II SA/Go 1186/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie przyznał M.D. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad synem K.P., na okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lutego 2024 r. w kwocie 1.406,00 zł oraz odmówił przyznania tegoż świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017. Decyzja wydana została na podstawie art. 104 oraz art. 130 kpa, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczenia rodzinnych (DZ.U. z 2016 r. poz. 1518, dalej zwana u.ś.r.), § 8 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (DZ. U z 2015 r. poz. 2284) oraz Obwieszenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 listopada 2016 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2017 (M.P. z 2016 r. poz. 1103). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 5 lipca 2017 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem K.P.. Z akt sprawy wynika, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2015r. zaliczył syna strony – K.P. do osób niepełnosprawnych. Organ następnie przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dalej stwierdził, iż zgodnie z art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wypłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ stwierdził, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia [...] lipca 2017 r. z którego wynika, iż strona prowadziła działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] października 1998 r. do dnia [...] lipca 2017 r. W związku z powyższym wnioskowane świadczenie może zostać przyznane od dnia [...] lipca 2017 r. Organ I instancji podkreślił, że na mocy ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie i ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 559) wprowadzono zmianę wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne wynosić będzie: - w okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. - 800,00 zł miesięcznie; - w okresie od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. - 1.200,00 zł miesięcznie; - od dnia [...] stycznia 2016 r. - 1.300,00 zł miesięcznie. W myśl art. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy, kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia, natomiast w myśl art. 4 ww. ustawy pierwszą waloryzację świadczenia pielęgnacyjnego przeprowadza się w roku 2017. Organ podkreślił, że Prezydent Miasta na mocy obowiązujących przepisów będzie opłacał składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w okresie uzasadniającym jej opłacanie w obowiązującej wysokości oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w okresie uzasadniającym jej opłacanie w obowiązującej wysokości. Organ I instancji podał, że decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyżej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. M.D. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Odwołująca kwestionowała rozstrzygnięcie organu w zakresie odmowy przyznania jej świadczenia za okres od [...] lipca 2017 r. do [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji podana jest błędna interpretacja wydruku z CEIDG, według którego w dniach [...] lipca 2017 r. – [...] lipca 2017 r. strona prowadziła działalność gospodarczą. Wskazała, że zgodnie ze stanem rzeczywistym działalność gospodarczą rozpoczęła w dniu [...] października 1998 r., a zaprzestała jej wykonywania w dniu [...] czerwca 2017r. (co zgłosiła stosownemu organowi). Natomiast w oparciu o obowiązujące przepisy organ odnotował zmiany w rejestrze w dniu [...] lipca 2017 r. Skarżąca została poinformowana przez organ ewidencyjny, że od momentu zgłoszenia zmiany w ewidencji działalności gospodarczej organ ma jeden dzień roboczy na naniesienie zmian w tym rejestrze. Ponieważ dokonywała czynności formalnych w dniu [...] czerwca 2017 r., a był to piątek, zmiany w rejestrze dotyczące wyrejestrowania działalności mogły ukazać się w poniedziałek [...] lipca 2017 r. Jednocześnie do odwołania strona dołączyła kserokopię wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 24 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz przywołało ustalenia poczynione przez organ I instancji. Następnie SKO wskazało, że w sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy prawidłowe jest ustalenie organu I instancji, że w okresie od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r. skarżąca nie spełniała przewidzianego treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 22 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. We wskazanym powyżej zamkniętym katalogu czynności - rezygnacja (lub brak podjęcia) z zatrudnienia, z którymi ustawa wiąże nabycie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego - znajduje się okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej jest prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1829, ze zm.) wynika, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. W świetle art. 14 ust. 2 ww. ustawy wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Według art. 14a ust. 1 powyższej ustawy przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Treść powyższych przepisów pozwoliła Kolegium na stwierdzenie, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z uzyskaniem i posiadaniem wpisu do stosownej ewidencji. Z wpisem do rejestru działalności gospodarczej wiąże się też domniemanie, że dane wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej są prawdziwe. Osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek, a także za szkodę wynikającą z niezgłoszenia danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie albo brakiem zgłoszenia zmian danych objętych wpisem, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą osoba wpisana do CEIDG nie ponosi odpowiedzialności. Kolegium podało, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca figurowała w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "M" M.D.. Jak wynika z kserokopii wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej strona zgłosiła zaprzestanie działalności gospodarczej w dniu [...] czerwca 2017r., natomiast w dniu [...] lipca 2017 r. wpis strony o prowadzeniu działalności gospodarczej wykreślono z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał, iż strona mogła mieć przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna K.P. dopiero po dokonaniu faktycznego wykreślenia wpisu z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W związku z tym, SKO uznało, iż zarzuty podnoszone przez stronę w odwołaniu wskazujące, że świadczenie powinno zostać przyznane również za okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r. są niezasadne. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ II instancji uznał, że organ I instancji prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1.406,00 zł miesięcznie na okres od dnia [...] lipca 2017 r. do [...] lutego 2024 r. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M.D., która podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wskazała, że wobec obowiązującego prawa nie miała innej możliwości zgłoszenia i faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej. W dniu [...] czerwca 2017r. skarżąca zgłosiła stosownym urzędom, że z dniem [...] czerwca 2017r. zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej, co istotnie miało miejsce i znajduje potwierdzenie również w zakończeniu obowiązku opłacania składek ZUS za kolejny miesiąc lipiec 2017 r. Odnosząc się również do błędnej interpretacji wpisu w CEIDG skarżąca podniosła, że jej dane nadal tam widnieją ze stosowną informacją o zaprzestaniu działalności z dniem [...] czerwca 2017r. Strona oświadczyła, że z dniem tym istotnie zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej, której już od dnia [...] lipca 2017r. nie prowadzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przywołując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd ten w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona w ramach przysługujących sądom administracyjnym kompetencji wykazała, że skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowiła norma prawna zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po myśli art. 3 pkt 22 u.ś.r. zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że z dniem [...] pażdziernika 1998 r. skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą – Przedsiębiorstwo "M" M.D.. W Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) widnieje zapis, zgodnie z którym w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast w dniu [...] lipca 2017 r. dokonano wykreślenia wpisu z rejestru. W sprawie spornym zagadnieniem jest data rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia ( w rozumieniu cytowanego powyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r.) w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem K.P.. W myśl art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (DZ.U. 2017 poz. 2168) w pis do CEIDG polega na wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego danych podlegających wpisowi. Wpis jest dokonany z chwilą zamieszczenia danych w CEIDG, nie później niż następnego dnia roboczego po dniu wpływu do CEIDG wniosku, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 w.w. ustawy przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o jego wykreślenie z CEIDG - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. W analizowanej sprawie w dniu [...] czerwca 2017 r. ( piątek) skarżąca złożyła w CEIDG informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. W dniu 3 lipca (poniedziałek) w CEIDG wprowadzony został wpis o wykreśleniu z rejestru przedsiębiorców. W tych okolicznościach sprawy, w ocenie organów obydwu instancji, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło zostać skarżącej przyznane dopiero od [...] lipca 2017 r., czyli od pierwszego dnia w którym skarżąca nie figurowała w CEIDG jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Zdaniem organów z tą datą - [...] lipca 2017 r. - skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem – w rozumieniu cyt. powyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. W opinii Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę prezentowane wyżej stanowisko jest błędne, opiera się bowiem na nieprawidłowej interpretacji mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na charakter wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, który jest deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne, co nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu w celu wykazania rzeczywistego zaprzestania prowadzenia lub zawieszenia wykonywania tej działalności, pomimo braku odpowiedniego wpisu do ewidencji (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13). W wyroku z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. III AUa 849/15 Sąd Apelacyjny w Białymstoku wskazał, że ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W badanej sprawie bezspornie skarżąca złożyła zawiadomienie zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w dniu [...] czerwca 2017 r., przy czym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje postaw do przyjęcia, że składając wniosek o wpis skarżąca określiła konkretną datę zaprzestania działalności gospodarczej, a w szczególności że podała, iż rezygnuje z prowadzenia działalności gospodarczej z datą późniejszą tj. po złożeniu wniosku, a wręcz przeciwnie z treści pism skarżącej wynika, że działalność gospodarczą prowadziła do [...] czerwca 2017 r. W tej sytuacji zastosowanie winny znaleźć zasady ogólne określone w ustawie o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Ponownie należy wskazać na przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 w.w. ustawy który stanowi, że przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o jego wykreślenie z CEIDG - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Skoro skarżąca w dniu [...] czerwca 2017 r. złożyła wniosek o wpis w CEIDG o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, a wniosek taki należy złożyć w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, to w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że w okresie od [...] do [...] lipca 2017 r. skarżąca nadal prowadziła działalność gospodarczą, pomimo tego że formalne wykreślenie nastąpiło z datą [...] lipca 2017 r. Na tle art. 17 ust. 1 u.ś.r. ugruntowane jest stanowisko judykatury, zgodnie z którym rezygnacja z zatrudnienia musi mieć ścisły związek z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny wymagającym opieki. W tym kierunku należy interpretować przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie. Wniosek o wpis do CEIDG o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej został złożony w dniu [...] czerwca 2017 r., co w realiach niniejszej sprawy oznacza, że z tą datą skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem. Formalne wykreślenie z rejestru przedsiębiorców z datą późniejszą, nie oznacza że w tym czasie skarżąca nadal prowadziła działalność gospodarczą, a w związku z tym że nie sprawowała opieki nad synem. W tych okolicznościach decyzje organów obydwu instancji, ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, podlegały uchyleniu. Ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego dają podstawę do przyjęcia, że skarżąca spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na niepełnosprawnym synem od dnia [...] lipca 2017 r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.