II SA/Go 278/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skarg Koła Łowieckiego "W" i Koła Łowieckiego "D" o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Go 710/16, ze skarg K.K., Z.K., I.S. i D.S. na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 r. nr XIX/168/2008 w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie oddala skargi o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 roku (sygn. akt II SA/Go 710/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po rozpatrzeniu sprawy ze skargi K.K., Z.K., I.S. i D.S. na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 roku nr XIX/168/2008 w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obwodów łowieckich [...], określonych w załączniku do tej uchwały. Nadto zasądzono od Sejmiku Województwa na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że podstawę prawną wniesienia skarg przez wyżej wymienionych skarżących stanowił przepis art. 90 ust. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie wojewódzkim (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 486). Zgodnie z tym przepisem, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu wojewódzkiego, który wydał przepis do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Grunty stanowiące wspólność majątkową małżonków K. i małżonków S. zostały włączone do obwodów łowieckich nr [...]. Podstawę prawną podjęcia przez Sejmik Województwa zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia Prawo łowieckie. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 roku w sprawie P 19/13 (Dz.U. 2014.951) przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem przepis art. .27 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie utracił moc z dniem 22 stycznia 2016 roku. Konsekwencją derogacji przepisu art. 27 ust. 1 prawa łowieckiego jest to, że podstawa prawna wydanej uchwały, od samego początku nie odpowiadała standardom konstytucyjnym, ingerując nieproporcjonalnie w prawo własności prywatnej. To z kolei prowadzi wprost do konieczności stwierdzenia na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obwodów nr [...], w skład których wchodzą nieruchomości skarżących. Nadto Sąd wskazał, że zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 prawa łowieckiego obwód łowiecki winien stanowić obszar gruntów o ciągłej powierzchni , zamkniętej jego granicami, nie mniejszej niż trzy tysiące hektarów, na którego obszarze istnieją warunki do prowadzenia łowiectwa. Ograniczenie się przy stwierdzeniu nieważności uchwały tylko do działek skarżących, a nie obwodów, w skład których wchodzą spowodowałoby, że pozostała część obwodów łowieckich utraciłaby przymiot ciągłości, a zatem nie spełniałyby wymogów ustawowych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 roku również Koło Łowieckie "W" wniosło, powołując się na art. 270, art. 271 pkt 2 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.), skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 listopada 2016 roku (sygn. akt II SA/Go 710/16). W uzasadnieniu skargi, zarzucając naruszenie art. 147 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie powołanym wyrokiem nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obwodów łowieckich oznaczonych numerami [...], podniesiono, że nastąpiło to pomimo faktu, że Koło Łowieckie "W" jako dzierżawca obwodu łowieckiego nr [...] nie było poinformowane o toczącym się postępowaniu co stanowiło naruszenie dyspozycji art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. Wynik postępowania sądowego dotyczył bowiem interesu prawnego koła łowieckiego skarżącego jako dzierżawcy wskazanego obwodu. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania nadto wskazano, że skarżący winien być stroną postępowania już na etapie wystąpienia z wezwaniem do Sejmiku Województwa o wyłączenie nieruchomości małżonków S. z obwodu łowieckiego nr [...]. Interes prawny strony wynika z art. 8 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy prawo łowieckie oraz postanowień statutu Polskiego Związku Łowieckiego tj. § 34, § 35 pkt 1-3 oraz § 77 pkt 2 ppkt b. Na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. obwód łowiecki przestał istnieć, którego istnienie było postawą zawarcia umowy dzierżawy, ochrony przez koło zwierzyny dziko żyjącej, w tym realizacji gospodarki łowieckiej i zapobieganiu szkody łowieckiej. Nadto nadmieniono, że koło łowieckie do chwili obecnej wywiązuje się z wszystkich obowiązków na nie nałożonych w tym wypłacaniu rolnikom odszkodowań w zakresie wyrządzonych przez zwierzynę łowną szkód łowieckich. Natomiast pismem z dnia [...] czerwca 2017 roku skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., powołując się na taką samą podstawę prawną, wniosło Koło Łowieckie "D". W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego powtórzono argumentację prawną zawartą w skardze o wznowienie postępowania złożonej przez Koło Łowieckie "W". Wskazano, że Koło Łowieckie "D" jest dzierżawcą obwodu łowieckiego nr [...], w skład którego wchodziła nieruchomość stanowiąca własność małżonków K.. W obu skargach o wznowienie postępowania sądowego wnoszono o uchylenie wyroku i oddalenie skargi. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 lipca 2017 roku połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg o wznowienie postępowania sądowego wniesionych przez w/w koła łowieckie. W odpowiedzi na skargi o wznowienie postępowania sądowego organ - Sejmik Województwa uznał je za zasadne podnosząc, że wnoszące je koła łowieckie powinny być uczestnikami postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 roku w sprawie podziału Województwa na obwody łowieckie w zakresie obwodów nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 listopada 2016 roku w sprawie II SA/Go 710/16 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Sejmiku Województwa w sprawie podziału na obwody łowieckie nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego – art. 270 p.p.s.a. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie postępowania musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, powinna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do treści art. 277 p.p.s.a. regułą jest, że skargę o wznowienie postępowania strona może wnieść w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możliwości działania – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie wnioskodawcy- Koło Łowieckie "W" i Koło Łowieckie "D" – wnieśli skargi o wznowienie postępowania w terminie ustawowym. W związku z tym, że przedmiotowe skargi zostały oparte na podstawie wynikającej z treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa, była pozbawiona możliwości działania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić należy, że aby doszło do wznowienia postępowania na w/w podstawie dotyczącej naruszenia przepisów postępowania wskutek, których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możliwości działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia możności działania było naruszenie przepisów prawa. Dodać należy, że istotnym dla stwierdzenia, czy zachodzi uzasadniona przesłanka wznowienia przewidziana w art. 271 p.p.s.a. jest okoliczność, czy wskazywana przesłanka wznowienia jest następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy też w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu administracyjnym, to wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. Natomiast, gdy przesłanki wznowienia są następstwem faktów mających miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wtedy można mówić o wznowieniu tego postępowania (wyrok NSA z dnia 11 maja 2011r., sygn.. akt II GSK 501/10, wyrok NSA z dnia 24 marca 2017r., sygn. akt II OSK 1125/16). Wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kwestię udziału stron i uczestników postępowania na prawach strony zostały uregulowane w art. 32 i 33 p.p.s.a. Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei z przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Natomiast w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może również zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Tak więc z uregulowań zawartych w art. 32 i 33 p.p.s.a. wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym poza skarżącymi i organem mogą brać udział także inne podmioty, które ustawa uznaje za uczestników na prawach strony. Przy czym ustawodawca wyraźnie powiązał przesłanki uzyskania statusu uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa ze statusem jaki konkretny podmiot miał uprzednio prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Zatem osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Ich udział jest obligatoryjny w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników, tj. osób o których stanowi art. 33 § 2 p.p.s.a. Aby być uczestnikiem postępowania w przypadku uregulowanym w art. 33 § 2 p.p.s.a nie wystarczy sam fakt, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego, ale konieczne jest zgłoszenie swego udziału do czasu zamknięcia rozprawy. Tylko w takim przypadku sąd może orzec o dopuszczeniu konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Gdyby konkretne osoby swego udziału w postępowaniu sądowym nie zgłosiły, to bezzasadny jest zarzut, że Sąd pominął te osoby, nawet jeżeli przysługiwał im status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, czy np. art. ustawy Prawo budowlane, w sytuacji gdy w tym postępowaniu nie brały udziału. Podkreślić nadto należy, że uchwała Nr XIX/168/2008 Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 roku sprawie podziału Województwa na obwody łowieckie zapadła nie wskutek przeprowadzenia postępowania administracyjnego, lecz podjęto ją w trybie przewidzianym do stanowienia prawa określonego w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 486 ze zm.). Z regulacji tej ustawy wynika, że przedmiotowa uchwała jest aktem prawa miejscowego. Tryb postępowania w sprawie podjęcia uchwały nie jest określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz wspomnianą ustawą o samorządzie województwa. Nie mamy więc tu do czynienia z załatwieniem sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie jest odrębnym postępowaniem, którego zakres reguluje ustawa o samorządzie wojewódzkim i ustawy z dnia 13 października 1995 roku Prawo łowieckie. Odrębność tego postępowania dotyczy nie tylko podjęcia uchwały w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, ale także wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na tę uchwałę na podstawie przepisów ustawy o samorządzie wojewódzkim, z którą to skargą miano do czynienia w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 roku, sygn. akt II SA/Go 710/16. Koła łowieckie nie były uczestnikami postępowania, w toku którego podejmowano uchwałę w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie. Natomiast tryb kwestionowania takich uchwał uregulowany został w art. 90 ustawy o samorządzie województwa. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 90 ust. 1 w dniu złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego o stwierdzenie nieważności uchwały Sejmiku Województwa nr XIX/168/2008 z dnia 11 lutego 2008 roku w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu wojewódzkiego, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia – zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania sprawy w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z powyższego przepisu możliwość zaskarżenia przedmiotowej uchwały uzależniona jest od uprzedniego bezskutecznego wezwania organu samorządu wojewódzkiego, który wydał przepis do usunięcia naruszenia oraz wykazania interesu prawnego lub uprawnień, które zostały naruszone przepisem prawa miejscowego. W świetle powyższego skoro wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 roku w sprawie o stwierdzenie nieważności uchwały Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 roku nie brali udziału w postępowaniu, w toku którego podjęto zaskarżoną uchwałą to nie mieli też statusu uczestników w postępowaniu sądowoadministracyjnym i Sąd w sprawie II SA/Go 710/16 nie był zobowiązany do zawiadamiania ich o toczącym się postępowaniu w oparciu o art. 33 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego podmiotu, niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego. Wątpliwości nie budzi też fakt, że wnoszące skargę o wznowienie postępowania Koło Łowieckie "W" i Koło Łowieckie "D"" w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym prawomocnym wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 roku, sygn. akt. II SA/Go 710/16 nie zgłaszali swojego udziału w trybie przewidzianym w art. 33 § 2 p.p.s.a. Zatem wojewódzki sąd administracyjny nie był zobowiązany w oparciu o ten przepis rozpatrywać ich wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. Zatem w sprawie prowadzonej pod sygnaturą II SA/Go 710/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 32 i 33 p.ps.a., co w konsekwencji powoduje, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w rozpoznawanej sprawie naruszono art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawcy nie wykazali bowiem, aby wskutek naruszenia prawa przez Sąd zostali pozbawieni możliwości działania w sprawie toczącej się pod sygnaturą II SA/Go 710/16. Wobec powyższego, w oparciu o art. 282 § 2 p.p.s.a. Sąd oddalił jako nieuzasadnione wniesione skargi o wznowienie postępowania sądowego. Sąd nie uwzględnił złożonego przez pełnomocnika uczestników postępowania wniosku o zasądzenie od wnoszących skargi o wznowienie postępowania zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodnie bowiem z przepisem art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast przepis art. 200 p.p.s.a stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia prawa. W niniejszej sprawie skarga została oddalona jako nieuzasadniona. Nie zachodzi również w niniejszej sprawie sytuacja określona w art. 208 p.p.s.a.