II SA/Go 391/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S-Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.S-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu wydatków odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 12 kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga K.S-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...] w sprawie orzeczenia o obowiązku zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę tytułem opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej w łącznej wysokości 8723,33 zł. Skarżąca w treści skargi wniosła m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ oraz w przypadku nieuwzględnienia w/w wniosku przez SKO o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody polegającej na jednorazowym uiszczeniu kwoty w znacznej wysokości tj. ponad 8,7 tys. zł, co w sytuacji obecnie zwiększonych kosztów jej bieżącego utrzymania rodziny (oczekuje narodzin drugiego dziecka, ponosi koszty kredytu hipotecznego, kosztów przedszkola oraz transportu itd.) uniemożliwia wykonanie decyzji bez zachowania równowagi finansowej rodziny i bez uszczerbku dla jej utrzymania. SKO nie rozpoznało wniosku skarżącej w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przesyłając akta sprawy wraz ze skargą do Sądu. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 11 maja 2021 r. skarżąca wezwana została do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności zaś do złożenia dokumentów potwierdzających sytuację rodzinną i majątkową skarżącej, pod rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o akta sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. podała zestawienie miesięcznych stałych wydatków: kredyty hipoteczne i inne – ok. 6200 zł, koszty utrzymania nieruchomości - ok. 1700 zł, ubezpieczenie – ok. 520 zł, edukacja dzieci – ok. 1300 zł, transport – ok. 800 zł, opieka zdrowotna (ortodonta, bank komórek macierzystych) – ok. 2580 zł. Skarżąca podała, że wychowuje dwójkę dzieci, ma zmniejszone dochody w związku z przebywaniem na urlopie macierzyńskim z perspektywą pozostania wyłącznie z dochodami męża po przejściu na urlop wychowawczy. Skarżąca dodała, iż w związku z pandemią od listopada 2020 r. i w 2021 r. nie uzyskała przychodów m.in. z tytułu wynajmu mieszkania położonego we [...], jak również jej mąż nie uzyskiwał przychodów z tytułu dodatkowych umów zlecenia. Do pisma skarżąca załączyła kserokopie dokumentów uprawdopodabniających w/w okoliczności, w szczególności: odpis skrócony aktu urodzenia drugiego dziecka, PIT-28 za 2019 r. i 2020 r., wydruków płatności z rachunku bankowego i paragonów zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tym zakresie wyjątek od w/w zasady ustanawia treść art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którą po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie cyt. art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, www.nsa.gov.pl). Interpretacja art. 61 § 3 p.p.s.a. nasuwa wniosek, iż strona skarżąca zgłaszając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jej wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Natomiast obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny wskazanych przez stronę skarżącą okoliczności. Zatem ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa zawsze na wnioskodawcy, ogólny wywód strony nie jest w tym względzie wystarczający. Wnioskodawca obowiązany jest wyjaśniać, na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody polegającej na jednorazowym uiszczeniu kwoty w znacznej wysokości tj. ponad 8,7 tys. zł, co w sytuacji obecnie zwiększonych kosztów jej bieżącego utrzymania rodziny (narodziny drugiego dziecka, ponosi koszty kredytu hipotecznego, kosztów przedszkola oraz transportu itd.) uniemożliwia wykonanie decyzji bez zachowania równowagi finansowej rodziny i bez uszczerbku dla jej utrzymania. Biorąc pod uwagę argumentację oraz złożone przez skarżącą na wezwanie Sądu dokumenty, Sąd stwierdził brak spełnienia wymaganych ustawowo przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Zgodzić należy się ze skarżącą, iż objęta zaskarżoną decyzją kwota jest znacznej wysokości (ponad 8 700 zł) jednak nie zwalania to strony z obowiązku uprawdopodobnienia, iż zapłata takiej kwoty grozi stronie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe można ocenić jedynie mając obraz aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. Tymczasem opisana przez skarżącą sytuacja majątkowa i finansowa jej rodziny jest fragmentaryczna i wybiórcza, nie pozwalając Sądowi na dokonanie rzetelnej oceny. Zauważyć należy, iż skarżąca złożyła kserokopie jedynie zeznań podatkowych PIT-28 wskazujących na dochód z tytułu najmu, jednocześnie nie podając jaki jest obecnie całkowity dochód jej rodziny (wysokość pobieranego zasiłku macierzyńskiego, wysokość dochodu męża skarżącej), wskazując przy tym wyłącznie, że dochody męża uległy pogorszeniu z uwagi na pandemię. Dodać należy, iż także analiza znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji (w szczególności dokumentacja opisująca sytuację majątkową rodziny skarżącej, m.in. k. 170 akt administracyjnych) nie pozwoliła na uznanie, iż w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej skarżących do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W świetle powyższych rozważań oraz okoliczności Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia określonych w cyt. art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.