II SA/Go 237/19

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-06-13

Skład orzekający: Adam Jutrzenka – Trzebiatowski, Michał Ruszyński, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych, opierając się wyłącznie na zaświadczeniu lekarskim stwierdzającym brak trudności w poruszaniu się, pomimo istnienia innych dowodów wskazujących na pogorszenie stanu zdrowia i okresowe trudności w poruszaniu się?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 k.p.a.), nie wyjaśniając wszechstronnie stanu faktycznego sprawy i nie analizując wnikliwie wszystkich okoliczności, w szczególności nie odniosły się do protokołu z wizji wskazującego na pogorszenie stanu zdrowia skarżącej i okresowe trudności w poruszaniu się. Zaniechały również pouczenia strony o niewykazaniu przesłanki trudności w poruszaniu się i wezwania do przedłożenia aktualnej dokumentacji lekarskiej (art. 79a § 1 k.p.a.).
Stan faktyczny
Skarżąca J.H. wniosła o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych (przebudowy łazienki i WC). Organ I instancji odmówił przyznania dofinansowania, uznając, że skarżąca nie spełnia warunku posiadania trudności w poruszaniu się, co wynikało z załączonego zaświadczenia lekarskiego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzenia MPiPS oraz k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. oraz zwraca skarżącej kwotę 100 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącej J.H. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. J.H. zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (określanego dalej jako PFRON) likwidacji barier architektonicznych, tj. przebudowy łazienki i wc - nazwa zadania: "Udostępnienie przestrzeni architektonicznej - aktywne funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej w codziennym życiu". Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ poinformował stronę o niespełnieniu warunków do ubiegania się o dofinansowanie i niezakwalifikowaniu wniosku do dalszego rozpatrzenia. Strona wniosła odwołanie od powyższej informacji, domagając się ponownej oceny merytorycznej wniosku. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.H., stwierdziło jego niedopuszczalność uznając, iż pismo z dnia [...] stycznia 2018 r. nie stanowiło decyzji administracyjnej. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi J.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 376/18 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, iż odmowa przyznania dofinansowania ze środków PFRON wymaga formy decyzji, a objęte odwołaniem pismo organu I instancji zawierało minimum elementów, które pozwalały zakwalifikować je jako decyzję. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], działający z upoważnienia Starosty Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie orzekł o odmowie przyznania J.H. dofinansowania przebudowy łazienki i wc w ramach likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON. Jako podstawę prawną swojej decyzji powołał art. 35a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm. – określanej dalej jako u.r.z.), § 12 ust. 3b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (t.j. Dz. U. z 2015 r.., poz. 926 - określanego dalej jako rozporządzenie MPiPS ) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – określanej dalej jako k.p.a.). W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że na podstawie informacji zawartych we wniosku i załączonych dokumentach ustalono, iż strona nie spełnia warunków do ubiegania się o dofinansowanie wynikających z obowiązujących przepisów, tj nie posiada trudności w poruszaniu się, co wynikało z załączonego do wniosku zaświadczenia lekarza specjalisty reumatologa. Stosownie bowiem do § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Zdaniem organu I instancji dokonanie oceny wyłącznie w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest miarodajne, u każdej osoby skutki niepełnosprawności są inne, w różnym stopniu występują nasilenia tej samej jednostki chorobowej. Ponadto każdy wniosek jest rozpatrywany indywidualnie. Wyeliminowanie z załączników zaświadczenia lekarskiego byłoby krzywdzące dla wnioskodawców, ponieważ samo orzeczenie nie oddaje w pełni informacji o schorzeniu osoby niepełnosprawnej oraz jej dysfunkcjach i ograniczeniach. Wobec powyższego organ stwierdził, że zaświadczenie lekarskie stanowiące załącznik do wniosku jest istotnym elementem, ponieważ obrazuje ono w sposób rzetelny i zgodny ze stanem faktycznym stan zdrowia wnioskodawcy. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.H., która podniosła, iż rozporządzenie MPiPS w § 11 ust. 1 i 5 wymienia, co powinien zawierać wniosek, w ust. 2 wymienia dokumenty, które winny być dołączone do wniosku, tj. kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z treści przywołanego rozporządzenia MPiPS nie wynika, iż zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (stanowiące załącznik nr 2 do wniosku) jest dokumentem niezbędnym do rozpatrzenia wniosku, a jego brak lub treść merytoryczna skutkuje odrzuceniem wniosku. Zaświadczenie takie byłoby uzasadnione w przypadku jeśli rodzaj niepełnosprawności nie został określony w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności lub jeśli zaświadczenie miałoby zawierać opisowe uzasadnienie potrzeby likwidacji barier architektonicznych w lokalu mieszkalnym wnioskodawcy. Ponadto w ocenie strony załącznik nr 2 do wniosku jest dokumentem nieprecyzyjnym, nie pozwala lekarzowi na wyczerpujące opisanie schorzenia i ograniczeń ruchowych z nim związanych. Zdaniem strony, skoro z treści rozporządzenia MPiPS nie wynika taki załącznik, to tym bardziej nie powinien on mieć wpływu na ocenę punktową wniosku za wyjątkiem opisanym powyżej. Dalej odwołująca podała, że wniosek, który złożyła w 2018 r. jest jej trzecim wnioskiem o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, dwukrotnie wniosek był rozpatrywany negatywnie, ponieważ na etapie oceny punktowej nie uzyskiwała wystarczającej liczby punktów. Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wystawione skarżącej w dniu [...] stycznia 2018 r. przez lekarza prowadzącego, stanowiące załącznik do wniosku, zawiera informację, iż w chwili obecnej jest ona osobą samodzielną i nie ma trudności w poruszaniu się. Zaświadczenie to jest nieprecyzyjne, ponieważ nie dopuszcza możliwości zaznaczenia kilku odpowiedzi, narzuca wręcz odpowiedź "tak" lub "nie", a powinno jeszcze dopuszczać możliwość zaznaczenia odpowiedzi "okresowo". Schorzenia, wymienione w tym zaświadczeniu mają w ocenie strony charakter "dynamiczny". Na wezwanie Kolegium organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o zarządzenie Starosty [...] z nr [...] dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych ze środków PFRON oraz o protokół z wizji przeprowadzoną miejscu zamieszkania strony w dniu [...] grudnia 2018 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 35a ust. 1. pkt. 7 lit. d, art. 35a 4 u.r.z., § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz stwierdziło, że materialnoprawną podstawą przyznawania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych jest u.r.z. Z ustawy tej wynika, że dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych, należy do zadań powiatu (art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d). Natomiast szczegółowy tryb postępowania i zasady dofinansowania zostały określone w wydanym na podstawie tej ustawy rozporządzeniu MPiPS, w którym wskazano kto może się ubiegać o przedmiotowe dofinansowanie ( § 6 ) oraz określono, co powinien zawierać wniosek osoby niepełnosprawnej o dofinansowanie ze środków Funduszu (§ 11). Z uwagi na to, że przepisy przedmiotowego rozporządzenia MPiPS nie definiują zakresu żadnej bariery, Kolegium odwołało się do definicji słownikowej, że są to wszelkie utrudnienia występujące w budynku i w jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. Następnie organ odwoławczy podał jakie dokumenty przedłożyła strona do wniosku, między innymi zaświadczenie lekarskie wydane przez specjalistę chorób wewnętrznych i reumatologa. Zgodnie z tym zaświadczeniem strona odwołująca nie ma trudności w poruszaniu się, porusza się samodzielnie, potrafi samodzielnie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe takie jak spożywanie posiłków, toaleta, ubiór. W ocenie Kolegium nie bez znaczenia jest także i to, że nie jest ona osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo rodzinne, a pozostaje w rodzinie. Odwołująca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dziećmi, które bez wątpienia stanowią pomoc w życiu codziennym i podejmowaniu podstawowych czynności. Ponadto wnioskodawczyni jest aktywna zawodowo, dojeżdża do miejsca pracy z miejscowości miejsca zamieszkania [...] do miejscowości [...], środkami komunikacji publicznej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że warunek wskazany w § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS nie został w niniejszej sprawie spełniony, bowiem w ramach likwidacji barier architektonicznych nie wykonuje się prac wykończeniowych, remontowych ani prac polegających na podniesieniu standardu w budynku, tylko prace, które polegają na likwidacji barier architektonicznych, czyli na likwidacji wszelkich utrudnień występujących w budynku i jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub zmniejszają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. W związku z powyższym słusznie organ I instancji wskazał, iż nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku strony. Z akt sprawy, w tym zarówno z orzeczenia o niepełnosprawności, jak i zaświadczenia lekarskiego wskazującego na stan zdrowia skarżącej, nie wynika, iż strona ma kłopoty z samodzielnym poruszaniem się. Okoliczności tych nie kwestionowała także sama strona na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Posiada ona liczne schorzenia i jest osobą niepełnosprawną, jednak nie ma dysfunkcji narządów ruchu koniecznych do przyznania środków z PFRON w ramach likwidacji barier architektonicznych związanych z poruszaniem się. Zdaniem Kolegium pomoc na dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych musi wiązać się z konkretnym rodzajem niepełnosprawności, która powoduje barierę w poruszaniu się. Pomoc ta nie może prowadzić tylko do podwyższenia standardu życia osoby niepełnosprawnej, a w szczególności standardu wyposażenia mieszkania rodziny wnioskodawcy. Wskazane we wniosku schorzenia, co prawda pośrednio wpływają na układ ruchu, ale - jak wykazało postępowanie dowodowe - nie stanowią bariery w poruszaniu się odwołującej, a przyznanie dofinansowania możliwe jest, gdy ułomności fizyczne stanowią barierę architektoniczną. Ponadto – w ocenie organu odwoławczego - środki z PFRON winny być rozdzielane jak największej liczbie uprawnionych, a rozmiar dofinansowania jest zawsze przedmiotem uznania organu, aczkolwiek uznanie takie nie może być dowolnością. Kolegium przedstawiło również informację o liczbie złożonych w 2018 r. wniosków o dofinansowanie likwidacji barier, kwotach wnioskowanych, uzyskanych dofinansowaniach i wysokości środków PPRON na realizację zadania. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.H., zarzucając naruszenie: 1. § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia MPiPS przez przyjęcie przez organ, że zaświadczenie o stanie zdrowia jest dokumentem niezbędnym do rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych; 2. § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że "samodzielne poruszanie się" wyklucza spełnienie przesłanki "posiadania trudności w poruszaniu się", podczas gdy sformułowanie "trudności w poruszaniu się" jest na tyle pojemne, że mieści w sobie przypadki samodzielnego poruszenia się, któremu jednak muszą towarzyszyć określone komplikacje, przeciwności lub przeszkody; 3. naruszenie § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS przez przyjęcie przez organ, że likwidacja barier architektonicznych to prace wykończeniowe i podniesienie standardu mieszkania; 4. naruszenie art. 66 u.r.z. przez brak odesłania do przepisów k.p.a., w sytuacji, gdy przepisy k.p.a. stanowią, iż organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; 5. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 15 k.p.a., przez ograniczenie skarżącej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez stwierdzenie niedopuszczalności przedmiotowego odwołania. 6. naruszenie art. 30 i 69 Konstytucji RP. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kolegium. W przypadku uznania przez Sąd za zasadne przedstawionych powyżej argumenty - w związku z przeciągającym się postępowaniem prowadzonym przed organami administracyjnymi (od [...] stycznia 2018 r.) - skarżąca wniosła o wydanie wytycznych, do których organy administracyjne przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będą musiały się zastosować, w szczególności uznanie, że dofinansowanie jej przysługuje. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, działającego w imieniu Starosty [...], odmawiającą skarżącej przyznania dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych, tj. przebudowy łazienki i wc. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS, stanowiący, iż o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeśli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale przebywają. Stoswanie do art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d u.r.z. dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych, należy do zadań powiatu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dofinansowania – jak wskazał WSA w Gorzowie Wlkp. we wspomnianym powyżej wyroku z dnia 18 lipca 2018 r. - jest podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego (§ 2 pkt 4 rozporządzenia MPiPS). Przyczyną odmowy przyznania skarżącej dofinansowania było stwierdzenie przez organy obu instancji, że skarżąca nie ma trudności w poruszeniu się, opierając się w tym zakresie na zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku. W ocenie Sądu organy obu instancji nie dokonały dostatecznych ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2018 r. w zakresie spełniania przez nią warunku "trudności w poruszaniu się" stosownie do zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego określonego w art. 77 § 1 k.p.a. Przy czym wbrew zarzutom skargi podkreślić należy, iż to, że w § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia MPiPS, określającym, co powinien zawierać wniosek osoby niepełnosprawnej o dofinansowanie ze środków PFRON i jakie dokumenty należy dołączyć, nie wymieniono zaświadczenia lekarskiego, wskazującego, czy ze stwierdzoną niepełnosprawnością wiążą się trudności w poruszeniu się nie oznacza, iż organ nie może domagać się od strony przedłożenia takiego zaświadczenia lub dokumentu równoważnego. Wprawdzie sam fakt posiadania orzeczenia o niepełnosprawności przez osobę ubiegającą się o dofinansowanie ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych stawia ją w szerokim kręgu osób niepełnosprawnych, jednakże przyznanie tego dofinansowania dodatkowo uzależnione jest spełnienia warunku w postaci trudności w poruszaniu się. Z orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze wynika wprost, że osoba ma trudności w poruszaniu się, gdyż nie ma ustawowego obowiązku zamieszczania w nim wymogu w rodzaju: "stwierdza się/nie stwierdza się trudności w poruszaniu się". Odnosi się to również do orzeczenia dotyczącego skarżącej, z którego wynika przyczyna niepełnosprawności – 05-R, czyli upośledzenie narządu ruchu, co nie jest jednak równoznaczne z trudnościami w poruszaniu się. W związku tym w orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, iż dowodem mogącym przesądzić o istnieniu takich trudności może być dokumentacja medyczna - zaświadczenia i opinie lekarskie, wypisy z leczenia szpitalnego itp. Wobec tego organy orzekające w przedmiocie przyznania takiego dofinansowania uprawnione są do domagania się od osoby wnioskującej przedstawienia powyższych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., II GSK 2123/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r., III SA/Kr 130/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 maja 2014 r., III SA/Kr 1370/13). Taka wykładnia nie pozostaje w sprzeczności ze wskazanymi przez skarżącą przepisami art. 30 i 69 Konstytucji. Skarżąca do wniosku o przyznanie dofinansowania dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że nie ma ona trudności w poruszaniu się. Kolegium - czyniąc powyższe zaświadczenie najistotniejszym dowodem przemawiającym za odmową przyznania dofinansowania - pominęło jednak okoliczność, iż w związku długotrwałością postępowania spowodowaną przez organy, wspomniane zaświadczenia pochodziło ze [...] stycznia 2018 r., a więc mogło przedstawiać nieaktualny stan zdrowia skarżącej, co zresztą sugeruje protokół z dnia [...] grudnia 2018 r. , w którym zawarto stwierdzenie, iż wnioskodawczyni "porusza się okresowo przy pomocy kuli łokciowej i aktualnie ( nastąpiło) pogorszenie stanu zdrowia, po całym dniu wieczorem wymaga pomocy osoby drugiej". Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tego ostatniego dowodu, mimo obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonania oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Jak bowiem podkreślono w przywołanym wyroku NSA z dnia 28 października 2015 r. - wspomniane dokumenty podlegają jak każdy inny dowód w sprawie ocenie organu, co oznacza, że podlega on konfrontacji z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, w tym z informacjami jakich udziela o sobie wnioskodawca oraz zgromadzonymi przez pracownika socjalnego. Postępowanie wyjaśniające prowadzone w tym zakresie zmierza bowiem do ustalenia, czy przyznanie dofinansowania w danym zakresie jest uzasadnione rodzajem niepełnosprawności. Ponadto organy obu instancji uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 79a § 1 zd. 1 k.p.a., zaniechawszy pouczenia strony o niewykazaniu przesłanki istnienia trudności w poruszaniu się i wezwania do wykazania tej okoliczności przez przedłożenie aktualnej dokumentacji lekarskiej. Zgodnie bowiem z tym przepisem w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej obowiązany jest do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zaznaczyć również należy, iż okoliczność, że skarżąca porusza się samodzielnie, potrafi samodzielnie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe takie jak spożywanie posiłków, toaleta, ubiór, nie może przesądzać o bezzasadności wniosku o dofinansowanie na likwidację barier. Powyższa samodzielność nie musi bowiem wykluczać trudności w poruszaniu się, tym bardziej, że – jak samo przyznało Kolegium - stwierdzone u skarżącej schorzenia pośrednio wpływają na układ ruchu. Zachowując powyższą samodzielność w życiu codziennym skarżąca może borykać się z trudnościami w poruszaniu. Niewątpliwie również okoliczność, iż skarżąca może korzystać z pomocy członków rodziny nie może stanowić w świetle przytoczonych przepisów przesłanki odmowy przyznania dofinansowania. Wyraźnego podkreślenia wymaga także to, iż remont łazienki i wc obejmujący likwidację progów, montaż prysznica zamiast wanny, montaż specjalnych uchwytów czy muszli klozetowej na wysokości dostosowanej do osoby niepełnosprawnej, prowadzić niewątpliwie będzie do niwelacji barier architektonicznych, które ułatwią wykonywanie podstawowych, codziennych czynności takiej osobie, o ile oczywiście pozostają one w związku z jej trudnościami w poruszeniu się i nie można ich traktować jedynie w aspekcie podniesienie standardu mieszkania. Pozostawienie organowi możliwości działania w ramach uznania administracyjnego powoduje, że obowiązkiem organu jest ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, celem ustalenia, czy ewentualne wydanie decyzji administracyjnej, będzie służyło realizacji celów określonych w ustawie. Organ zatem obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. W przypadku decyzji uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Rozważenie interesów, tj. słusznego interesu strony i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie sądową. W przypadku badania legalności decyzji uznaniowej, kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strony były należycie informowane o przysługujących im prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Ponadto sąd bada, czy zaskarżona decyzja została oparta na właściwych podstawach prawnych oraz czy zawiera wyczerpujące i właściwie skonstruowane uzasadnienie. W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu organy naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), zaniechały bowiem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w uzasadnieniu swych decyzji organy nie dokonały wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w sposób niedostateczny rozważyły interes strony w zderzeniu z interesem publicznym, dopuszczając się również naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadne są natomiast zarzuty skarżącej podniesione w pkt 4 i 5 skargi, albowiem w kontrolowanej sprawie po wydaniu wspomnianego wyroku z dnia 18 lipca 2018 r. przez WSA w Gorzowie Wlkp. – organy podjęły merytoryczne decyzje, zapewniając dwuinstancyjne postępowanie. Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) - uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt I ). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawartą w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną, uzupełniając materiał dowodowy o aktualną dokumentację lekarską skarżącej, udzielając jej w tym zakresie pouczenia w trybie art. 79a § 1 k.p.a. i dokonując oceny całości zgromadzonych dowodów, zwłaszcza protokołu z dnia [...] grudnia 2018 r. Jako, iż skarżąca zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie miała obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, uiszczony przez nią bez wezwania wpis od skargi należało - na podstawie art. 225 p.p.s.a. - zwrócić (pkt II wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło