II SA/Go 41/22

Dnia 31 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G., R.W. i W.G. na postanowienie Wojewody z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, 2. zasądzić od Wojewody na rzecz każdej ze skarżących: A.G., R.W. i W.G. kwotę po 277 (dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. każdej ze skarżących: A.G., R.W. i W.G. kwotę po 400 (czterysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi. A.G., R.W. oraz W.G., w imieniu których działał ustanowiony profesjonalny pełnomocnik, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zarzuciły naruszenie przepisów postępowania skutkujące: ustaleniem błędnej daty, w której upłynął termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej (ul. Os. [...]) wraz z budową odwodnienia drogowego miejscowości [...]; błędnym uznaniem, że odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy zostało ono wniesione w terminie i organ II instancji winien je rozpoznać merytorycznie. Wniosły m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uwzględnienie skargi przez organ w całości na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie p.p.s.a.), a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty skarbowej, wpisu, wraz ze zwrotem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, liczonych od każdej ze skarżących. Po otrzymaniu skargi, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Wojewoda, działając m.in. w oparciu o treść art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględnił w całości powyższą skargę, uchylił własne postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] oraz stwierdził, że nie zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa ani bez podstawy prawnej. Z uwagi na powyższe, w odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o umorzenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało umorzyć. Z treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, iż sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania jest uwzględnienie przez organ skargi w całości na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli zastosowanie tzw. instytucji autokontroli (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 184, 436-437). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Wojewoda uwzględnił w całości na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. skargę A.G., R.W. i W.G. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika przy tym, iż na to postanowienie nie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Na marginesie wspomnieć należy, iż dnia [...] stycznia 2022 r. Wojewoda wydał również decyzję nr [...], którą rozpoznał wniesione odwołanie co do istoty, przy czym jak wynika z ustaleń Sądu, na decyzję tę została wniesiona skarga, jednakże skarga ta inicjuje odrębne postępowanie sądowoadministracyjne. Natomiast skorzystanie przez organ, którego postanowienie zaskarżono, z przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. instytucji autokontroli podjętego aktu, uczyniło niniejsze postępowanie sądowe bezprzedmiotowym z uwagi na to, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia skutkuje brakiem przedmiotu postępowania przed sądem administracyjnym. To z kolei, jak już wyżej wskazano, prowadzi do umorzenia postępowania z uwagi na treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu skarżącym od organu kosztów postępowania sądowego, zawarte w pkt 2 sentencji postanowienia, znajduje oparcie w treści art. 201 § 1 p.p.s.a. (w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.) w związku z art. 202 § 1, art. 205 § 2 oraz art. 206 tej ustawy. Stosownie do treści art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z kolei art. 202 p.p.s.a. reguluje kwestię zasad ponoszenia kosztów postępowania w sprawach, w których po stronie skarżącej występują współuczestnicy w sporze. Jeżeli zatem po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie (art. 202 § 1 p.p.s.a.), jeżeli natomiast uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1, związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie (art. 202 § 2 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie osoby występujące po stronie skarżącej są współuczestnikami formalnymi sporu, zatem do zwrotu kosztów na ich rzecz znajdzie zastosowanie art. 202 § 1 p.p.s.a. nakazujący zwrot kosztów odpowiednio do udziału w sprawie. Uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są bowiem wspólne. Jeśli chodzi o zasądzone na rzecz skarżących koszty w zakresie wynagrodzenia reprezentującego ich pełnomocnika, zastosowanie znalazł tu przepis art. 206 p.p.s.a., w myśl którego sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten może znaleźć zastosowanie w przypadku m.in. występowania w sprawie współuczestników formalnych reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, a jego zastosowanie nie stanowi pozbawienia strony postępowania prawa do sądu. Dopuszcza on możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego (skarżących) od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, a ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu, który dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., II FZ 8/11). Ponieważ art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 tej ustawy, to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika (M. Niezgódka-Medek (w:). B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; art. 206, LEX/el). Umorzenie postępowania z uwagi na uwzględnienie skargi w trybie autokontroli organu (art. 54 § 3 p.p.s.a.) będzie miało wpływ na wysokości stawki wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nakład pracy pełnomocnika będzie bowiem mniejszy niż w przypadku rozstrzygania sprawy na rozprawie. Dlatego, też w orzecznictwie za uzasadnione uznaje się zasądzenie kosztów zastępstwa pełnomocnika według stawek minimalnych (por. postanowienie NSA z 17 marca 2009 r., I GZ 3/09, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2021, s. 954). Minimalne wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265) wynosi w niniejszej sprawie po 480 zł w odniesieniu do każdej ze skarżących. Biorąc pod uwagę, że w sprawie została sporządzona przez pełnomocnika jedna wspólna skarga dla trzech skarżących, okoliczność, że skarga ta dotyczyła jednego postępowania administracyjnego, a ściślej rzecz biorąc zaistniałej w tym postępowaniu kwestii procesowej, dotyczącej terminu wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, jak również wspomniany wyżej fakt uwzględnienia skargi w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) i związany z tym mniejszy nakład pracy pełnomocnika niż w przypadku, gdyby sprawa została rozpoznana na rozprawie, Sąd uznał, że w sprawie niniejszej zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., uzasadniający miarkowanie wysokości kosztów wynagrodzenia pełnomocnika do kwoty po 160 zł dla każdej z trzech skarżących. W ocenie Sądu taka wysokość wynagrodzenia pełnomocnika (wynosząca łącznie 480 zł, a więc równa stawce minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r.), z uwagi na podane powyżej okoliczności, jest adekwatna do nakładu pracy, a także czasu poświęconego na przygotowanie się do sprawy i sporządzenia skargi. Sąd przy zastosowaniu art. 206 p.p.s.a. dokonał zatem miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, zasądzając część kosztów z tego tytułu (por. uchwały SN z 10 lipca 2015 r., III CZP 29/15, OSNC 2016 Nr 6, poz. 69, a także z 8 października 2015 r., III CZP 58/15, OSNC 2016 Nr 10, poz. 113; postanowienie NSA z 9 lutego 2021 r., II GZ 3/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 zł. Na zasądzoną na rzecz każdej ze skarżących kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania składa się zatem równowartość wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie reprezentującego skarżące pełnomocnika w wysokości 160 zł (tzn. 1/3 stawki minimalnej), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) przy zastosowaniu omówionego wyżej art. 206 p.p.s.a. oraz 17 zł opłaty skarbowej od przedłożonego pełnomocnictwa (ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej – Dz. U. 2021 r. poz. 1923), co w przypadku każdej ze skarżących daje łączną kwotę 277 zł i o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia. Ponadto w niniejszej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia było postanowienie Wojewody w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (przy czym – jak już wyżej wspomniano – wpis sądowy od skargi na to postanowienie wynosił 100 zł), każda ze skarżących uiściła tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę 500 zł. Tym samym w odniesieniu do każdej ze skarżących wystąpiła nadpłata wpisu w wysokości 400 zł. Zgodnie z art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. W konsekwencji kwota 400 zł jako nadpłacona tytułem wpisu sądowego od skargi, podlega zwrotowi z urzędu każdej ze skarżących na podstawie art. 225 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 3 sentencji. Zwrot powyższych kwot nastąpi po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia.