II SA/Go 433/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 433/24 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wydał w dniu 4 grudnia 2024 r. wyrok, którym oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2023 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W dniu [...] lutego 2025 r. wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna od powyższego wyroku sporządzona i wniesiona osobiście przez A. C. W jej treści Skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany i jest procedowany w sprawie pod sygn. akt II SPP/Go 11/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należało odrzucić. Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Ustawodawca wprowadzając w omawianym przepisie tzw. przymus adwokacko - radcowski, kierował się przede wszystkim potrzebą udzielenia stronie odpowiedniej pomocy prawnej ze strony podmiotów posiadających odpowiednią wiedzę prawniczą. W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, iż sporządzenie skargi kasacyjnej przez stronę samodzielnie tj. z naruszeniem przewidzianego w art. 175 § 1 p.p.s.a. tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego obarczone jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej - zupełny brak jej skuteczności. Nie ma więc wątpliwości, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 699/19; postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I OZ 5/23; postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OZ 558/20, lex nr 3063910). Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, której sporządzenie ze względu na konstrukcję podstaw kasacyjnych, określonych w art. 174 p.p.s.a., wymaga fachowej wiedzy prawniczej co do zagadnień jurydycznych oraz uzasadnienia podnoszonych zarzutów. Niepodpisanie skargi kasacyjnej przez podmiot uprawniony do jej sporządzenia nie jest brakiem formalnym, który mógłby zostać uzupełniony na wezwanie Sądu, jest to bowiem brak materialny skutkujący odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej (por. m.in. postanowienie NSA z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 571/10; orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca natomiast sporządziła i wniosła skargę kasacyjną osobiście, jednocześnie nie wykazując, że jest jednym z podmiotów wskazanych powyżej. Sąd zwraca uwagę, iż w okolicznościach sprawy, w dacie wniesienia skargi kasacyjnej nie doszło do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany i jest procedowany pod sygn. akt II SPP/Go 11/25. W tej sytuacji nie otworzył się termin do wniesienia skargi kasacyjnej o którym mowa w art. 177 § 6 p.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Sądu, wniesienie skargi kasacyjnej przez skarżącą, która złożyła wniosek o prawo pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, a przed doręczeniem jej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy jest niedopuszczalne. Może to nastąpić dopiero w dniu doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 120/18). Przy czym skarga kasacyjna może zostać sporządzona i wniesiona tylko przez krąg osób wskazanych w art. 175 p.p.s.a. (tzw. przymus adwokacko-radcowski). W konsekwencji, na podstawie art. 178 p.p.s.a., w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, Sąd postanowił jak w sentencji.