II SA/Go 216/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 29 marca 2017 r. wpłynęła do tut. Sądu skarga M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia postanowienie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. 28 kwietnia 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF .w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąc podał, że nie posiada zatrudnienia i pozostaje na utrzymaniu rodziców. M.D. oświadczył, że posiada zobowiązania z tytułu kredytów (1.700 zł miesięcznie) oraz alimentów (1.200 zł miesięcznie), Na podstawie zarządzenia asesora sądowego z dnia 10 maja 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie dokumentu potwierdzającego spłatę kredytów, alimentów 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenie innych dokumentów wskazujących na trudną sytuację skarżącego (zaświadczenie o korzystaniu z pomocy społecznej, zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej). W odpowiedzi na wezwanie M.D. podał, że toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne i wskazał sygnatury akt komorniczych. Nadto skarżący oświadczył, że nie posiada środków pieniężnych na uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zważyć trzeba, że M.D. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zostały dostarczone wyciągi z rachunków bankowych. Skarżący nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów w zakresie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje on na utrzymaniu rodziców. M.D. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego fakt zarejestrowania jako osoba bezrobotna. W tym kontekście wskazać należy, że z jednej strony skarżący nie zgłasza się do właściwego organu i nie rejestruje się jako osoba bezrobotna, czyli poszukująca pracy, a z drugiej uważa, że to ze środków publicznych, a zatem pochodzących od innych podatników, należy sfinansować koszty związane z wniesieniem skargi. Postawa skarżącego wskazuje, że jego zamiarem jest przerzucenie obowiązku finansowania kosztów związanych z udziałem w sprawie na Skarb Państwa, przy pozostawaniu biernym w poszukiwaniu samodzielnego rozwiązania swej sytuacji. Zważyć trzeba, że sam fakt zarejestrowania się jako osoba bezrobotna byłby przejawem próby polepszenia swojej sytuacji. Jest faktem powszechnie znanym, że obecnie wielu pracodawców szuka osób do pracy. Zdaniem Sądu pozostawanie na utrzymaniu rodziców przez dorosłą, zdolną do pracy osobę nie może uzasadniać przyznania jej prawa pomocy. W orzecznictwie trafnie stwierdzono, że osoba, która nie wykazuje żadnej aktywności zawodowej i nie wskazuje w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na starania w znalezieniu stałego zatrudnienia, a także pozostaje na utrzymaniu rodziny, nie może oczekiwać, że będzie możliwe uruchomienie dla niej pomocy ze środków publicznych na pokrycie inicjowanego skargą postępowania sądowoadministracyjnego. Tym samym strona, która powinna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych i która nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości zarobkowych w celu zebrania środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym, nie może korzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., I FZ 562/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd powinien mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której zdolna do podjęcia pracy, jednakże z wyboru niepracująca osoba, korzysta ze środków budżetu państwa w celu prowadzenia swoich spraw przed sądem i nie ponosi żadnego wysiłku, aby w kosztach tych partycypować w jakimkolwiek zakresie (postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., I GZ 189/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można również tracić z pola widzenia, że wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie jest niski – wynosi bowiem 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z przedstawionych względów Sąd uznał, że M.D. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu oraz art. 258 § 4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.