II SA/Go 264/18

Dnia 7 listopada 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat E.P.-R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. S.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2018 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek ten został oddalony. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, po rozpoznaniu którego postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego adwokat E.P.-R., która w dniu 27 lipca 2018 r. przejrzała akta sprawy i wykonała fotokopie całości tych akt. Dnia 31 lipca 2018 r. pełnomocnikowi skarżącego doręczone zostało postanowienie z dnia 16 lipca 2018 r. utrzymujące w mocy wcześniejsze orzeczenie referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2018 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, które zostało doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 3 września 2018 r. Pismem z dnia [...] września 2018 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się o przedłużenie terminu do uiszczenia wpisu do dnia 24 września 2018 r. wskazując, że z uwagi na wyłącznie listowny kontakt ze skarżącym niemożliwa jest konsultacja z nim i wykonanie wezwania. Powołała się na konsekwencje wynikające z odrzucenia skargi oraz konieczność umożliwienia skarżącemu kontaktu z pełnomocnikiem, zapoznania się z kierowaną do niego korespondencją oraz dochodzenia swych praw. Nadto pełnomocnik wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w niniejszym postępowaniu oświadczając jednocześnie, że nie zostały one pokryte w całości ani w żądnej części. Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę S.R. z uwagi na nieuiszczenie w ustawowym terminie należnego wpisu sądowego od skargi. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 23 października 2018 r. Pismem z dnia [...] października 2018 r. pełnomocnik skarżącego ponowiła swój wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek pełnomocnika skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Wyznaczony pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższa zasada nie dotyczy jednakże sytuacji, w której pomoc prawna została udzielona niezgodnie z zasadami profesjonalizmu albo gdy pomoc prawna nie została w ogóle udzielona (postanowienia Sądu Najwyższego z 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999 Nr 6, poz. 123, z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Prawo i Zabezpieczenie Społeczne, 2001, nr 1, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2010 r., II FZ 143/10, LEX nr 643591). Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku automatycznego uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek ten podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (postanowienie NSA z 12 września 2013 r., I OZ 768/13, LEX nr 1409755). Zatem pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie w zakresie ustalonym w art. 250 p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. W sytuacji, gdy czynności podejmowane przez wyznaczonego z urzędu adwokata nie mają charakteru pomocy prawnej z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania wynagrodzenia w trybie art. 250 p.p.s.a. (wyrok NSA z 13 stycznia 2015 r., I GSK 2012/13, LEX nr 1748630). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tzn. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych, obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, albowiem to sąd odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Samo zaś zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (postanowienia NSA z 25 października 2011 r., I OZ 790/11, LEX nr 1069714 oraz z 2 października 2014 r., I FZ 321/14, LEX nr 1528763; ). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego przejrzała akta sprawy w dniu 27 lipca 2018 r. W dacie tej w aktach znajdowało się już postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 lipca 2018 r. utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Dla profesjonalnego prawnika powinno być oczywiste, że konsekwencją prawomocnego orzeczenia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych będzie konieczność uiszczenia tych kosztów, a więc m.in. wpisu sądowego od skargi (wynoszącego w niniejszej sprawie 100 zł). Już zatem od chwili zapoznania się przez adw. E.P.-R. z aktami sprawy miała ona możliwość podjęcia działań mających na celu poinformowanie skarżącego o tym fakcie, zwłaszcza że wysokość wpisu sądowego w sprawach tego rodzaju jest stała, regulowana przepisem prawa powszechnie obowiązującego, tzn. § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Nie było zatem potrzeby zwlekania z próbą nawiązania kontaktu ze skarżącym do czasu doręczenia pełnomocnikowi zarządzenia w tym przedmiocie (co nastąpiło dopiero w dniu 3 września 2018 r.). Od dnia zapoznania się przez pełnomocnik skarżącego z aktami sprawy (27 lipca 2018 r.) do ostatniego dnia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (przypadającego na 10 września 2018 r.) upłynęło zatem 45 dni. Licząc od daty doręczenia pełnomocnikowi postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza (31 lipca 2018 r.) było to 41 dni. Był to wystarczający czas na zawiadomienie skarżącego listownie o konieczności przygotowania kwoty 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, czy też na nawiązanie kontaktu telefonicznego (np. poprzez podanie skarżącemu przez pełnomocnika w korespondencji pocztowej swojego numeru telefonu). Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie wykazała w ogóle, aby we wspomnianym ponad czterdziestodniowym okresie podjęła taką próbę. Zamiast tego złożyła w ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniosek o przedłużenie tego terminu do dnia 24 września 2018 r. Jednakże siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został uregulowany przez ustawodawcę w przepisie art. 220 § 1 p.p.s.a. Jest to zatem termin ustawowy, przez który należy rozumieć termin, którego długość została wskazana i określona przez prawodawcę w treści ustawy lub aktu wykonawczego wydanego na podstawie ustawy i który nie może być przez sąd administracyjny ani skrócony, ani też przedłużony w trybie art. 84 p.p.s.a. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2013, s. 432, 782). Pełnomocnik skarżącego po pierwsze nie wykazała zatem, aby w ponad czterdziestodniowym okresie od zapoznania się z aktami sprawy do dnia upływu terminu do uiszczenia wpisu sądowego podjęła próbę nawiązania korespondencyjnego kontaktu ze skarżącym oraz poinformowania go o konieczności uiszczenia opłaty dostatecznie wcześnie, aby ten mógł zareagować i nawiązać kontakt telefoniczny. Po drugie natomiast, w ostatnim dniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła jedynie wniosek o przedłużenie tego terminu ustawowego, przy czym z góry było wiadomo, że będzie on nieskuteczny i nie będzie mógł zostać uwzględniony, gdyż sąd administracyjny z uwagi na treść przepisów prawa nie jest władny tego uczynić. W tej sytuacji uznać należało, iż działanie pełnomocnika nie odpowiadało wymogom profesjonalizmu i należytej staranności, co powoduje konieczność oddalenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.