II SA/Go 241/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-07-11
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, wymianę zlewu i naprawę kranu, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, była uzasadniona, biorąc pod uwagę trudną sytuację życiową i zdrowotną wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły stan faktyczny sprawy i wadliwie uzasadniły odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego. Brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, takich jak zakup okularów, należy uznać za niezbędną potrzebę bytową, a trudna sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego, zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organy nie uwzględniły zasad uznania administracyjnego, takich jak celowość, sprawiedliwość i słuszny interes strony.Stan faktyczny
I. Ś. wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, wymianę zlewu i naprawę kranu. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego, mimo że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą z emeryturą i zasiłkiem stałym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...]
Decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 8, art. 39, art. 41 ust. 1, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz .U. z 2023 r. poz.901 ze zm., dalej jako - u.p.s.) Burmistrz Gminy i Miasta [...] odmówił I. Ś. przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, wymianę zlewu i naprawę kranu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podaniem z dnia [...].12.2023 r. I. Ś. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o pomoc finansową na zakup okularów, wymianę zlewu w kuchni i naprawę kranu w łazience. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].12.2023 r. organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w spółdzielczym mieszkaniu z dwupokojowym, z kuchnią i łazienką. Źródłem dochodu strony jest emerytura w wys. 666,91 zł, oraz zasiłek stały w wys. 113,81 zł, łączny dochód wynosi 780,72 zł. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania to czynsz ( stała opłata ) w wys. 570,12 zł, prąd wys. 68,57 zł oraz opłaty za media (telefon, internet, telewizja). Łączna kwota opłat za mieszkanie to kwota 638,69 zł miesięcznie, a zatem różnica pomiędzy dochodem, a wydatkami wynosi 142,03 zł. Zgodnie z art. 8 u.p.s. pomoc przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł. Organ wskazał, że ponieważ dochód strony przekracza kryterium dochodowe ustalone na podstawie art. 8 u.p.s. zasiłek celowy stronie nie przysługuje. Jednak na podstawie art. 41 ust. 1. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które wyraźnie odbiegają od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala na stwierdzenie, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Szczególny przypadek musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji, że uzasadnia przyznanie tej formy pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1623/ 11 i podane tam orzecznictwo, z dnia 31 styczniami 3 r. sygn. akt I OSK 1142/12). W ocenie organu zgłoszone przez stronę potrzeby takie jak zakup okularów, wymiana zlewu czy naprawa kranu nie mogą zostać uznana za mające charakter nadzwyczajny, nie są to zdarzenia nagłe, niemożliwe do przewidzenia i do przezwyciężenia własnymi środkami, nie stanowią również niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 u.p.s. Natomiast osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim z własnych dostępnych jej środków pokrywać wydatki związane ze swoim utrzymaniem. Dopiero wtedy, gdy nie są w stanie same pokonać trudności własnym staraniem możliwa jest, na podstawie przepisów prawa pomoc ze strony państwa. Organ wskazał, że pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, decyzją znak [...] z dnia [...].12.2023 r. I. Ś. otrzymała pomoc finansową w formie świadczenia pieniężnego na żywność w wys. 600,00 zł z Programu "Posiłek w szkole i w domu". Zdaniem organu dzięki takiej pomocy finansowej strona jest w stanie zaoszczędzić i wykorzystać swoje środki finansowe na zakup okularów, zlewu czy na wymianę kranu. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 41 ww. ustawy, specjalny zasiłek celowy może być przyznany, mimo przekroczonego kryterium dochodowego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przesłanka ta ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07 z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 28 stycznia 2016., sygn. akt I OSK 1485/15 ). Zdaniem organu sytuacja strony nie jest nadzwyczaj drastyczna i dotkliwa w skutkach. Organ ponownie podkreślił, że z przyznane świadczenia pieniężne na żywność w wys. 600,00 zł strona może zaoszczędzić i przeznaczyć na inne potrzeby.
Od powyższej decyzji organu I instancji I. Ś. wniosła odwołanie, w którym opisała swoją bardzo trudną sytuację życiową. Do odwołania strona dołączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania I. Ś. od powyżej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt Ic, art. 41 pkt 1 u.p.s., art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 poz. 775, dalej jako - kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. art. 8 a następnie wskazało, że w art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; Zdaniem składu orzekającego ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Strona jest osobą samotnie gospodarującą - osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy), nie pracuje, źródłem utrzymania strony jest emerytura w wysokości 666,91 zł netto oraz zasiłek stały w wysokości 113,81 zł, łącznie jest to kwota 780,72 zł. A zatem zostało przekroczone kryterium dochodowe wynoszące 776.00 zł dla osoby samotnie gospodarującej (§ 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021.1296)]. Organ wskazał, że w świetle obowiązującego stanu prawnego w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach nie jest możliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Przepis art. 41 u.p.s. w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. O możliwości jego przyznania nie decyduje bowiem dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Ponadto specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako pomoc o wyjątkowym charakterze, która aktualizuje się gdy powstaje sytuacja życiowa tego rodzaju, że jej przeciwdziałanie przez stronę nie jest możliwe w ramach własnych działań i przy wykorzystaniu własnych zasobów. Specjalny zasiłek celowy ma charakter uznaniowy, o czym przesądza zwrot "może zostać przyznany", przy czym uznaniem administracyjnym objęte jest zarówno określenie szczególnie uzasadnionego przypadku, jak i wysokość przyznanej pomocy. Organ podkreślił, że uznanie nie oznacza dowolności, gdyż organ musi się poruszać w racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy i miarkowanie pomocy w zależności od usprawiedliwionych potrzeb wnioskodawcy i możliwości organu - z drugiej, co wynika wprost z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Specjalny zasiłek celowy ma charakter szczególny, wyjątkowy, związany z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Nadto świadczenie to przyznawane jest na zasadzie uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może być przyznany". Wobec tego, nawet w przypadku ziszczenia się ustawowych przesłanek, organ administracji nie jest zobligowany do przyznania wnioskowanego świadczenia. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Do szczególnie uzasadnionych przypadków uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego zaliczyć można jedynie przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Chodzi o sytuacje drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe osoby, wynikające ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Organ wskazał, że w ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Okolicznością znaną jest, że środki przeznaczone na pomoc społeczną nie wystarczają na przyznanie świadczeń wszystkim osobom, które takiej pomocy potrzebują. Organy administracji działają w warunkach, w których zasoby systemu pomocy społecznej nigdy nie są wystarczające do zapewnienia wszystkim potrzebującym godnych warunków życia. Stąd potrzeby bytowe osób ubiegających się o wsparcie podlegają pewnej gradacji, a wsparcie udzielane ze środków pomocy społecznej często nie będzie obejmowało takiego zakresu, jakiego oczekuje beneficjent. Zdaniem Kolegium odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem dochód strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie pomocy społecznej, a przyznanie specjalnego zasiłku celowego dotyczy jedynie szczególnie uzasadnionych przypadków, którym nie jest wyrobienie okularów, wymiana zlewu w kuchni i naprawienie kranu w łazience. Kolegium nie dopatrzyło się w sprawie naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] I. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] W skardze skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację materialną i życiową.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2024 r. skarżąca wniosła o połączenie spraw z jej skargi dotyczących zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, nadto skarżąca wskazała, że zgłoszone przez nią potrzeby zostały częściowo zaspokojone, bowiem zlewozmywak został naprawiony.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odmówił połączenia do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd uznał, że są one dotknięte uchybieniami, które uzasadniały ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawą decyzji obu organów stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego.
Niewątpliwie przyznanie beneficjentowi pomocy w formie zasiłku celowego (art. 39 u.p.s.) jest związane ze spełnieniem kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Jak bowiem wynika z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje tym podmiotom, które nie przekroczyły wskazanych w punktach 1-3 w ust. 1 tego przepisu kwot kryterium dochodowego. W myśl art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Przytoczony przepis daje organowi uprawnienie do przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego, opiera się zatem na instytucji uznania administracyjnego. W takim przypadku wybór rozstrzygnięcia nie jest dowolny i swobodny, ale jest ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Wolters Kluwer 2018, s. 409). W sytuacji wprowadzenia uznania administracyjnego, organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także z uwzględnieniem zasad celowości i sprawiedliwości oraz szczególnych cech stanu faktycznego (zob. J. Zimmermann, op. cit., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (J. Zimmermann, op. cit., s. 417). "Uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od związania konstytucyjnego i ustawowego, a także nie jest sferą wolną od kontroli sądów administracyjnych" (M. Jaśkowska w: Instytucje prawa administracyjnego System Prawa Administracyjnego Tom 1, red. R. Hauser, A. Wróbel, Z. Niewiadomski, C.H.Beck 2015, s. 298). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przyjętych szereg reguł dotyczących kontroli aktu uznaniowego. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreślane jest znaczenie kontroli zgodności aktu uznaniowego z art. 7, art. 8, art.11, art. 15 i art. 107 kpa.
Mimo iż sądowa kontrola aktu o charakterze uznaniowym ma zakres ograniczony, to jednak wymaga zbadania, czy akt ten nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy takiego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w postępowaniu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego, z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 1981/14, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W wyrokach z dnia 10 maja 2012 r., sygn. I OSK 292/21 i OSK 369/12 (opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego, winno być "na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego". Z kolei w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1254/08, (opubl. w CBOSA), NSA podkreślił, że "organ zobowiązany jest w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Konieczne jest zatem wskazanie wyraźnych kryteriów decyzyjnych (dóbr chronionych przez prawo), w tym zwłaszcza znajdujących oparcie w wartościach konstytucyjnych, dopiero bowiem ich należyta identyfikacja i ustalenie ich hierarchii na tle konkretnego stanu faktycznego pozwala na instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia mającego charakter uznaniowy, odwołującego się do ocen". Uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej, winno spełniać rolę informacyjną i edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów i umożliwiać kontrolę ich poprawności. Z tego względu motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia - w niniejszej sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego - powinny być tak sformułowane, aby strona mogła poznać w pełni tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć, i w miarę możliwości zaakceptować, zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu jej sprawy. Istotne jest również, by na tej podstawie sąd administracyjny mógł skontrolować, czy podjęty akt nie ma charakteru dowolnego i mieści się w granicach swobodnego uznania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 485/20 i sygn. III SA/Kr 483/20, opubl. w CBOSA).
Zdaniem Sądu wskazane powyżej warunki prawidłowości aktu o charakterze uznaniowym w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Badanie legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazało bowiem, że organy obydwu instancji w sposób nieprawidłowy oceniły stan faktyczny sprawy, nadto argumentacja uzasadniająca odmowę przyznania świadczenia nie uwzględnia zasad uznania administracyjnego, czyli zasady celowości, sprawiedliwości i słusznego interesu strony.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca osiąga dochód w wysokości 780,72 zł. miesięcznie, na który skała się emerytura oraz zasiłek stały. Skarżąca ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, które wynoszą łącznie 638,69 zł miesięcznie. Jest wdową oraz osobą samotnie gospodarującą, w rozumieniu art. 6 pkt 10 u.p.s.. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do przyznania pomocy pieniężnej wynosi 776 zł. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, choruje [...] ma problemy zdrowotne [...] oraz [...].
Powyższe okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna. Z akt sprawy wynika, że skarżąca korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, m.in. decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. przyznano jej pomoc pieniężną na zakup żywności w wysokości 600 zł. W tym miejscu odnieść się należy do argumentacji organu dotyczącej możliwości zakupu okularów oraz zaspokojenia pozostałych zgłoszonych potrzeb ze środków przyznanych skarżącej powyższą decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. na zakup żywności. W ocenie Sądu argumentacja organu jest błędna oraz sprzeczna z przepisami prawa materialnego. Przede wszystkim należy pamiętać, że wskazaną decyzją przyznano pomoc pieniężną na określony cel, wobec czego jej wykorzystanie powinno nastąpić zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto przyznanie pomocy pieniężnej w określonej wysokości nastąpiło z w oparciu o ustalenia faktyczne, z których wynikała zasadność udzielenia wsparcia w okreslonej wysokości. Nieprawidłowa jest również argumentacja organu dotycząca charakteru zgłoszonych przez stronę potrzeb. W ocenie Sądu stanowisko organu, zgodnie z którym zgłoszone potrzeby nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej jest błędne. Powyższą okoliczność należy oceniać w kontekście możliwości prawidłowego, normlanego funkcjonowania człowieka w życiu codziennym, które zapewnić ma m.in. zaspokojenie określonej potrzeby. Z całą pewnością dla osoby, która wymaga korzystania z okularów, ich brak utrudnia lub wręcz uniemożliwia normalne funkcjonowanie w codziennym życiu. Taka ocena zgłoszonej przez stronę potrzeby, zdaniem Sądu, skutkuje uznaniem że jest to niezbędna potrzeba bytowa. Podobnie należy oceniać wniosek skarżącej w pozostałym zakresie. W ocenie Sądu okoliczności stanu faktycznego badanej sprawy wskazują, że ze względu na stan zdrowia oraz trudną sytuację finansową i życiową strony ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s. warunkujące udzielenie wsparcia pieniężnego z pomocy społecznej, dlatego przeprowadzona przez organ ocena stanu faktycznego sprawy narusza powyższy przepis ustawy. Niewątpliwie bowiem ze względu na stan zdrowia oraz możliwości finansowe sytuacja skarżącej jest trudna i dotkliwa w skutkach, nadto wynika ze zdarzeń od niej niezależnych. Ponadto, jak wyżej zaznaczono, wadliwość wydanych w sprawie decyzji polega na błędnej argumentacji uzasadniającej odmowę przyznania świadczenia, która to argumentacja pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa materialnego oraz nie uwzględnia zasad wydania aktu o charakterze uznaniowym.
W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło