II SA/Go 316/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Ł. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu letniskowego p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 23 maja 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek M.Ł. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że osiąga miesięcznie dochód w wysokości 3.400 zł. M.Ł. podała, że jest współwłaścicielem domu w 4/6 części, działki rekreacyjnej (1000 m2) w 4/6 części oraz działki niezabudowanej (920 m2) w 4/6 części. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca przedstawiła odpis zeznania podatkowego za 2011 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona przez M.Ł., K.Ł. i K.G.. Wpis w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z uwagi na fakt, że skarga została wniesiona przez kilka osób, których obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne (art. 214 § p.p.s.a.), pobiera się jeden wpis, który obciąża solidarnie skarżących. Oznacza to, że uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł przez jednego ze skarżących zwalania pozostałych skarżących od obowiązku jego zapłaty. Zważyć trzeba, że M.Ł. dysponuje miesięcznie dochodem w wysokości 3.400 zł. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Nie można również pominąć, że skarżąca jest współwłaścicielem trzech nieruchomości. Posiadanie zaś majątku co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie z dnia 20 stycznia 2012 r., II FZ 833/11, LEX nr 1104149). M.Ł. nie przedstawiła – wbrew wezwaniu- wydatków związanych z eksploatacją nieruchomości. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca posiada środki pieniężne w wysokości 366,24 zł (stan na dzień 6 czerwca 2012 r.). Należy podkreślić, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Skarżąca nie wykazała także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest ona w stanie uiścić kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za taką okoliczność nie może być uznana spłata kredytu inwestycyjnego. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że M.Ł. nie wykazała, że zachodzi przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.