II SA/Go 397/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] maja 2015r. G sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 czerwca 2015 r. strona skarżąca wezwana została do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Dnia 20 lipca 2015 r. (w terminie do uiszczenia wpisu) wpłynął do tut. Sądu wniosek spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku spółka podała, iż poniosła za 2013 r. stratę – 238.531,30 zł, a rachunek bankowy zajęty został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podała, że wobec spółki jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego. Nadto skarżąca wskazała, że sytuacja finansowa spółki od 2010 r. znacznie się pogorszyła. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 lipca 2015 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: a. aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych strony skarżącej za ostatnie trzy miesiące, b. zbiorczego zestawienia wartość przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, c. składanych przez spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Spółka nie odpowiedziała na powyższe wezwanie, które zostało jej doręczone 19 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 15 września 2015 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy stwierdzając, iż spółka nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. Referendarz zwrócił uwagę, iż od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Referendarz uznał, iż skarżąca nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych a także innych dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki, co uczyniło niemożliwym dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego należy wskazano, że ponoszenie straty (238.531,30 zł za 2013 r.) nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nadto sam fakt zajęcia rachunków bankowych w ocenie Referendarza nie jest wystarczający dla uznania, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw wnosząc o ponowne rozpoznanie wniosku. W krótkim uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca poza zakwestionowaniem stanowiska Referendarza sądowego wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, podniosła, iż w związku z nieprzedłużeniem zezwoleń na urządzanie gier na automatach do gier o niskich wygranych spółka była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności operacyjnej i utraciła źródło przychodów. Ponadto spółka poinformowała, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec niej postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę przekraczająca 600 000 zł, wobec czego spółka nie może swobodnie dysponować swoimi aktywami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż w związku ze zmianą wprowadzoną art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) treść przepisu art. 260 p.p.s.a. uległa zmianie. Nadano mu następujące brzmienie: rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nie ma zastosowania. Mając na uwadze, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z dniem złożenia skargi tzn.25 maja 2015 r., Sąd uznał, iż na skutek złożonego w sprawie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego zastosowanie będzie miał art. 260 p.p.s.a w brzmieniu przed zmianą. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 września 2015 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Spółka występując na drogę postępowania sądowego i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku ponoszenia jego kosztów winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12). Zatem była zobowiązana do wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Wobec tego, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez spółkę wykazane. Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez spółkę jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wezwanie do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia jej należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Żądane przez referendarza dokumenty i informacje miały istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Spółka winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Mimo wezwania spółka nie złożyła aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych strony skarżącej za ostatnie trzy miesiące, zbiorczego zestawienia wartość przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące,. składanych przez spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza spółka powinna dołączyć do sprzeciwu żądane wcześniej przez referendarza wyjaśnienia i dokumenty. W opinii sądu powyższe dokumenty i informacje byłyby przydatne do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki . W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie spółki do wykonania żądania referendarza. Odnosząc się zaś do podniesionych w treści sprzeciwu okoliczności Sąd stwierdził, iż sam fakt zajęcia rachunków bankowych spółki przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie jest wystarczające dla uznania, iż Spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu skarżąca przedstawiła swoją sytuację materialną w sposób mało rzetelny, niewykazując, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.