II SA/Go 327/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] marca 2016r. skarżąca Spółka, reprezentowana przez adwokata, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry w wysokości 24.000 zł. W skardze strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z załączoną dokumentacją finansową strony, obrazującą jej kondycję gospodarczą w roku 2014 (sprawozdanie finansowe za 2014 r., bilans zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r.), 2014 r. zakończył się stratą w wysokości 435.167,66 zł, co było spowodowane zaciągnięciem przez Spółkę istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu, jakim było prowadzenie zamierzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko Spółce postępowania karnoskarbowe (od kilku do kilkudziesięciu nowych postępowań wszczynanych w każdym kolejnym miesiącu) permanentnie istotnie wpływają negatywnie na sytuację skarżącej Spółki, bowiem wiązały się z zatrzymaniami urządzeń należących do skarżącej i znajdujących się w nich środków pieniężnych, a także koniecznością poniesienia kosztów na pomoc prawną, niezbędną dla odzyskania bezpodstawnie zatrzymanych urządzeń. Wspomniane powyżej postępowania karnoskarbowe prowadzone przeciwko skarżącej i poprzedzające je czynności kontrolne przeprowadzane przez urzędy celne w lokalach, negatywnie wpływają na kontrahentów skarżącej (właścicieli lokali, w których eksploatowane są urządzenia skarżącej). Osoby te nie tylko są oskarżane przez urzędy celne o popełnianie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s., ale także wszczynane są przeciwko nim i prowadzone równolegle do postępowań wobec skarżącej, postępowania o wymierzenie kar pieniężnych. Powyższe powoduje, iż bardzo wielu kontrahentów (właścicieli lokali) rezygnuje ze współpracy ze skarżącą, pozbawiając ją tym samym możliwości czerpania spodziewanych (planowanych) zysków z eksploatacji automatów do gier w tych lokalach, co ma bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową skarżącej. Skutkiem powyższego jest uzyskana w pierwszym półroczu 2015 r. strata z działalności na poziomie 425.526,79 zł. Zestawienie wszystkich postępowań o wymierzenie kary pieniężnej (z oznaczeniem organu prowadzącego, sygnatury oraz kwoty kary pieniężnej), wszczętych wobec skarżącej, tj. 127 postępowań stanowi załącznik do skargi. Skarżąca Spółka wskazała również, że obecnie wobec niej toczy się szereg postępowań w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie działalności bez zezwolenia na łączną sumę 2.545,000 zł, z czego ostatecznie wymierzono już ponad 542.000 zł. Skarżąca stwierdziła, że jest to kwota, której zapłata wykracza poza jej możliwości płatnicze. Zaznaczyła, że łączna wartość należących do skarżącej aktywów trwałych, w postaci automatów do gier, wynosi 41.822,46 zł, przy czym aktywa te znajdują się w posiadaniu organów celnych (zostały zatrzymane przez organy celne, w związku ze stwierdzeniem przez te organy naruszenia przez Spółkę zakazu, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych). Tym samym Spółka nie może swobodnie dysponować powyższymi aktywami. Wskazała także na wiążące ją zobowiązania cywilnoprawne. Do skargi Spółka dołączyła rachunek zysków i strat za okres od dnia [...] stycznia do [...] grudnia 2014r., sprawozdanie finansowe za 2014r., rachunek zysków i strat za okres od dnia [...] stycznia do [...] czerwca 2015r., sprawozdanie finansowe za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2015r., oświadczenie Prezesa Zarządu z dnia [...] lutego 2016r. o posiadanych środkach pieniężnych, oświadczenie Prezesa Zarządu z dnia [...] lutego 2016r. o posiadanym majątku trwałym, ewidencję środków trwałych, wykaz automatów w depozytach celnych oraz wykaz postępowań toczących się przed organami celnymi. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy w sprawie występują przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych wymienionych we wskazanym przepisie. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego ( por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/2004 ). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków ( por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964). Stosownie do powyższych uregulowań zaistnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadnia wstrzymanie danego aktu. Podnieść należy, że skoro zaskarżoną decyzją wymierzono stronie karę pieniężną, to z uwagi na treść art. 61 § 3 p.p.s.a. rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony skarżącej, tak by Sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zważyć bowiem należy, iż realizacja zobowiązań publicznoprawnych poprzez uiszczanie kar pieniężnych, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak taka okoliczność sama w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r. , sygn. akt I OZ 737/14 ). W kontekście powyższy uwag – zdaniem Sądu - wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Z analizy załączonych dokumentów, w tym sprawozdania finansowego wynika, że za 2014 r. skarżąca uzyskała przychód netto ze sprzedaży produktów w wysokości 3.853.158,49 zł oraz dysponowała na dzień 31 grudnia 2014 r. "środkami pieniężnymi i innymi aktywami pieniężnymi w kasie" w wysokości 100 661,04 ( pkt III 1.c sprawozdania finansowego za 2014 r.). Natomiast w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r., przychód netto z prowadzonej działalności wyniósł 4.038.124,56 zł. Zatem przychód, który uzyskała skarżąca z prowadzonej działalności na automatach w pierwszym półroczu 2015 r., przekraczający o kwotę 184.966,07 zł przychód za cały 2014 r., przeczy twierdzeniom strony o negatywnym wpływie działań podejmowanych przez urzędy celne na kondycję finansową firmy. Ponadto wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Dla oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji bardziej miarodajna może być wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, która w przypadku skarżącej spółki (na dzień [...] czerwca 2015 r. w wysokości 4.038.124,56 zł) wielokrotnie przewyższała wysokość nałożonej kary, a także wysokość sumy kar ostatecznie nałożonych na skarżącą do dnia wniesienia skargi ( 542.000, zł ), a także sumę kar potencjalnie mogących być nałożonych w związku z już toczącymi się postępowaniami ( 2.545.000 zł). Ponadto należy zauważyć, iż Spółka przedstawiła dokument obrazujący stan rachunku bankowego, z którego wynika, że w dniu [...] stycznia 2016 r. strona miała debet w wysokości 1383,49 zł (k. 28 akt sądowych) oraz oświadczenie, iż stan gotówki w kasie wynosił w dniu [...] lutego 2016 r. - 199,12 zł. Przedłożone dokumenty nie obrazują jednak przepływu środków finansowych i nie pozwalają ustalić, czy stwierdzony stan gotówki jest tendencją stałą, czy też jest zjawiskiem przejściowym, podlegającym np. cyklicznym zmianom wynikającym z bieżącego realizowania swoich zobowiązań. Z przedłożonych dokumentów wynika ponadto, że pomimo deklarowanego braku środków finansowych oraz innych środków trwałych poza wskazanymi w skardze, Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą w dużej części w oparciu o usługi świadczone przez firmy zewnętrzne (oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki z dnia [...] lutego 2016 r.). W kontekście tej okoliczności nie można przyjąć, iż zobowiązania prywatne Spółki a priori korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Stąd Sąd uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż w stosunku do niej zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podzielając w tym zakresie stanowisko NSA zawarte w orzeczeniach rozstrzygających zażalenia Spółki na postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o nałożeniu kar pieniężnych z dnia : 23 marca 2016 r., sygn. akt II GZ 268/15, 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GZ 298/16, 12 kwietnia 2016 r. , sygn. akt II GZ 324/16 i II GZ 325/16 . Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.