II SA/Go 31/17

1 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.K. i S.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] grudnia 2016r. D.K. i S.K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 stycznia 2017r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł oraz do nadesłania 7 odpisów skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie do uzupełnienia ww. braków S.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz nadesłał odpisy skargi, a 14 marca 2017 r. wpłynął do sądu jego wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że utrzymuje się ze swojej i żony emerytury. Jest w podeszłym wieku i cierpi na wiele dolegliwości. W formularzu strona podała, że otrzymuje 2,085,00 zł emerytury, a żona 1300 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącego i jego żonę (decyzja ZUS/odcinek emerytury), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, 3. przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), 4. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty zakupu leków (leczenia). Pismem z dnia [...] marca 2017r. (uzupełnionym w dniu 18 kwietnia 2017r.) skarżący wniósł o przedłużenie o dwa tygodnie terminu do uzupełnienia ww. dokumentów z uwagi na zły stan zdrowia skarżącego i znaczną ilość dokumentów do przygotowania. W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 20 kwietnia 2017 r., przedłużono ww. termin o 7 dni od dnia doręczenia informacji. W dniu 5 maja 2017r. do Sądu wpłynęły dokumenty nadesłane przez skarżącego, z których wynika, że legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, pobiera emeryturę w wysokości 2295,71 zł, a żona w wysokości 1559.84 zł. Jednocześnie przedstawił rachunki: za prąd – 904,46zł (za 2 miesiące) oraz 252,96 zł, za wodę i kanalizację – 235,19 zł, za zakup sprzętu medycznego – 152,96 zł. Powyższe rachunki są wystawione na córkę strony skarżącej – M.K., a na rachunkach za media znajduje się odręczna notatka, że koszty są ponoszone po połowie. Skarżący dołączył jeszcze rachunki za swoje leki (z kilku miesięcy) z adnotacją, ze są to częściowe koszty zakupu leków, ponieważ pozostałe rachunki zostały wyrzucone. S.K. nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie złożył też oświadczenia, że takowych nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wraz z żoną, jak wynika z decyzji ZUS o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2017r. z tytułu świadczeń emerytalnych posiada miesięcznie dochód w wysokości 3.855,55 zł. W orzecznictwie stwierdzono, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). W judykaturze wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W świetle powyższych okoliczności nie może zatem budzić wątpliwości, że skarżący posiada obiektywne możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić również należy, iż wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zważyć trzeba, że S.K. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (mimo przedłużone terminu na jego uzupełnienie). Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, przedstawione rachunki za leki nie odzwierciedlają kwoty podanej w formularzu, podobnie kwoty emerytur wynikające z decyzji ZUS o waloryzacji są wyższe od podanych w formularzu. Oświadczenie skarżącego, że opłaca połowę kwot wynikających z rachunków wystawionych na jego córkę – M.K. nie zostało poparte żadnym dowodami. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że S.K. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.