej sprawie, uwzględniając odrębności postępowania o przyznanie płatności ONW, zasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodu z kontroli na miejscu z udziałem skarżącego, nie naruszając tym samym przepisów art. 78 § 1 i 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo przeprowadziły postępowanie, zgodnie z modyfikacjami wynikającymi z art. 21 u.w.r. Ponadto organ odwoławczy dokonał całościowej, ponownej merytorycznej oceny sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. Stąd też nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi dotyczące naruszeń przepisów postępowania, których cześć - jak już wskazano powyżej - w ogóle nie miała zastosowania bądź nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie ( dotyczące przewlekłości prowadzonego postępowania ). W ocenie Sądu obszerne uzasadnienie organu II instancji w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., opisuje bowiem ustalenia faktyczne oraz dowody na podstawie, których poczyniono te ustalenia oraz ich ocenę , a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia. Powyższe ustalenia uzasadniały przypisanie rolnikowi występujących w gospodarstwie nieprawidłowości skutkujących zastosowaniem zmniejszenia płatności. Słusznie organ zastosował art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 65/2011 zgodnie z którym w przypadku, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3% ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Również dokonane przez organ wyliczenie kwoty przyznanej płatności nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia zgodności z prawem. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło