II SA/Go 182/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Powiatu o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 8 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek Powiatu złożony na urzędowym formularzu PPPr o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że Powiat jest zobowiązany do przejęcia długu szpitalnego SP ZOZ w kwocie 112.657.912,77 zł (stan na [...] grudnia 2014 r.) oraz posiada własny dług w kwocie 27.920.000,00 zł (stan dzień [...] grudnia 2014 r.). Zadłużenie własne Powiatu i szpitala wynosi ponad 141 mln zł, co przy dochodach bieżących w kwocie 48,1 mln zł (według uchwały budżetowej na 2015 r.) stanowi pięciokrotne przekroczenie ustawowego progu 60% zadłużenia w stosunku do dochodów. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Podstawę gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego w roku budżetowym stanowi jej budżet uchwalany w formie uchwały budżetowej, który jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki (art. 211 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Uchwała ta stanowi podstawę gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego w roku budżetowym. Uchwała ta zawiera także plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych i funduszy celowych oraz dochodów własnych jednostek budżetowych. W budżecie jednostki samorządu terytorialnego mogą być tworzone rezerwa ogólna i rezerwy celowe. Rezerwy finansowe, tworzone w budżetach na nieprzewidziane wydatki, służą elastycznemu procesowi wydatkowania środków publicznych przy ograniczonych zmianach uchwały budżetowej w toku roku budżetowego. Konieczność posługiwania się instytucją rezerw wynika z niedoskonałości instrumentów planowania budżetowego, jego nadmiernej szczegółowości, nieznajomości niektórych wskaźników, od których zależy prawidłowy podział środków lub zaistniałych zdarzeń nadzwyczajnych. Z przyczyn obiektywnych bowiem nie zawsze można dokładnie przewidzieć wszystkie przyszłe wydatki budżetowe, preliminując je w sposób adekwatny. Funkcją rezerw jest przede wszystkim zabezpieczenie właściwego wykonania uchwalonego budżetu. Rezerwa ogólna tworzona jest w budżecie jednostki samorządu terytorialnego obligatoryjnie, a jej wysokość nie może przekraczać 1% zaplanowanych wydatków budżetowych. Na etapie tworzenia budżetu rezerwa ogólna nie jest sprecyzowana, a ustanowiony limit może być przeznaczony na jakiekolwiek cele budżetowe, tj. na wydatki związane z realizacją zadań publicznych należących do kompetencji danej jednostki samorządu terytorialnego. Powiat jako jednostka samorządu terytorialnego nie została pozbawiona możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływu na sposób wykorzystania posiadanych środków finansowych, aczkolwiek jej swoboda dysponowaniu tymi środkami w porównaniu do przedsiębiorców działających w ramach swobody działalności gospodarczej jest znacznie ograniczona. Należy podkreślić, że koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., II GZ 91/13, www.orzeczenia,.nsa.gov.pl). Uzasadniony jest zatem wniosek, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Dodać warto, ze skoro ustawodawca nie przewidział zwolnienia ustawowego dla jednostek samorządu terytorialnego, to ich wnioski o przyznanie prawa pomocy należy rozpoznawać na ogólnych zasadach. Zważyć trzeba na fakt posiadania przez stronę skarżącą środków na rachunkach bankowych (3.560.702,21 zł, 34.880,09 zł). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, zaś zgromadzenie środków wielokrotnie przekraczających wysokość wpisu sądowego wyklucza możliwość wypełnienia przesłanek warunkujących jego udzielenie (postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., I GZ 3/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy podkreślić, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest decyzja odmawiająca umorzenia zwrotu dofinansowania, czyli odmawiająca umorzenia należności. Przedmiotem zaskarżenia nie jest w tej sytuacji należność pieniężna w określonej wysokości lecz decyzja odmawiająca umorzenia należności pieniężnych. W tego rodzaju sprawach wpis od skargi jest wpisem stałym określonym w § 2 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. - zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2013 r., II GZ 456/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).). W konsekwencji nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia aby strona skarżąca nie była w stanie ponieść tego rodzaju obciążeń tj. 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Sytuacja finansowa strony jest trudna niemniej nie można uznać, że poniesienie tego obciążenia finansowego stwarza realne zagrożenie utraty płynności finansowej. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.