II SA/Go 272/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S.-S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na czynność Burmistrza z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy A.S.-S. i A.S. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. odrzucił skargę A.S.-S. i A.S. czynność Burmistrza z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły. Dnia 19 listopada 2015 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek A.S.-S. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wraz z mężem wychowuje dwoje dzieci niepełnosprawnych, które wymagają specjalistycznego leczenia i rehabilitacji a także specjalnego kształcenia. Skarżąca podała, że ponosi znaczne wydatki na opiekę medyczną oraz na dowóz dzieci do szkoły. A.S.-S. oświadczyła, że wraz z mężem i dziećmi przeprowadziła się do [...], gdzie wynajmuje mieszkanie (1.300 zł miesięcznie). Skarżąca wskazała, że czyni starania o uzyskanie kredytu hipotecznego. Skarżąca przedstawiła ponoszone wydatki: raty pożyczek – 385 zł, koszty dojazdu męża do pracy i rehabilitacja – 1.300 zł, telefon i media – 270 zł, energia elektryczna – 160 zł). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca przedłożyła między innymi wyciągi z rachunków bankowych oraz rachunki obrazujące koszty leczenia (rehabilitacji) oraz faktury za paliwo. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy kolejny wniosek A.S.-S. o przyznanie prawa pomocy powinien być rozpatrzony w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Podstawą do zastosowania tego przepisu jest wniosek strony o zmianę postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. albo ponowny wniosek tożsamy przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym. Zważyć trzeba, że obecnie złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy wniosek, nie jest tożsamy przedmiotowo z wnioskiem, który był przedmiotem postanowienia z dnia 3 czerwca 2015 r. Wynika to z faktu, że poprzedni wniosek dotyczył prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast obecny wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucje te opierają się na innych przesłankach, a więc nie są tożsame, co uzasadnia rozpoznanie niniejszego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w trybie art. 243 i następnych p.p.s.a., a nie na podstawie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., I FZ 432/08, LEX nr 565699, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., I FZ 539/11, LEX nr 1103933). Należy wskazać, że przedłożonych dokumentów wynika, że miesięczny dochód A.S.-S. i jej męża z tytułu umów o pracę wynosi około 5.500 zł (netto). W orzecznictwie stwierdzono, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Zważyć również trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek oraz oszczędności. Z treści formularza PPF wynika, że skarżąca i jej mąż są właścicielami mieszkania w [...], nieruchomości rolnej (2 ha) oraz dwóch działek o łącznej wartości 130.000 zł. Wskazane powyżej aktywa mogą stanowić źródło dochodu z tytułu wynajmu (dzierżawy) czy ze sprzedaży. Z treści formularza PPF wynika, że skarżąca nie posiada oszczędności. Należy jednak zauważyć, że w uprzednio złożonym wniosku (4.05.2015r.) A.S.-S. podała, że posiada 70.000 zł oszczędności które zamierza przeznaczyć na zakup nieruchomości. Skarżąca nie nabyła do chwili obecnej mieszkania, gdyż stara się o uzyskanie kredytu hipotecznego. Trudno zatem uznać, że skarżąca zużyła w całości powyższe oszczędności. Nadto z rachunku bankowego wynika, że skarżący posiadają środki pieniężne (3.241,63 zł – stan na [...].12.2015 r.). Nie ulega wątpliwości, że skarżący ponoszą znaczne wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją niepełnosprawnych dzieci, dojazdem do pracy, ale ich sytuacja materialna umożliwia im pokrycie kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Wymaga bowiem podkreślenia, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Konstatując należy zatem stwierdzić, że A.S.-S. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.