II SA/Go 107/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2013r., nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując w podstawie prawnej art. 3, art. 4, art. 5 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 4b, art. 6, art. 8, art. 13, art. 14, art. 15, art. 20, art. 23 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U .z 2013 r., poz. 3), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 poz. 959) oraz art. 104 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) odmówił D.S. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania na dziecko A.S. oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko S.S.. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przepisów prawa strona nie spełniła przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczenia. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Z kolei zgodnie art. 5 ust. 2 ustawy, w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności łub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623,00 zł. Organ podkreślił, że z dokumentacji zebranej w trakcie postępowania wynika, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 839,50 zł i przekroczył granicę dochodu na jednego członka rodziny, tj. 623,00 zł o kwotę 216,50 zł, dlatego też organ odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Odwołanie od decyzji złożyła D.S., która nie zgadzając się z decyzją wniosła o jej uchylenie. Odwołująca zakwestionowała ustalenia co do wysokości osiągniętego dochodu przez rodzinę. Podała, że organ I instancji błędnie wyliczył dochód rodziny, gdyż uwzględnił do dochodów wypłatę zaległych świadczeń, które jej małżonek winien otrzymać od byłych pracodawców w latach 2006 - 2008r, zatem nie był to dochód, który małżonek wypracował w roku 2012. Ponadto wskazała, iż organ I instancji uwzględnił fakt, że małżonkowi strony przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 988,40 zł brutto (netto 844,44 zł), ale nie uwzględnił, że kwota taka jest wypłacana tylko przez okres trzech miesięcy, a w kolejnych miesiącach wynosić już będzie 776,10 brutto (netto 673,25 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji powtórzono ustalenia stanu faktycznego zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że do dochodu rodziny za 2012 r. należało wliczyć wypłacone w roku 2012 wynagrodzenie męża skarżącej, niezależnie od tego, czy część tego wynagrodzenia stanowiła wyegzekwowaną zaległość. W przedmiotowej sprawie wyegzekwowana kwota stanowiła zaległe wynagrodzenie za lata 2006 - 2008, tym niemniej podlegała ona uwzględnieniu w wysokości dochodu za rok 2012. Zdaniem organu, dopiero w tym czasie kwota ta była w dyspozycji odwołującej się i w tym czasie zobowiązana była uiścić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zatem organ I instancji słusznie wliczył kwotę 13316,10 zł i 18734,89 zł stanowiących zaległe wynagrodzenie do dochodu rodziny za 2012 r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał się na treść art. 5 ust. 4 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Kolegium podało, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 M.S. został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] sierpnia 2013 r., a decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 988,40 zł brutto za pełen miesiąc. Zgodnie z zaświadczeniem z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] października 2013 miesięczny dochód netto M.S. za okres od [...].09.2013 wyniósł 844,44 zł i taką też kwotę, mając na uwadze art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wliczono do dochodu. Mając na uwadze powyższe, organ podał, że roczny dochód rodziny za 2012 r. po wliczeniu dochodu D.S. wys. 8186,08 zł oraz M.S. w wysokości 32.050,99 zł (13316,10 zł + 18734,89 zł) wyniósł 40237,07 zł, z kolei miesięczny dochód (40237,07/12 m-cy + uzyskany dochód netto M.S. w kwocie 844,44 zł) wyniósł 4197,52 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł zatem 839,50 zł (4197,52/ 5 osób) i przekroczył kryterium dochodowe, tj. kwotę 623,00 zł. Powyższa decyzja została zaskarżona przez D.S. M.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. .Z treści skargi wynika ,że skarżąca domaga się ponownego rozpoznania sprawy. W ocenie skarżącej do dochodu rodziny nie powinno zostać wliczone zaległe wynagrodzenie za pracę wypłacone małżonkowi skarżącej w 2012 r., albowiem wynagrodzenie to mimo tego, że było wypłacone w 2012 r., dotyczyło wynagrodzenia za lata 2006 - 2008. Ponadto skarżąca wskazała, że małżonkowi przyznano zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 988,40 zł (netto 844,44 zł) tylko przez pierwsze trzy miesiące, a w kolejnych miesiącach kwota ta wynosić będzie 673,25 zł netto, stąd nie jest zrozumiałe dla strony wliczenie do dochodu kwoty najwyższej, tj. 844,44 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoją dotychczasowa argumentację . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., która to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania D.S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623,00 zł (ust. 2). Natomiast, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Przy czym dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, jak i inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m. in. zaliczka alimentacyjna określona w przepisach o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zatem, prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatki do tego zasiłku przysługiwałyby na dzieci skarżącej tylko wówczas, gdyby przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2012 r. nie przekroczył kwoty 623,00 zł. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy w łącznej kwocie dochodu za roku 2012 powinna być uwzględniona kwota zaległego wynagrodzenia za lata 2006 – 2008 otrzymanego przez męża skarżącej M.S., wypłaconego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. (sygn. akt [...]) w wysokości 13.316,10 zł oraz na podstawie wyroku tego Sądu z dnia 27 kwietnia 2012 r. w wysokości 18.734,89 zł. W ocenie skarżącej nie był to dochód, który jej małżonek wypracował w 2012 r. Zdaniem składu orzekającego, stanowisko takie nie ma poparcia w przepisach prawa. Cytowane przepisy stanowią, że dochodem są przychody opodatkowane, na zasadach ogólnych, podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie ulega wątpliwości, iż wynagrodzenie za pracę jest przychodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 361), wynagrodzenie wypłacone mężowi skarżącej w 2012 roku stanowi jego przychód w tymże roku. Powyższy przepis stanowi bowiem, iż przychodami, z zastrzeżeniem sytuacji nie mających zastosowania w niniejszej sprawie, są jedynie otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, iż przychód męża skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę, dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej za okres od [...] marca 2006 r. do [...] grudnia 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do [...] października 2008 r. w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej, którego nie otrzymał w latach poprzednich, jest świadczeniem otrzymanym w roku 2012, a zatem nie może być uznany za dochód uzyskany w latach 2006 - 2008. Kwota z tego tytułu stanowi bezspornie przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Niewątpliwie więc przychód ten stanowił dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, że wypłacone wynagrodzenie było następstwem zatrudnienia w latach poprzednich. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują bowiem w takiej sytuacji możliwości przyporządkowania określonych kwot do dochodu rodziny za lata, za które wypłacono zaległe wynagrodzenie. Decydujący jest bowiem okres, w którym faktycznie otrzymano dochód, a nie okres, za jaki on przysługiwał (podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 665/07, niepublikowany oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2098/06, LEX nr 307167). Nadto z analizy akt administracyjnych wynika, że określając w zaskarżonej decyzji dochód rodziny skarżącej za 2012 r., prawidłowo pomniejszono go o dochód utracony. Dochodem utraconym, w rozpoznawanej sprawie jest tylko dochód osiągnięty z tytułu umowy o pracę M.S. w kwocie 12.932,65 zł. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o utracie dochodu można mówić, gdy jest ona spowodowana: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast nie mieści się w cytowanej wyżej ustawowej definicji dochodu utraconego kwota wypłacona mężowi skarżącej w 2012 r. z tytułu zaległego wynagrodzenia za pracę, na podstawie wyroku sądu powszechnego. Brak jest zatem podstawy prawnej do uznania takiego dochodu za utracony. Prawidłowo również organy orzekające w sprawie zastosowały dyspozycję wynikającą z treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaliczając do dochodu kwotę 844,44 zł uzyskaną przez męża skarżącej z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, albowiem jak wynika z treści zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] października 2013 r. taki dochód netto mąż strony uzyskał za okres od [...] do [...] września 2013 r. Należy w tym miejscu podkreślić, że mimo trudnej sytuacji rodziny skarżącej opisanej w skardze, przyznanie zasiłków rodzinnych na dzieci skarżącej, nie należy do decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych w ustawie warunków. Zgodnie z zasadą wyrażoną na gruncie przepisu art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Podkreślić należy, co znajduje również swoje odzwierciedlenie w linii orzecznictwa sądowego, iż nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia, gdy warunki ustawowe nie są spełnione, tak samo, jeżeli warunki te są spełnione, organ nie może, ale musi przyznać wnioskowane świadczenie. Z jednej strony jest zakaz przyznania świadczenia rodzinnego, w przypadku nie spełnienia przesłanek ustawowych, z drugiej strony obowiązek ich przyznania, gdy przesłanki te są spełnione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1381/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd uznał, iż w sprawie nie zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., a organ II instancji w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.