II SA/Go 21/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r, Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia odrzucić skargę. W dniu 23 czerwca 2016r. B.K. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami powstałymi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wniosek uzasadniony został trudną sytuacją finansową (wnioskodawczyni utrzymuje się z alimentów wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego oraz korzysta z pomocy Caritas) oraz chorobą jednej z córek. Według wnioskodawczyni nie jest ona w stanie uzyskać dochodu umożliwiającego opłacenie zaległych składek. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił B.K. umorzenia należności z tytułu składek, stwierdzając, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku, Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2016 Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną. W decyzji organ pouczył B.K. o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., którą należy wnieść na piśmie, za pośrednictwem Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał niniejszą decyzję, lub ustnie do protokołu w tym Inspektoracie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W dniu [...] grudnia 2016r. B.K. stawiła się w Inspektoracie ZUS, gdzie złożyła ustnie do protokołu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2016 r. Pracownik organu sporządził z powyższej czynności protokół, który został podpisany przez pracownika - inspektora M.T. oraz przez B.K.. Skarżąca oświadczyła w protokole, iż stawiła się celem złożenia w/w skargi. Następnie podała do protokołu, że na miesięczny dochód składa się świadczenie wychowawcze na dwie córki oraz świadczenia z opieki społecznej. Skarżąca wskazała na trudną sytuację zdrowotną córek i brak w związku z powyższym możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą. Do protokołu skarżąca załączyła dokumentację medyczną, zaświadczenie z Urzędu Pracy oraz wykaz wydatków. Następnie skarga spisana w formie protokołu została przesłana przez organ wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik reprezentujący organ wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, wskazując na obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę pisemności w odniesieniu do skargi i brak możliwości złożenia jej w formie ustnej do protokołu. Organ dodał, iż strona może w takim przypadku skorzystać ponownie z prawa do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek z powołaniem na aktualną sytuację finansową bądź zdrowotną. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając brak jakichkolwiek nowych elementów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie organu trudna sytuacja skarżącej może mieć charakter jedynie przejściowy i istnieje realna szansa na uregulowanie istniejących zaległości. Natomiast umorzenie należności z tytułu składek może być stosowane tylko w wyjątkowych i nadzwyczajnych okolicznościach, niewątpliwie przy uwzględnieniu interesu ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę złożoną w przedmiotowej sprawie w formie ustnej do protokołu sporządzonego przez pracownika organu należało odrzucić jako niedopuszczalną. W myśl art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość określonym w art. 46 § 1 wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2.oznaczenie rodzaju pisma; 3. osnowa wniosku lub oświadczenia; 4. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5. wymienienie załączników), a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z treści cytowanego przepisu należy wyinterpretować obowiązującą na gruncie postępowania sadowoadministracyjnego zasadę pisemności, tak dla sporządzania skargi na akty administracji publicznej, jak i innych pism wnoszonych w tym postępowaniu. Powyższe oznacza, że skarga do sądu administracyjnego obligatoryjnie powinna mieć formę pisma, jako tekstu napisanego ręcznie lub maszynowo na papierze. Co prawda protokół sporządzany jest na piśmie, jednakże stanowi on jedynie zapis oświadczenia składanego przez stronę ustnie, a podpis strony złożony na tym protokole stanowi jedynie potwierdzenie uczestniczenia jej w czynności sporządzenia protokołu przez pracownika organu. Niewątpliwie protokołu nie można uznać za pismo strony, gdyż nie ona go sporządza, nie ona nadaje mu kształt i wypełnia treścią, potwierdzając ostatecznie zawartość pisma własnoręcznym podpisem. Za słusznością prezentowanego powyżej stanowiska przemawia fakt, iż zasada pisemności stanowi regułę także w innych procedurach sądowych (cywilnej oraz karnej), natomiast odstępstwo od tej reguły ustawodawca wyraża wprost jedynie w określonych sytuacjach. Brak zatem podstaw do uznania dopuszczalności takiego odstępstwa w sposób dorozumiany. Jako przykład wskazać należy treść art. 466 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016, poz. 1822 ze zm.), gdzie w postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych ustawodawca wprost przewidział możliwość zgłoszenia, przez pracownika lub ubezpieczonego działającego bez adwokata lub radcy prawnego, w sądzie właściwym ustnie do protokołu powództwa oraz treści środków odwoławczych i innych pism procesowych. Zauważyć należy, iż wskazany powyżej wyjątek w zakresie formy złożenia powództwa zastosowany został wobec kategorii podmiotów objętych szczególną ochroną prawną tj. pracowników i ubezpieczonych występujących przed sądem bez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz fakt, iż ustawodawca nie przewidział wprost w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwości wniesienia skargi ustnie do protokołu, Sąd uznał, iż nie jest dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym skuteczne wniesienie skargi ustnie do protokołu. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: postanowienie WSA w Łodzi z dnia 8 stycznia 2016 r., III SA/Łd 813/15, postanowienie WSA z Białymstoku z dnia 10 lipca 2014r., I SA/Bk 220/14, podobnie postanowienie NSA z dnia 5 listopada 201 0r., I GSK 383/09). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż skarga złożona do tutejszego Sądu przez B.K., w formie ustnej do protokołu sporządzonego przez organ, jest niedopuszczalna. Na ocenę w tym zakresie bez wpływu pozostaje fakt, iż skarżąca złożyła w/w skargę w taki właśnie sposób stosując się do błędnego pouczenia udzielonego jej przez organ w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., który podał, iż skargę należy wnieść na piśmie, za pośrednictwem Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał niniejszą decyzję, lub ustnie do protokołu w tym Inspektoracie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Niewątpliwie jednak okoliczność błędnego pouczenia skarżącej przez organ w w/w zakresie stanowić może podstawę do złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] skarżąca powinna złożyć w ustawowym terminie 7 dni od dnia odebrania przesyłki zawierającej odpis niniejszego postanowienia (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Z treści tego postanowienia skarżąca dopiero bowiem poweźmie wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia skargi i przyczynie uchybienia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., należy złożyć w w/w terminie 7 dni za pośrednictwem organu tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 86 § 3 p.p.s.a.). We wniosku skarżąca powinna podać jako okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi fakt błędnego pouczenia jej przez organ w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. co do możliwości złożenia skargi ustnie do protokołu (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Ponadto do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca powinna załączyć sporządzoną na piśmie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] (art. 86 § 4 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd działając w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 57 orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4