II SA/Go 182/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego A. F. kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez A. F. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia [...] lutego 2025 roku, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczającej równocześnie płatnikiem tych składek. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu [...] marca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A. F. (dalej skarżący) z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek ten skarżący uzasadnił chorobą nowotworową żony oraz wynikającą z tego trudną sytuacją finansową. Podniósł, że w związku z chorobą nowotworową żony, trwającą od 2017 r., która postępuje, potrzebne są drogie lekarstwa i nie stać ich na zakup lekarstw z emerytur, które pobierają. Podniósł również, że otrzymywane świadczenia emerytalne są zajęte przez komornika sądowego, z potrąceń których są spłacane miedzy innymi jego zadłużenie wobec ZUS. Strona we wniosku wyjaśniła także, że w 2023 r. zawarła układ ratalny z ZUS, który jest przez niego realizowany. Pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. ZUS poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazano również, że w terminie 14 dni od dnia odbioru pisma ma on możliwość dostarczenia dokumentów potwierdzających sytuację materialno-bytową strony i zasługujących jego zdaniem na uwzględnienie. Poinformowano także, iż nieprzedłożenie dokumentów może mieć wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W dniu [...] maja 2024 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem ZUS skarżący wniósł o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek, a w dniu [...] maja 2024 r. ZUS poinformował stronę, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało zakończone i przysługuje mu prawo wglądu do akt i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów oraz materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Strona w dniu [...] maja 2024 r. przedłożyła dodatkową dokumentację, a ponadto w dniu [...] czerwca 2024 r. w rozmowie telefonicznej złożyła wyjaśnienie do złożonego wcześniej oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Wskazała mianowicie, że nie posiada dodatkowego źródła dochodu. Skarżący doprecyzował, że dochód z innych źródeł wykazany w oświadczeniu jest to dochód roczny z jego emerytury. W aktach sprawy znajdują się dostarczone przez stronę następujące dokumenty: – wniosek z [...] marca 2024 r. (wpływ do ZUS 26 marca 2024 r.), – zawiadomienie Komornika Sądowego z [...] maja 2023 r., – karty informacyjne z leczenia szpitalnego żony skarżącego z [...] kwietnia 2017 r., [...] kwietnia 2018 r., [...] kwietnia 2021 r., [...] listopada 2023 r., – oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizyczne], która nie prowadzi działalności gospodarczej, – fakturę Przedsiębiorstwo [...] z [...] stycznia 2024 r., – orzeczenie o stopniu niepełnosprawności strony z [...] października 2005 r., – kartę informacyjną z wizyty ambulatoryjnej z [...] stycznia 2024 r., – FV za konsultację z zakresu okuloplastyki z [...] stycznia 2024 r.. – wynik badania histopatologicznego z [...] listopada 2022 r., – wynik kolonoskopii z [...] listopada 2022 r., – wynik gastroskopii z [...] września 2022 r., – pismo strony z [...] maja 2024 r. (wpływ do ZUS [...] maja 2024 r.). – notatka służbowa z [...] maja 2024 r. W toku dalszego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił na podstawie informacji wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG); Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK); Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, że skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą [...] stycznia 2011 r. W toku prowadzonej działalności nie płacił należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres id października 2008 roku do grudnia 2010 roku, ubezpieczenie społecznych za okres od października 2009 roku do grudnia 2010 roku oraz na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2010 roku do grudnia 2010 roku. Z tego tytułu zadłużenie łącznie wynosi 33.579,60 zł. Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] ZUS Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 497; zwanej dale u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie), odmówił umorzenia należności z tytułu składek A. F. - osobie ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek - w łącznej kwocie 33 579,60 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres 10.2009 r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 18 044,37 zł, w tym z tytułu: składek - 7434,37 zł, odsetek - 10610,00 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 10.2008 r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 14 525,05 zł, w tym z tytułu: składek - 5855,05 zł, odsetek - 8670,00 zł. c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 03.2010 r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 1 010,18 zł, w tym z tytułu: składek- 425,18 zł, odsetek - 585,00 zł. Odsetki naliczono na dzień wpływu wniosku, tj. [...] marca 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił powyższe ustalenia faktyczne. Stwierdził, że należności objęte zaległościami nie uległy przedawnieniu co wynika z treści art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 497; zwanej dale u.s.u.s.). Zgodnie bowiem z zapisami u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do u.s.u.s. zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W przypadku zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, po ich ustaniu przedawnienie biegnie dalej. Oznacza to, że pewnego czasu nie wilcza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego [...] grudnia 2009 r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało, iż bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i trwa nadal. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia. Jednocześnie bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zwieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 2a u.s.u.s., do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Zatem zawarcie umowy ratalnej [...] czerwca 2023 r. za okres od maja 2008 r. do grudnia 2010 r., również zawiesiło bieg terminu przedawnienia do dnia obowiązywania umowy ratalnej. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Okolicznością wskazującą na brak przedawnienia przedmiotowych należności jest fakt, że ZUS zabezpieczył ich spłatę przez wpis hipoteki [...] października 2010 r. i [...] czerwca 2011 r. na nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Zatem dochodzone należności są w ocenie ZUS nadal wymagalne. W dalszej części uzasadnienia organ odnosząc się do art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., których treść przytoczył i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003r., poz. 1365) stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą w stosunku do skarżącego przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych należności z tytułu składek. W kontekście tych przepisów między innymi organ stwierdził, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. 3 260,09 zł, a rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki w kwocie ok. 2 380,00 zł. Po opłaceniu powyższych wydatków pozostaje kwota 880,09 zł, z której rodzina strony finansuje pozostałe potrzeby życiowe. Odnosząc się do wskazanych przez wnioskodawcę wydatków ZUS wyjaśnił, że ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat czy bieżących wydatków związanych z egzystencją nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Nie można uznać, że opłaty np. za gaz czy energię są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem czy leczeniem. Organ podał, że w toku postępowania skarżący nie dołączył do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat. W związku z powyższym można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ponadto ZUS zauważył, że strona wskazała, iż nie korzysta z zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Okoliczność korzystania ze wsparcia pomocy społecznej nie jest przesłanką warunkującą umorzenie należności, ale może potwierdzać występujące trudności finansowe w regulowaniu zobowiązań. Zatem w ocenie ZUS skarżący nie udowodnił, że w związku z trudną sytuacją, na którą obecnie się powołuje, zostały podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne. Skargę na powyższą decyzję ZUS złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. A. F., który zarzucił, że rozstrzygnięcie to wydano z naruszeniem przepisów prawa o właściwościach oraz postawił następujące zarzuty: błędnie zaliczono pod "nowa ustawę o ubezpieczenia", nie wykazano żądania zapłaty za ubezpieczenie składkowe od 2007 r. do 2010 r. oraz okresu spłaconego od [...].07.2007 r. do [...].11.2009 r. (jaka kwota została spłacona na rzecz ZUS i przyjętej kwoty na odsetki, nie zaliczono dowodów wpłat ostatnich), wydano podwójnie tytuły egzekucyjne, "hipotece wyroku niema odsetek zapisanych w sentencji", nie wzięto pod uwagę umorzeń wynikających z decyzji ZUS z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], nie uwzględniono wieku dłużnika (lat 74), wieku żony dłużnika (lat 68) oraz ich chorób, leczenia żony skarżącego w szpitalu psychiatrycznym w [...]. od 1987 r. do dnia dzisiejszego, a także doznanego przez nią udaru mózgu, co przyczyniło się do dodatkowych kosztów, jest zatem zagrożone życie i zdrowie ludzkiego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami, ewentualnie wskazał, iż może zgodzić się na spłacenie kapitału. Wyrokiem z dnia 5 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd między innymi stwierdził, że w granicach sprawy administracyjnej dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, rozpoznawanej na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a także § 3 ust. 1 rozporządzenia, mieści się kontrola przedawnienia tych składek. Tylko bowiem istnienie należności z tytułu składek pozwala na merytoryczną ocenę przesłanek umorzenia. W przypadku ich przedawnienia postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej jako k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2017 r., II GSK 1492/17, wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., I GSK 1569/20, K. Antonow, U.s.u.s., Komentarz. WKP tezy do art. 28). W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze składkami, które stały się wymagalne ok. 15 lat temu. Podkreślić należy, że wynikający z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. termin przedawnienia wynosi 5 lat i biegnie on - w odniesieniu do składek wymagalnych do [...] grudnia 2011 r. – od dnia [...] stycznia 2012 r., co wynika z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców W związku z tym organy zobowiązane były ze szczególną wnikliwością wyjaśnić kwestię istnienia zobowiązania skarżącego uwzględniając okres za jaki skarżący nie uiszczał składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ mimo przytoczenia przepisów dotyczących przedawnienia należności nie odniósł się konkretnie do poszczególnych składek w kontekście wykazania, że nie nastąpiło ich przedawnienie, w szczególności dotyczących okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ powoływał się również na zabezpieczenie w postaci hipotek zapisanych w księdze wieczystej nr [...], mając na względzie treść art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Jednakże w decyzji nie wskazano jednoznacznie jakie należności (za jaki okres) obejmują wspomniane hipoteki. W aktach sprawy brak jest odpisu z księgi wieczystej. Ponadto nawet sięgnięcie do elektronicznej wersji tej księgi dostępnej na stronie www.ekw.ms.gov.pl, nie pozwala stwierdzić, czy hipoteki na kwotę 16692,32 zł i 2992,00 zł ustanowione na rzecz ZUS dotyczą składek objętych zaskarżoną decyzją. Wpisu hipotek dokonano na podstawie 6 tytułów wykonawczych, których opis w księdze wieczystej nie pozwala ustalić jakiego okresu składek one dotyczą. ZUS wskazywał również na podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5a u.s.u.s, jednakże ani nie opisał przedmiotu umowy, o której mowa w art. 29 ust.1 a u.s.u.s., a którą zawarł ze skarżącym, ani też nie załączył jej do akt. Powyższe stanowiło podstawę do uznania, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie, że konkretne należności składkowe będące przedmiotem wniosku o umorzenie nie wygasły na skutek przedawnienia, ewentualnie przez ich zapłacenie albo wyegzekwowanie. Nadto Sąd stwierdził, iż interesu publicznego nie należy sprowadzić do interesu jednego z działów finansów publicznych, określanego jako stan finansów ubezpieczeń społecznych, który z zasady sprzeczny jest z interesem prywatnym, tj. ważnym interesem osoby zobowiązanej. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyrok NSA z 2007 r., I GSK 345/26). Stąd też organ powinien rozważyć czy celowe i w interesie publicznym jest dochodzenie od skarżącego należności składkowych, zwłaszcza przez prowadzenie egzekucji z nieruchomości, które może doprowadzić do sytuacji pozbawienia starszych schorowanych ludzi mieszkania. Po dokonaniu zwrotu akt organowi, w dniu [...] listopada 2024 roku odbyło się spotkanie skarżącego z doradcą w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o umorzenie należności. W trakcie tego spotkania, z którego sporządzono notatkę skarżący oświadczył, że stan zdrowia zarówno jego jak i żony nie uległ zmianie. Otrzymał skierowanie na dalsze badania, których wyniki będą znane za około 6 miesięcy. Następnie organ przesłał skarżącemu pismo noszące datę [...] stycznia 2025 roku, w którym wskazano w jakich okolicznościach możliwe jest umorzenie zaległych należności. Podkreślono, że jest on zobowiązany do przedłożenia dokumentów pozwalających uznać spełnienie przesłanek uzasadniających umorzenie tych należności oraz skutkach prawnych takiego umorzenia. W dniu [...] stycznia 2025 roku dołączono do akt sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżącego sporządzone w dniu 24[...] stycznia 2025 roku. Decyzją noszącą datę [...] lutego 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), odmówił ponownie skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 33 579,60 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres 10.2009 r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 18 044,37 zł, w tym z tytułu: składek - 7 434,37 zł, odsetek - 10 610,00 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 10.2008 r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 14 525,05 zł, w tym z tytułu: składek-5 855,05 zł, odsetek - 8 670,00 zł. c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres03.2010r. - 12.2010 r. w łącznej kwocie 1 010,18 zł, w tym z tytułu: składek-425,18 zł, odsetek - 585,00 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ na wstępie przedstawił rozważania prawne dotyczące przedawnienia spornych należności powołując się na treść art. 24 u.s.u.s., wskazując, że zgodnie z zapisami ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Występują jednak pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co oznacza, że 5- letnią okres jest wydłużany. Oznacza to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Przesłankami zawieszającymi bieg terminu przedawnienia należności zgodnie z art. 24 ust. 5b, 5f wyżej powołanej ustawy są: – czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony - zawieszenie następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, – wydanie przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, – bieg terminu zawieszenia następuje od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Poniżej organ przedstawił czynności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia w stosunku do każdej składki. Następnie przedstawił kalendarium podejmowanych czynności, które powodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności za poszczególne miesiące. Odnośnie każdej z należności wskazano termin wymagalności, datę zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia, datę uprawomocnienia decyzji określającej wysokość zadłużenia, datę wszczęcia egzekucji, datę doręczenia tytułu wykonawczego oraz okres w którym wiązał organ z skarżącym układ ratalny. Następnie organ stwierdził, że powyższe dane stanowią podstawę do przyjęcia, że sporne należności nie uległy przedawnieniu i mogą być nadal dochodzone. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił sytuację rodzinną i majątkową skarżącego. Wskazał, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.483,53 zł brutto. Ze świadczenia tego dokonywane są potracenia egzekucyjne w kwocie 621,01 zł i do wypłaty jest przekazywana kwota 1.639,47 zł netto. Podniósł, że prowadzi Pan gospodarstwo domowe wspólnie z żoną – Z. F., która uzyskuje dochód w wysokości 1.620,67 zł netto, w tym 467,55 zł tytułem rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skarżący nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat za czynsz w kwocie 200,00 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 1.074,11 zł, oraz koszty leczenia na kwotę 700,00 zł. Oprócz zadłużenia w ZUS ma zobowiązania pieniężne wobec innych wierzycieli, w tym z tytułu podatków za okres 2024 r. w wysokości 202,00 zł oraz inne zobowiązania, które dochodzone są w egzekucji komorniczej po 621,62 zł miesięcznie. Nadto żona skarżącego ma zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu na okres do kwietnia 2026 r. w wysokości 4.000,000, z miesięczną ratą w kwocie 250,00 zł. Organ ustalił także, że skarżący jest właścicielem domu o pow. 70 m2 położonego w miejscowości [...], ul. [...], nr KW [...] (nieruchomość ma powierzchnię 0,2901 ha). W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s określający przypadki, kiedy organ obowiązany jest umorzyć zaległe należności z tytułu składek w sytuacji całkowitej ich nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a., a które zostały w tym przepisie wymienione przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący. Dokonując analizy każdego z wskazanych w tym przepisie przypadków i odnosząc je do sytuacji skarżącego organ uznał, że w niniejszej sprawie przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie ma zastosowania. Podkreślił, że nie przeprowadzono egzekucji z zajętej nieruchomości z uwagi na wiążący strony w okresie od [...] lipca 2024 roku do [...] września 2024 r. układ ratalny. Po jego zerwaniu przez skarżącego egzekucja została ponownie podjęta. Zakład stwierdził, że nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności. Między innymi od 1 stycznia 2022 roku rozszerzony został katalog sposobów odzyskiwania należności z tytułu zaległych składek – o potrącenia kwot należności z tytułu składek ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS. W związku z powyższym, zdaniem organu brak jest podstaw do uznania należności jako całkowicie nieściągalne i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Następnie organ przystąpił do oceny spełnienia przesłanek określonych wydanego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w § 3 rozporządzenia przytaczając jego treść. Opisując ponownie sytuacje rodzinno- majątkową skarżącego stwierdził, że zadłużenie wobec podmiotów trzecich powodujące określone trudności nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem spornych należności. Sytuacja prawna ZUS jako wierzyciela nie może być gorsza niż pozostałych wierzycieli. Dalej organ stwierdził, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo domowe wspólnie z żoną posiada łączny dochód po potrąceniach egzekucyjnych wynosi łącznie 3.260,09 zł i stanowi to kwotę wyższą od obliczonego przez Instytut Pracy i Sprawa socjalnych minimum dla 2- osobowego gospodarstwa domowego emeryckiego minimum socjalnego na kwotę 3.067,41 zł. Kwota minimum socjalnego uwzględnia podstawowe potrzeby bytowo- konsumpcyjne tj. wydatki na żywność, mieszkanie (użytkowanie i energię, wyposażenie), edukację, kulturę i rekreację, odzież i obuwie, ochronę zdrowia, higienę osobistą, transport i łączność oraz pozostałe wydatki i nie jest progiem ubóstwa. Zdaniem Zakładu, jeżeli wnioskodawca znajduje się według niego w bardzo trudnej sytuacji materialnej i życiowej, to powinien się zwrócić do odpowiednich instytucji zajmujących się udzielaniem pomocy społecznej o przyznanie takiej pomocy. Przepisy prawa i zasady doświadczenia życiowego przemawiają za tym, że jeżeli dana osoba prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów lub dochody te nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych to kwalifikuje się ona do objęcia najszerszym z możliwych spektrum form pomocy społecznej. Organ zasugerował także, że Zawarcie ugody z wierzycielem może pozytywnie wpłynąć na poprawę sytuacji materialnej zobowiązanego i zniweluje dodatkowe koszty. Zdaniem organu przedstawione okoliczności dowodzą, że aktualna sytuacja finansowa skarżącego może ograniczać jednorazową spłatę zadłużenia, lecz nie przesądza o braku możliwości stopniowej spłaty zaległości np. w systemie ratalnym. Organ nie negował także w dalszej części uzasadnienia wystąpienia po stronie żony skarżącego kłopotów ze zdrowiem. Podkreślił jednak, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W powyższej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż strona i jego żona pobierają świadczenia emerytalne, które stanowią stałe źródło dochodu, niezależnie od stwierdzonych schorzeń. W świetle powyższego organ podał, iż nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 w/w rozporządzenia. Natomiast przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania - zaprzestano prowadzenia działalności. Dalej organ podniósł, że opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika, a brak możliwości ich zapłaty nie daje podstaw do ich umorzenia. Odnośnie naliczanych odsetek za zwłokę stwierdził, że są naliczane na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 111), co wynika z treści art. 23 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odsetki pobierane są obligatoryjnie w pełnej wysokości do dnia zapłaty włącznie i nie ma możliwości odstąpienia od ich naliczenia. Odsetki nie funkcjonują w oderwaniu od należności z tytułu składek. Wpłaty składek dokonywane przez płatnika po terminie płatności powinny obejmować również odsetki za zwłokę. W przypadku, gdy wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek. Obowiązujące przepisy nie dopuszczają zatem takiej sytuacji, aby po terminie mogła być uregulowana tylko należność główna, zaś odsetki za zwłokę od tej należności pozostały nie uiszczone. Skargę na powyższą decyzje złożył A. F. wnosząc o jej uchylenie oraz o nakazanie organowi umorzenie spornych należności. Nadto wnosił o zasądzenie od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ nie dokonał w sposób prawidłowy naliczenia spornych należności, nie uwzględnił kwot wyegzekwowanych dotychczas w drodze postępowania egzekucyjnego przez komornika. Nadal nalicza kwoty, które uległy przedawnieniu. Nadto skarżący podniósł, że sporne należności organ może umorzyć mimo braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. W niniejszej sprawie przemawia za tym interes społeczny oraz "ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek". W złożonej odpowiedzi na skargę organ Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podtrzymują stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny sądu należy także mieć na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wydając więc w sprawie ponowną decyzję (czy inny akt), organ oraz sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji (czy innego aktu prawnego) - na podstawie art. 153 p.p.s.a. - zobowiązani są uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wydanym w sprawie po raz pierwszy wyroku, gdyż ocena ta wiąże w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu może bowiem przestać obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Nadto, z brzmienia powołanego art. 153 p.p.s.a. wynika, że zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przez ocenę prawną rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym powinna dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią zaś z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (S. Hanausek, System Prawa Procesowego Cywilnego, tom 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum, s. 318). trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 9 kwietnia 2025 roku, sygn. akt IV SA/po 861/24, że "w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie". Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Na samym wstępie oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że organ przeprowadzając ponownie postępowanie wyjaśniające i wydając zaskarżoną decyzję nie zastosował się nie tylko do oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 września 2024 roku, ale także wytycznych co do dalszego sposobu przeprowadzenia postępowania. W powołanym wyroku Sąd nakazał przede wszystkich wyjaśnienia kwestii przedawnienia spornych należności. O ile interpretacja przepisów dotyczących powyższej kwestii przedstawiona przez organ nie nasuwa wątpliwości tj. art. 24 ust. 4- 5b u.s.u.s., podobnie jak dane wskazane w uzasadnieniu decyzji a dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia, o tyle w aktach sprawy brak jest dowodów, w szczególności w postaci dokumentów pozwalających zarówno skarżącemu jak i sądowi oceniającemu legalność zaskarżonej decyzji dokonać ich weryfikacji pod kątem zgodności z ustalonym stanem faktycznym sprawy. Jest to o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżący nadal podnosi kwestie przedawnienia dochodzonych przez organ składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego jak i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Należy wskazać, że postępowanie w sprawie umorzenia wskazanych należności prowadzone przez ZUS stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s. związane jest zasadami i regulacjami zawartymi miedzy innymi w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Przytoczone przepisy nakazują organom wyjaśnienie istoty sprawy po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego i kierowania się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkich istotnych okoliczności do rozstrzygnięcia sprawy, ale także uprzednie zgromadzenie w toku postępowania wyjaśniającego dowodów potwierdzających powyższe okoliczności, które winny znaleźć się w prowadzonych aktach administracyjnej sprawy. Tylko takie bowiem działanie nie tylko stronie umożliwia kontrolę organu, ale także późniejszą ocenę legalności kończącej to postępowanie decyzji w przypadku jej zaskarżenia w drodze skargi. Nadmienić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Tym samym wobec braku zgromadzenia przez organ dowodów dotyczących kwestii przedawnienia i ich dołączenia do akt sprawy podnoszona przez skarżącego kwestia przedawnienia spornych należności nie daje się ocenić. Sąd jest świadom, że organ przedstawił okoliczności istotne z punktu widzenia przedawnienia w oparciu o posiadane dokumenty znajdujące się w innych aktach, jednak z punktu widzenia niniejszej sprawy nie usprawiedliwia to naruszenia podstawowych zasad przeprowadzania postępowania wyjaśniającego wynikających z przepisów wyżej wskazanych. Z uwagi na ograniczenie dowodowe wynikające z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd nie miał możliwości przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego z urzędu. Podzielić należy stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., które uzasadniałyby umorzenie spornej należności wobec całkowitej nieściągalności zadłużenia skarżącego wobec ZUS. Skarżący powyższego stanowiska organu nie kwestionował, podobnie jak i ustaleń faktycznych w oparciu, o które organ takie stanowisko zajął. Ustalenia w tym zakresie znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku oraz sytuacji materialnej skarżącego złożonym w dniu [...] stycznia 2025 roku. W wyroku z dnia 5 września 2024 roku Sąd nakazał także dokonanie przez organ ponownej oceny, czy celowe i w interesie publicznym jest dochodzenie od skarżącego należności składowych, zwłaszcza poprzez prowadzenie egzekucji z nieruchomości, które może doprowadzić do sytuacji pozbawienia starszych, schorowanych ludzi mieszkania, a także podniósł, że egzekwowanie tych należności może pozbawiać zobowiązanego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, zmusić do zwrócenia się o pomoc materialną do wyspecjalizowanych instytucji, co może być sprzeczne z interesem skarżącego i jednocześnie nie być zgodne z interesem publicznym. Dokonując oceny, czy organ w sposób należyty zrealizował powyższe wytyczne należy wskazać, że dotyczą one wykładni i zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności dysponuje w tym przypadku organ, który może, ale nie musi, wydać rozstrzygnięcia pozytywnego dla zobowiązanego. Należy jednak podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego orzeczenia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia wnioskowanych należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Sąd badając zaskarżoną decyzję bada zatem, czy nie nosi ona cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający w sprawie zebrał dostatecznie materiał dowodowy w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego (tutaj: art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia) i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych występujących w badanej sprawie, a także, czy właściwie uzasadnił swoje stanowisko. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. bowiem stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś rozstrzygnięcia odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z rozstrzygnięć takich musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja ZUS wymagała uchylenia, gdyż organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. i wbrew wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. - nie przedstawił argumentacji przekonującej do podjęcia rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia wnioskowanej należności w kontekście okoliczności występujących w badanej sprawie, a dokonana ocena materiału dowodowego jest niespójna i narusza zasady logiki i doświadczenia życiowego. Zatem organ w sposób należyty nie wywiązał się z wytycznych zawartych w powołanym już w niniejszym uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2024 roku. W ocenie Sądu, organ błędnie ocenił rzeczywistą sytuację zobowiązanego z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, a są to przesłanki całkowicie niezależne od tych, jakie wymieniono w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Mimo, że w rozpoznawanej sprawie organ podjął działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego gromadząc dowody w celu ustalenia wystąpienia ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia i zajął stanowisko co do każdej przesłanki z osobna, to jednak, w ocenie Sądu, rozważenie tych przesłanek mimo ich obszerności nie jest pełne i wystarczające, a ocena przedstawiona w uzasadnieniu decyzji nie jest wsparta zasadami logiki i doświadczenia życiowego. To zaś uzasadnia wniosek o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów. O naruszeniu tej zasady można mówić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W tym miejscu zdaniem Sądu należy podkreślić, że przewidziana w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcję ochronną. Zadaniem powyżej powołanej regulacji jest bowiem zabezpieczenie niezbędnego minimum, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe jej potrzeby będą zaspokojone. Stąd, w celu ustalenia, czy strona jest w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, organ obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać, czy jego dochody, w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2020 r., I SA/Op 17/20), czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Nie negując uprawnienia organu do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, należy jednak mieć na względzie prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko, że interes publiczny także w sprawach dotyczących umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje (lub z dużym prawdopodobieństwem może powodować) konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, a jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1502/14). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, że opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 349/09). Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 301/06). Sąd zaznacza, że podziela stanowisko, zgodnie z którym z umorzenia nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z regulowania zaległych składek oraz, że za ryzyko związane z prowadzeniem działalności odpowiada podmiot prowadzący działalność. Zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia zadłużenia podmiotów, które prowadząc działalność gospodarczą nie regulowały składek ZUS i że nie można czynić reguły z odmowy umorzenia zadłużenia. Takie postępowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją instytucji prawnej możliwości umorzenia zadłużenia posiadanego wobec ZUS. Wydanie decyzji w przedmiocie ulgi powinno być każdorazowo poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki, a dopiero w konsekwencji stwierdzenia ich zaistnienia - może ważyć, czy pomimo to ulga danemu płatnikowi przysługuje. W ocenie Sądu, dla podjęcia rozstrzygnięcia odmownego nie jest wystarczająca argumentacja organu o możliwości spłaty zadłużenia w przyszłości, a w niniejszej sprawie z kwoty uzyskanej z sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji sądowej, o ile nie będzie ona poparta rzeczywistą analizą skutków jaki ten sposób zaspokojenia wierzytelności w stosunku do skarżącego i prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe żony w kontekście całokształtu jego sytuacji życiowej, możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Należy zwrócić szczególną uwagę w niniejszej sprawie na wiek zarówno skarżącego jak i jego żony, który wyłącza de facto możliwość podjęcia zatrudnienia. Jest to jeszcze bardziej oczywiste, jeżeli uwzględni się ich stan zdrowia. A. F., który ma 74 lata ma zdiagnozowany nowotwór jelita grubego oraz żołądka, co wynika z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a które to okoliczności nie zostały zakwestionowane przez organ. Podobnie stan zdrowia żony skarżącego należy określić jako zły, a spowodowany udarem mózgu i brakiem możliwości samodzielnego poruszania się, wymaga opieki osoby trzeciej. Jest rzeczą niewątpliwą, że stan zdrowia zarówno skarżącego jak i jego żony wymaga ciągłego procesu leczenia, a z tym są związane nie tylko koszty niezbędnych lekarstw, ale także koszty związane z dojazdem do lekarza. Odnośnie podnoszonej przez organ możliwości sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność skarżącego w drodze licytacji sądowej organ w sposób należyty nie rozważył skutków jakie takie rozwiązanie pociągnie dla skarżącego. Niewątpliwie zostanie on pozbawiony wraz z żoną mieszkania (w przypadku sprzedaży nieruchomości na której położony jest budynek mieszkalny). Organ winien chociażby wstępnie ocenić, czy kwota jaka pozostanie dla skarżącego po zaspokojeniu wszystkich wierzytelności, a w szczególności ZUS pozwoli faktycznie np. na kupno innego mniejszego lokalu mieszkalnego. Wymaga zatem oceny, czy brak umorzenia spornych należności nie będzie bezpośrednio skutkowała brakiem możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego i jego schorowanej żony. Jest to o tyle istotne w niniejszej sprawie, że z uwagi na wysokość świadczeń emerytalnych jakie otrzymuje skarżący i jego żona, ich wiek oraz przedstawiony stan zdrowia trudno zakładać, aby mieli możliwość uzupełnienia brakującej kwoty niezbędnej do zakupienia innego lokalu mieszkalnego, czy nawet otrzymać na ten cel kredyt, który następnie by mogli spłacić. Zgodnie z przepisami k.p.c. w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego jest możliwa eksmisja dłużnika, ale tylko do lokalu zastępczego. Zdaniem Sądu nie jest także wystarczające odwołanie się przez organ do określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych socjalnego oszacowanego dla 2- osobowego gospodarstwa domowego 3074,41 zł. ZUS w zaskarżonej decyzji ustalił dochód rodziny skarżącego po potrąceniu kosztów egzekucyjnych na kwotę 3.260,09 zł. Bez dokładniejszej analizy, przy uwzględnieniu aktualnych kosztów utrzymania, w tym kosztów żywności oraz konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem trudno uznać, że dochód ten jest wystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny skarżącego. Zdaniem Sądu organ tych dodatkowych kosztów w swoich rozważaniach dotyczących przesłanki z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sposób dostateczny nie uwzględnił. Organ oparł się li tylko na matematycznych obliczeniach, bez uwzględnienia realiów życia odnosząc je do sytuacji skarżącego i jego żony. Oczywiście to skarżący jest obowiązany wykazać okoliczności o których mowa w § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia, jednak nie zwalnia to organów w całości od obowiązków określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., czy też art. 8 i art. 9 k.p.a. co jest szczególnie istotne w sprawach dotyczących osób w bardzo zaawansowanym wieku i na dodatek schorowanych. W pismach skarżącego da się zauważyć problem w przekazywaniu informacji w formie pisemnej. Tym samym organ z uwagi na obowiązki wynikające z wyżej powołanych przepisów winien np. poprzez zadawanie dodatkowych pytań dążyć do szczegółowego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie tylko do ich zasygnalizowania. Postępowanie administracyjne, w szczególności w takich sprawach jak niniejsza nie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności jak proces cywilny. Już sama treść art. 7 k.p.a. wskazuje na obowiązek szczególnego dbania przez organ nie tylko o interes społeczny, jakim niewątpliwie jest dążenie do ściągania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ale także o słuszny interes obywatela. Kodeks postępowania administracyjnego nie przeciwstawia sobie tych dwóch interesów, lecz nakazuje takie rozstrzygniecie sprawy, które zapewni ich równowagę. W realiach niniejszej sprawy tj. uwzględniając wiek skarżącego oraz stan zdrowia trudno nawet hipotetycznie zakładać, że ma on możliwość podjęcia zatrudnienia, z którego otrzymałby dodatkowe finansowe poprawiające jego sytuację majątkowo –rodzinną, a w szczególności umożliwić przeprowadzenie z nich skutecznej egzekucji spornych należności. Organ nawet kwestii związanej z możliwością podjęcia zatrudnienia przez skarżącego nie poddał analizie. Brak jest także ze strony organu analizy, czy prowadzący egzekucję komornik sądowy przekazuje na rzez ZUS kwoty, które są zaliczane na poczet zadłużenia, czy w związku z tym zadłużenie to przy uwzględnieniu naliczanych odsetek maleje czy tez wręcz przeciwnie, rośnie. Dokonując samodzielnej oceny możliwości spłaty zadłużenia, organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny (wyrok NSA z 18 maja 2022 r., I GSK 1489/21 oraz WSA w Krakowie z 16 grudnia 2021 r., I SA/Kr 1287/21 i przywołane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu, powyższa okoliczność powinna zostać przez organ dokładnie zbadana. Zdaniem Sądu sam fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości, nie przesądza o tym, że jest on w stanie spłacić zaległość wobec ZUS bez utraty możliwości zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych i bytowych, a do takich bez wątpienia należy potrzeba związana z posiadaniem miejsca zamieszkania. Zatem ustalenia w zakresie składników majątku skarżącego powinny podlegać szczegółowej analizie pod kątem tego, czy majątek, jakim dysponuje nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również, czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej skarżącego. W orzecznictwie Sądowym konsekwentnie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (por. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11; WSA w Krakowie z dnia: 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14, 13 lutego 2018 r. sygn. akt 1263/17, 28 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 58/18, 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 263/18; WSA w Opolu z dnia: 24 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 251/12). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek analizy i porównania ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego i nadającego się do egzekucji majątku oraz skutków, jakie owa egzekucja może wywołać dla zobowiązanego. Tym samym w sposób naturalny i logiczny w okolicznościach niniejszej sprawy, rodzi się pytanie, czy pozbawienie skarżącego miejsca zamieszkania, w sytuacji gdy, nie posiada on innych dochodów, utrzymuje się ze świadczenia finansowanego ze środków publicznych, nie spowoduje powstania zagrożenia utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika i jego żony, a w konsekwencji spowoduje, czy też pogłębi konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokajania swoich podstawowych i niezbędnych potrzeb w zakresie miejsca zamieszkania, do środków pomocy państwa. Wobec tego, dla oceny czy przesłanka zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jest spełniona, wymagane jest ustalenie i ocena, czy dokonana przez organ analiza stanu majątkowego zobowiązanego pozwala na przyjęcie, iż dysponuje on środkami, które mogłyby służyć zaspokojeniu należności ZUS i czy sytuacja ta nosi znamiona trwałości. Tymczasem organ a priori przyjmuje, że skoro skarżący posiada nieruchomość, to egzekucja pozwoli na wyegzekwowanie zaległości bez pozbawienia skarżącego możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Jest to zdaniem Sądu stanowisko w okolicznościach niniejszej sprawy całkowicie bezpodstawne, gdyż jak już Sąd wskazywał, nie koresponduje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu, organ nie może pominąć w sprawie o umorzenie składek oceny, czy egzekucja tych należności z majątku zobowiązanego może pozbawić zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji zmusi go do dalszego korzystania z pomocy społecznej i to w jeszcze szerszym zakresie. Pozbawione racjonalności byłoby takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu należności składkowych prowadziłoby do konieczności dalszego korzystania z pomocy społecznej przez dłużnika w jeszcze szerszym zakresie. Wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy także mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń, a tym bardziej pozbawić ich możliwości kontynuowania procesu leczenia, czy też nawet jego ograniczenia (wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14). Podsumowując, rzeczą organu było ustalenie, co do zasady, czy na poziomie budżetu domowego możliwe jest realne wywiązanie się skarżącego ze zobowiązania wobec ZUS i czy spłata zaległości nie zagrozi w istocie egzystencji skarżącego, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, i czy sytuacja ta nosi znamiona trwałości, tj. m.in. organ winien ustalić, od kiedy skarżący korzysta ze środków pomocy społecznej, w szczególności czy zaistniała sytuacja ma charakter incydentalny, spowodowany jakimś nagłym nadzwyczajnym wydarzeniem i ma charakter przejściowy, czy też może charakter tych trudności ma charakter trwały. Co prawda czynnik upływu czasu nie jest jedynym i decydującym czynnikiem branym pod uwagę, niemiej jest to element istotny, który nie może być pomijany w ocenie trwałości danej sytuacji. Zatem dokonując ponownej oceny okoliczności występujących w sprawie należy szczegółowo zbadać i przeprowadzić wnikliwą analizę sytuacji skarżącego, która w istocie ma wpływ na całą jego sytuację materialną, a tym samym na możliwość zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Wobec niewątpliwie trudnej sytuacji osobistej skarżącego, należy również uwzględnić - przy ponownej analizie sprawy - istotę (cel) ubezpieczenia społecznego, a mianowicie, że system ubezpieczeń społecznych jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokojeniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego, nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny. Podkreślić przy tym należy, że samo umorzenie składek, wiąże się także z pewnymi negatywnymi konsekwencjami dla osoby zobowiązanej, bowiem okres, za jaki zostały umorzone należności wobec ZUS, nie zostanie zaliczony ani do okresu składkowego, ani do nieskładkowego, przy ustalaniu prawa do emerytury nie zostanie on więc w ogóle uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, przeprowadzona powyżej analiza wskazuje, iż zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych standardów, ma ona charakter dowolny, została wydana z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której organ nie dokonuje oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyciąga wnioski, które z tego materiału dowodowego nie wynikają. Ocena organu w zakresie tego, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla skarżącego została dokonana w sposób niepełny, powierzchowny, z pominięciem istotnych dla sprawy ustaleń. Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Należy podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza umorzenia zaległości składkowych. W ponowionym postępowaniu rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych powyżej uchybień dowodowych i argumentacyjnych oraz prawidłowe rozważenie wniosku na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego. Przede wszystkim zadaniem organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia organ powinien mieć na względzie, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie (pory wyrok WSA w Gorzowie z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 80/20). Analizując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że sprawa wymaga ponownej dogłębnej oceny z uwzględnieniem wszystkich okoliczności występujących w badanej sprawie i z tego też powodu uwzględnił skargę. Powyższe uchybienia skutkować muszą uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stwierdzone powyżej uchybienia oznaczają, że organ nadal nie wywiązał się w pełni ze wskazań zawartych w poprzednio wydanym w sprawie wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 września 2024 roku, w którym to wyroku nakazano poczynienie prawidłowych i nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych co do przedawnienia dochodzonego roszczenia poprzez dołączenie do akt sprawy dokumentów pozwalających zweryfikować twierdzenia i okoliczności przedstawione przez organ w uzasadnieniu decyzji oraz co do sytuacji skarżącego i stosowne odniesienie ich do przesłanek umorzenia należności, tak aby dokonana ocena nie nosiła znamion dowolności. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 80 złotych tytułem zwrotu kosztów związanych z stawiennictwem na rozprawę tj. kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu w wysokości 80 zł (pkt 2 wyroku).