II SA/Go 237/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. D.B. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. zażalenie na nieterminowe załatwienie spraw, zwłokę i opieszałość Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. W treści zażalenia D.B. wskazała szczegółowo wnioski i pisma (z dnia: 21 grudnia 2007 r., 31 grudnia 2007 r. i 2 stycznia 2008 r.), które jej zdaniem pozostawione zostały przez organ bez odpowiedzi, jednocześnie domagając się od Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyjaśnień w tym zakresie. Ponadto D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prośbą o zmianę ,,opiekuna ustawowego" i wyłączenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prowadzenia postępowań dotyczących jej spraw, z uwagi na brak bezstronności w/w organu. Wezwany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. do zajęcia stanowiska, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wskazał, iż sprawy objęte wnioskami D.B., wymienione w powyższym zażaleniu, zostały rozstrzygnięte przez organ l instancji, co potwierdzają przesłane w załączeniu dowody doręczenia D.B. w/w odpowiedzi. Postanowieniem [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) z uwzględnieniem art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uznało zażalenie D.B. za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, iż po przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do uznania zażalenia za zasadne. Organ podkreślił, iż w odniesieniu do wymienionych przez Danutę B. w zażaleniu wniosków skierowanych do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., organ l instancji wydał stosowne rozstrzygnięcia. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż organ nie ma obowiązku wydawania rozstrzygnięć w postaci decyzji w odpowiedzi na monity, ponaglenia i dodatkowe wyjaśnienia strony w toczącym się postępowaniu. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 27 marca 2008 r. D.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W treści skargi skarżąca wskazała na nieprawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia i na fakt, iż nigdy nie otrzymała od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., ani od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. odpowiedzi na swoje pisma w trybie niezwłocznym, z konkretnym i prostym wyjaśnieniem. Skarżąca wniosła ponadto o to, aby Sąd skontrolował obieg dokumentów w w/w organach, terminy oraz ich jakość i pouczył oba organy, aby zaprzestały przesyłania skarżącej mało zrozumiałych dla niej pism. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) dalej zwaną p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a., a obejmuje on: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 6) akty prwa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 7) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 8) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 9) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie przez stronę skarżącą aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sąd u administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżąca D.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej Kpa. Zgodnie z przytoczonym przepisem stronie w trakcie postępowania administracyjnego służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia w sytuacji, gdy właściwy w sprawie organ nie załatwi sprawy w terminie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sytuacji, gdy w/w organ nie zawiadomi strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie ze wskazaniem przyczyn zwłoki i podaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Przepis ten ma na celu likwidację bezczynności organu administracji publicznej w trybie administracyjnym. Rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w przepisie art. 37 § 1 kpa następuje w drodze czynności nadzorczej, która nawet jeżeli jest ujęta w formę postanowienia nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Ponadto brak jest szczególnych unormowań kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości zaskarżenia tego postanowienia. W konsekwencji stronie nie przysługuje prawo podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Jest to uzasadnione tym, że niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu, która musi być poprzedzona złożeniem zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2008 r. II OSK 560/08 oraz powołane tam wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., IV SA 1866/00, ONSA 2002 r. z. 4, p. 144, z dnia 24 maja 2001 r. IV SA 572/99, ONSA 2002 z. 3 p. 116). Utrwalonym w orzecznictwie i piśmiennictwie jest pogląd, że złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest warunkiem formalnym wniesienia przez osobę zainteresowaną skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie. Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt l OSK 306/05, stwierdził, że w/w postanowienie zaliczane jest do grupy postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, lecz nie rozstrzygających o istocie sprawy. Nie jest to też postanowienie kończące postępowanie, a także nie przysługuje na nie zażalenie. Tego rodzaju postanowienia nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podobne stawisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2006 r., II GSK 137/06, w którym zaznaczył, iż postępowanie w trybie art. 37 kpa przed organem wyższego stopnia ma charakter incydentalny, związany ściśle z zażaleniem strony zarzucającej organowi niższego stopnia bezczynność. Stanowisko zajęte przez organ wyższego stopnia nie może zatem kończyć postępowania w sprawie, jak również nie może rozstrzygać sprawy co do istoty, gdyż uprawnionym do tego jest najpierw organ pierwszej instancji. Z tych wszystkich względów należało uznać, że zaskarżone przez stronę postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, a w konsekwencji nie podlega zaskarżeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie zmienia tego stanu fakt, iż w wymienionym postanowieniu zawarto błędne pouczenie o przysługującej stronie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W zakresie zgłoszonego przez skarżącą w treści skargi wniosku przeprowadzenie przez tutejszy Sąd kontroli obiegu dokumentów w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Z. oraz Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z., podkreślić należy, iż zakres działania (właściwość rzeczowa i funkcjonalna) wojewódzkich sądów administracyjnych jest ograniczona i wprost określają ją przepisy prawa, w tym ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dale zwana ustawą o ustroju oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy o ustroju sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem i stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., którego treść przytoczona została na wstępie, obejmuje jedynie orzekanie w sprawach skarg na konkretne akty prawne, czynności oraz bezczynność organów administracji publicznej (w zakresie wskazanym w treści przepisu). Sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej mogą stosować tylko te środki, które są określone w ustawie. Wymienione wyżej ustawy nie przewidują takich środków prawnych, czy form działania jakich oczekuje skarżąca. Wobec powyższego działając zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.