II SA/Go 265/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję na informację Zarządu Województwa nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 22 marca 2013 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją charytatywną i pomocową, niedochodową, posiada status organizacji pożytku publicznego. W związku z powyższym nie posiada środków finansowych niezbędnych do dokonania opłaty od skargi. W uzupełnieniu złożonego wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że kwoty znajdujące się na rachunkach bankowych (60.268, 73 zł, 3x1.250 zł, 53.075 zł, 91.714 zł) stanowią fundusze uzyskane przez Stowarzyszenie na realizację projektów i mogą być przeznaczone wyłącznie na wskazany w projekcie cel. Pełnomocnik przedłożył również statut Stowarzyszenia, bilans oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, Lex nr 479137). Należy wskazać, że wpis w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Stowarzyszenie [...] posiada osobowość prawną (§ 2 ust. 1 statutu). Majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dotacji, akcji zbiórkowych, dobrowolnych świadczeń osób wspierających oraz dochodów z własnej działalności statutowej (§ 8 statutu). Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą na ogólnych zasadach określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (§ 11 statutu). Z przedłożonego sprawozdania finansowego za 2012 r. wynika, że przychody Stowarzyszenia wyniosły 1.916641,80 zł, a wydatki 2.128.109,75 zł. Nadwyżka kosztów and przychodami (211.497,95 zł) została pokryta z zasobów pieniężnych z poprzedniego roku obrotowego, które wynosiły 290.115,89 zł. W sprawozdaniu wskazano, że Stowarzyszenie posiada pełną płynność finansową. Stan środków pieniężnych na koniec roku 2012 wynosił 137.735,26 zł, co gwarantuje również płynność finansową w pierwszych miesiącach nowego roku i pokrywanie wszelkich zobowiązanych z tytułu funkcjonowania Stowarzyszenia. Nie można również pominąć, że Stowarzyszenie uzyskuje dochody między innymi z tytułu dzierżawy, wynajmu sali czy refundacji. Należy wyjaśnić, że koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., II GZ 91/13, www.orzeczenia,.nsa.gov.pl). Wymaga również podkreślenia, że Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 317/08, członkowie Stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Fakt zaś, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić żadnej działalności. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji przerzucenia faktycznych kosztów działalności tego typu organizacji na Skarb Państwa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009 r., II OZ 133/09, LEX nr 535051). Stowarzyszenie, chcąc realizować swojej statutowe cele, winno zgromadzić odpowiednie środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie istnieje bowiem żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, a organizacja, ustanawiając symboliczne składki członkowskie, sama pozbawia się zdobycia środków na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia pomocy prawnej. Nawet jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., I OZ 428/11, LEX nr 990354). W świetle powyższych uwag uzasadniony jest wniosek, że skarżące Stowarzyszenie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania zwłaszcza, że wysokość wpisu jest niska (200 zł). Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, fakt, że jest ona wielokrotnie niższa niż deklarowana przez osobę prawną wartość posiadanego majątku i ponoszonych kosztów bieżącej działalności powoduje, iż nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych przez art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 629/08, www.nsa.gov.pl). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wyczerpuje ustawowej przesłanki o która mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.