II SA/Go 330/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.T. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku i odmowy umorzenia należności p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. 13 kwietnia 2016 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek P.T. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. P.T. przedstawiła ponoszone koszty: czynsz za mieszkanie – 200 zł, czynsz za dzierżawę – 5000 zł, gaz – 424 zł, energia elektryczna - 130 zł, abonament za TV i telefon - 120 zł, suma rat kredytowych – 1.718 zł). Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2016 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącą i jej męża (decyzja ZUS, zaświadczenie pracodawcy), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), 4. przedłożenie rachunków dotyczących kosztów zakupu leków (leczenia, rehabilitacji). Powyższe wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone skarżącej 11 maja 2016 r. (art. 73 § 1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a., k. 36 akt sądowych). P.T. nie odpowiedziała na wezwanie. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Należy wskazać, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 440 zł (§ 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć trzeba, że P.T. nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych a także innych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Nadto należy dodać, że dochód skarżącej i jej męża wynosi 5.500 zł (netto) miesięcznie. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że P.T. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.