II SA/Go 137/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.W. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Zaskarżonym pismem z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] Prezydent Miasta, odpowiadając W.W. na jego wniosek z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, poinformował go o skreśleniu z listy przydziału lokali socjalnych na rok 2015 z uwagi na przekroczone kryterium metrażowe. W treści pisma Prezydent Miasta powołał się na zapisy uchwały Rady Miasta z dnia [...] marca 2015 r. Nr VIII/63/2015 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 W.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę zatytułowaną "na czynność materialno-techniczną w spr. [...]". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do podania, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, czy przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu skierował do właściwego organu, tj. Prezydenta Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia oraz do nadesłania odpisu wniesionego ewentualnie wezwania, pod rygorem przyjęcia, że takie wezwanie nie zostało do organu wystosowane. W wykonaniu powyższego wezwania skarżący, w wyznaczonym terminie, w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. podał, że przed wniesieniem skargi do Sądu skierował do Prezydenta Miasta pismo przedprocesowe z dnia [...] grudnia 2014 r., na które otrzymał odpowiedź pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Ponadto zwrócił się do Sądu o ustalenie jego miejsca na liście, na której w 2014 r. był 11, w styczniu 2015 był "zerowy", a pod koniec roku 2015 przesunięto go na miejsce 92. Jednocześnie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek oznaczony datą [...] luty 2016 r., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na skargę, organ uznał ją za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiło pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy na rok 2015 z uwagi na przekroczone kryterium metrażowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym sformułowano pogląd, iż skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10; podobny pogląd wyraził NSA w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, w odniesieniu do uchwały zarządu dzielnicy m. st. Warszawy odmawiającej zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jak również WSA w Opolu w postanowieniu z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Op 426/09 w odniesieniu do zarządzenia zatwierdzającego roczną listę osób zakwalifikowanych do przydziału lokalu). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po analizie akt sprawy oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego podzielił ten pogląd uznając, że pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Wobec tego skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia skargi na tę czynność do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie takiej skargi uzależnione jest jednak od wyczerpania trybu określonego w art. 52 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. Oznacza to, że dla skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego zachodziła konieczność uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W tym przypadku wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest ograniczone żadnym terminem. Wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa jest wyrazem jednoznacznego niezadowolenia uprawnionego podmiotu z treści danego aktu i jednocześnie bezpośrednią zapowiedzią jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stanowi wymóg, który należy spełnić aby móc skorzystać ze środka prawnego w postaci skargi. Podmiot składając wezwanie do usunięcia naruszenia prawa daje do zrozumienia organowi, aby sam podjął działania zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bo w przypadku pozostawienia aktu w kształcie dotychczasowym, zostanie uruchomiony tryb sądowego wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. W ten sposób jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego organ ma szansę ocenić zasadność żądania strony i ewentualnie podjąć własne działania zmierzające do "naprawienia" aktu niezgodnego z prawem. W niniejszej sprawie skarżący nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa. Również z treści pisma strony z dnia [...] lutego 2016 r. i załączonych do niego pism nie wynika, aby po dniu [...] listopada 2015 r., ewentualnie po [...] listopada 2015 r., kiedy powziął informację o skreśleniu go z listy osób oczekujących na przydział lokalu, kierował do Prezydenta Miasta jakiekolwiek pismo, które można byłoby zakwalifikować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. do warunków formalnych skargi należy w przypadkach określonych w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. załączenie dowodu, iż skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Brak tego dowodu skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji). Z uwagi na odrzucenie skargi, Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy ( pkt 2 sentencji ). Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 101/12, LEX nr 1145541).