II SA/Go 113/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi H.W., W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 23 września 2002r. /data prezentaty/ W. i H. małżonkowie W. wystąpili do Przewodniczącego Zarządu Miasta i Gminy na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113 poz. 1209/ o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej stanowiącej własność gminy a będącej w ich użytkowaniu wieczystym do dnia [...] maja 2080r. to jest działki nr [...] o powierzchni 484 m kwadratowe, dla której to Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2002r. Nr [...] Burmistrz Miasta odmówił nieodpłatnego nabycia własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113 poz. 1209/ a na skutek odwołania małżonków W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2002r. utrzymało zaskarżona decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2005r. II SA/Po 3053/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta. W dniu [...] czerwca 2005r. Burmistrz decyzją Nr [...] ponownie odmówił stronom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W dniu [...] listopada 2005r. Burmistrz decyzją Nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1 .art. 3 ust. 1 pkt 2 art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz. 1459/ po raz trzeci odmówił nabycia przez W. i H. małżonków W. z mocy prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu swojej decyzji podał, że w dniu 13 października 2005r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz. 1459/. Artykuł 9 tej ustawy uchylał poprzednią ustawę z dnia 26 lipca 2001r. a w art. 8 określał, iż do spraw wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy nowej ustawy. Z mocy tej ustawy /art.5/ przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych: - którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990r., - które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zachodzi. W ocenie organu strony nie spełniają także warunków o których mówiła ustawa z 26 lipca 2001r. bowiem przedmiotowa nieruchomość nie jest nieruchomością rolną i w dniu [...] maja 1990r. nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. Bowiem przedmiotowa nieruchomość została zabudowana budynkiem mieszkalnym w dniu [...] stycznia 2002r. o czym świadczy wpis do księgi wieczystej dokonany na podstawie wniosku z dnia [...] maja 2002r. i zgłoszenie o zakończeniu budowy ze stycznia 2002r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnieśli, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę dowodów, które dostarczyli, a które wskazują, iż działka została zabudowana już w 1987 r. Nadto zarzucili, iż mimo istnienia podstaw do zakończenia sprawy jeszcze pod rządami ustawy z 2001r. organ celowo zwlekał, aby zastosować nowa ustawę, która jest dla nich mniej korzystna. Przedmiotowa decyzja zapadła więc z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw przez organy administracji, tym bardziej, że postępowanie toczy się w niej od września 2002r. a więc trzy lata. Wnieśli zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym / tj. Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tj Dz. U. z 2001r. Nr 79 poz. 856 z późn. zm./ art. 138 § 1 pkt 2 art. 105 § 1 kpa w związku z art. 1 ust. 1, art. 4 ust.1 i 2 art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. w przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz. 1459/. W uzasadnieniu organ powołał się na okoliczność, iż od dnia 13 października 2005r. obowiązuje ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz. 1459/ i która to uchyliła zarówno ustawę z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz. U z 2001r. Nr 120 poz. 1299 z późn. zm./ jak i ustawę z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113 poz.1209 z póżn. zm./ Przepis art. 8 ustawy z 2005r. nakazuje do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną stosować przepisy nowej ustawy co oznacza, że tylko w przypadkach określonych w art. 5 ustawy istnieje możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania we własność. Zatem przestała być w sprawie istotna okoliczności, która strona podnosi w odwołaniu a mianowicie data faktycznego zabudowania działki budynkiem mieszkalnym, która to miała istotne znaczenie w poprzednim stanie prawnym jako jedna z przesłanek warunkujących nabycie z mocy prawa własności nieruchomości. W rozpatrywanej przez organ sprawie, strony zainteresowane są nieodpłatnym przekształceniem prawa a takiej formy nie przewidują przepisy obecnie obowiązujące ustawy /za wyjątkiem przypadków z art. 5 ustawy – których wnioskodawcy nie spełniają/. Stąd też w ocenie organu II instancji postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe – na mocy art. 105 § 1 kpa a więc organ I instancji winien postępowanie w sprawie umorzyć. Jako, że organ I instancji orzekł merytorycznie co do istoty – jest to nieprawidłowe w myśl wcześniej cytowanych przepisów. W związku z powyższym na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Skargę w niniejszej sprawie wnieśli małżonkowie W.. Opisali w niej przebieg postępowania administracyjnego od 2002r. a zaskarżonej decyzji zarzucili załatwienie sprawy z uchybieniem terminów, o których mówi kodeks postępowania administracyjnego co pozbawiło ich możliwości nabycia prawa własności na podstawie przepisów korzystniejszych dla nich. Zarzucili celowe działanie na ich niekorzyść mimo, że organowi przedstawiali dowody na okoliczność daty zabudowy działki - w tym także dowody wpłat podatku od nieruchomości od 1987 r. a organ ich nie brał pod uwagę. W ich ocenie organ I instancji naruszył przepisy art. 7, 75 i 77 kpa i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozpoznanie ich sprawy na podstawie dowodów zaoferowanych organom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna choć z innych powodów niż w niej wyłuszczono, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami strony oraz powołaną podstawą prawną. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995r. ARN 50/95 /OSNAPiUS 1996 nr 11 poz. 150/ sformułował fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art. 105 § 1 kpa przewidujący obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi formalno-prawna przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, która powodowałaby brak sprawy administracyjnej. Strony od 2002r. domagają się przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Zarówno uchylone przepisy ustawy, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości jak i ta ustawa przewidują możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, o które ubiegają się skarżący /art.5 ustawy z 2005r./. Nie można zatem zgodzić się z organem II instancji o bezprzedmiotowości postępowania. Należy bowiem odróżniać bezprzedmiotowość od bezzasadności. W pierwszym przypadku gdy sprawa nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej ostatecznej albo strona utraciła przymiot strony można mówić o bezprzedmiotowości postępowania i istnieniu podstaw dla umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Bezzasadnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ ze względu na okoliczności sprawy i przepis prawa nie może wydać decyzji pozytywnej dla strony. Zatem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością bowiem okoliczności sprawy i cytowany przepis prawa pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej a rolą organu II instancji w związku z wniesionym odwołaniem było merytoryczne rozpoznanie sprawy i skontrolowanie postępowania i decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności jak i celowości. Kontrola organu odwoławczego zawsze jest kontrolą pełną polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy co wynika wprost z art. 138 kpa. Tym bardziej, że zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzić może do umorzenia postępowania administracyjnego przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego przepis ustawy a w niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodzi. Zaskarżona decyzja zatem została wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa wobec braku podstaw do umorzenia postępowania. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 wyżej cytowanej ustawy.