II SA/Go 376/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Na postawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 kwietnia 2016 r. A.R. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Dnia 9 maja 2016 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A.R. wskazał, że prowadzona działalność rolnicza jest na granicy wypłacalności i jest finansowana z kredytów. Skarżący oświadczył, że nie otrzymał całości dopłat za 2016 r. Nadto podał, że ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci i żonę. Skarżący wskazał, że jego rodzina posiada miesięczny dochód wynosi 64.665 zł, a miesięczne zobowiązania wynoszą 6.100 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył między innymi wyciągi z rachunków bankowych. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy wskazać, że według oświadczenia A.R. miesięczny dochód jego czteroosobowej wynosi 4.665 zł (netto), zaś ponoszone wydatki to kwota 6.100 zł. W orzecznictwie stwierdzono, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Z przedłożonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wynika, że A.R. z tytułu płatności na rok 2015 otrzymał kwotę w wysokości około 20.000 zł. Zważyć również trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek oraz oszczędności. Z wyciągów z rachunków bankowych, że skarżący posiada środki pieniężne w wysokości około 27.000 zł (stan na [...].5.2016 r.). Nie można pominąć, że skarżący uiszcza raty kredytu i raty z tytułu leasingu (1.020 zł). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sadowych (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z dnia 21 września 2015 r., I FZ 287/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Nie można również tracić z pola widzenia, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie nie jest wysoki (200 zł). Z uwagi na powyższe nie sposób uznać, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że A.R. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.