II SA/Go 133/08

Dnia 16 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] roku, [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił przyznania D.B. zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków oraz wystawienia talonu na kwotę 200 zł lub więcej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zajmuje mieszkanie trzypokojowe z kuchnią i łazienką, jej dochód stanowią świadczenia otrzymywane z tytułu niepełnosprawności znacznego stopnia tj. zasiłek pielęgnacyjny kwocie po 153 zł miesięcznie i zasiłek stały w kwocie po 324 zł miesięcznie (łącznie 477 zł). Nadto organ podał, iż stronie przyznawano już zasiłek celowy na zakup leków, środków higieny, artykułów kosmetycznych i odzieży jesienno-zimowej m.in. decyzją z dnia 5 października 2007r. w kwocie 70 zł miesięcznie w okresie od października do grudnia 2007r. MOPS wskazał, iż propozycja zamiany mieszkania na mniejsze oraz propozycja zawarcia ze skarżącą kontraktu socjalnego spotkały się z jej sprzeciwem. Nadto podał, iż udzielono stronie informacji, że odmowa zawarcia kontraktu socjalnego jest równoznaczna z brakiem współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i może skutkować odmową przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Jednocześnie podano, że wnioskodawczyni jest objęta systematyczną pomocą MOPS w postaci zasiłku celowego m.in. na dofinansowanie do czynszu, na dofinansowanie zakupu leków środków higieny, artykułów kosmetycznych i odzieży na opłacanie energii i gazu oraz otrzymała również zasiłek celowy w kwocie 80 zł na dojazd na rozprawę sądową do WSA w Gorzowie Wlkp. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż strona nie podała żadnych dowodów potwierdzających konieczność zakupu leków, odmówiła składania dodatkowych wyjaśnień oświadczając, iż wszystko zawiera jej wniosek. Wobec powyższego organ stwierdził, iż skoro brak jest dowodów potwierdzających konieczność zakupu jakichkolwiek leków, nie można ich zakupu uznać za niezbędną potrzebę wymagającą zaspokojenia przez pomoc społeczną. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. B., w którym wniosła o zmianę powyższej decyzji i przyznania jej środków na wskazane potrzeby, wyrażając niezadowolenie ze sposobu załatwienia jej wniosku. Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając na podstawie art. 39 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku art. 3 ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż decyzja organu I instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa oraz potwierdził, iż konieczność pomocy na wnioskowane potrzeby nie zostało udokumentowane i wobec tego nieprzyznanie tych świadczeń jest zgodne z ustawą o pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. B. która podniosła, iż decyzja ta przedstawia kłamstwa, jest złośliwa i niedorzeczna. Skarżąca poinformowała, iż nie przyznano jej świadczeń w okresie nawrotu od choroby i wielu dolegliwości oraz schorzeń. Oświadczyła, iż nieprawdą jest, że chciano z nią zawrzeć kontrakt socjalny, natomiast co do dokumentacji potwierdzającej konieczność zakupu leków podała, że nikt od niej nie wymagał, aby na dzień przeprowadzania wywiadu środowiskowego dysponowała aktualnymi receptami, natomiast sama przedstawiła specyfikację cenową z apteki. Nadto oświadczyła, iż leki są na schorzenia przewlekłe i nie musi ich wykupywać co miesiąc, dlatego też wnioskowała o talon, z którego mogłaby się rozliczyć i przedstawić dowód zakupu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu zasiłku celowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. I SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003r., II SA/Kr 2627/2001). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania zasiłku celowego, o który wnioskowała skarżąca na zakup leków – 200 zł lub o wystawienie talonu na tę kwotę 200 zł lub większą. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej – stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organy administracji – zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoba zainteresowana natomiast musi być świadoma, że świadczenie nie musi być przyznane w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 624/07, LexPolonica nr 1854370). Zgodnie z cytowanym powyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej zakup leków mieści się w zakresie pomocy społecznej. Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, iż w powołanej decyzji przez organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia - decyzji [...], którą przyznano skarżącej zasiłek celowy na zakup leków (w kwocie 70 zł przez okres 3 miesięcy) sam organ przyznał, iż z dokumentacji zebranej w sprawie D. B. wynika, że leczy się ona z powodu schorzeń kręgosłupa oraz schorzeń gastrycznych z czym wiąże się potrzeba przyjmowania leków. Z tego wynika, że MOPS dysponuje dokumentacją na temat stanu zdrowia skarżącej. Powyższe wskazuje, iż w niniejszej sprawie organowi winno być znane z urzędu, że skarżąca cierpi na ww. dolegliwości. Nadto również z urzędu organ powinien wiedzieć, iż strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i na trwałe, co zostało potwierdza orzeczeniem lekarskim, które było załączane do akt wielu spraw prowadzonych ze skargi D. B. Wobec tego zauważyć należy, że w postępowanie organu pomocy społecznej wkradła się pewna niekonsekwencja. W jednej sprawie zna on stan zdrowia wnioskodawczyni, a w drugiej już nie, co jest tym bardziej dziwne z uwagi na to, iż np. schorzenie kręgosłupa nie jest schorzeniem krótkotrwałym. Ponadto zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można uzasadniać odmowę przyznania zasiłku na leki tym, że skarżąca nie chce poprawić swojej sytuacji materialnej zamieniając swoje mieszkanie na mniejsze. Taka argumentacja jest uzasadniona w przypadku odmowy pomocy w sytuacji, gdy wniosek obejmuje świadczenia wykraczające poza zakres pomocy społecznej, a które mogą świadczyć o zamożności i dlatego nie są przedmiotami pierwszej potrzeby. Przyjmowanie leków zalicza się do niezbędnych potrzeb bytowych, a przyznanie zasiłku na ich zakup nie jest w żaden sposób zależne od wielkości mieszkania i możliwości zarobkowych z nim związanych. D. B. w skardze oświadczyła, iż dysponuje specyfikacją cenową z apteki niezbędnych dla niej leków, a sam organ może koszt zakupu leków oraz na jaką dolegliwość są one stosowane zweryfikować. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.