II SA/Go 449/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "A" spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 22 maja 2013 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "A" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podał, że upadły nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Pełnomocnik wskazał, że nieruchomości wchodzące w skład masy upadłości są obciążone hipotekami o wartości przekraczającej ich wartość a rzeczy ruchome są obciążone zastawem. Nadto upadła spółka posiada zobowiązania wobec byłych pracowników na kwotę 150.000 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, Lex nr 479137). Ta sama zasada dotyczy syndyka masy upadłości. Syndyk działa bowiem we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Zwolnienie go od kosztów sądowych byłoby możliwe w razie wykazania, że znajdujące się w masie upadłości efektywne aktywa (gotówka, towary) itp. nie wystarczają na pokrycie tych kosztów (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 czerwca 1966 r., LEX nr 6003). Zważyć również trzeba, ze wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., I FZ 204/08, LEX nr 479133). W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 11.371 zł (§ 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z przedłożonych dokumentów wynika, że na rachunku bankowym upadłej spółki na [...] maja 2013 r. znajdowało się 8.583,41 zł. Należy jednak zastrzec w tym miejscu, że pomimo wyraźnego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia wyciągów bankowych ze wszystkich rachunków upadłej spółki za okres ostatnich trzech miesięcy, pełnomocnik przedstawił jedynie wyciągi obrazujące saldo rachunków bankowych na dni [...] maja, [...] kwietnia i [...] marca 2013 r. Wyciągi te są wybiórcze i niemiarodajne dla pełnego ustalenia stanu finansów masy upadłości. Wymaga podkreślenia fakt, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Obowiązek ten wynika z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ponadto zgodnie z art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 ze zm.) w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., I FZ 433/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również znaczna wartość środków trwałych (5.186.206,01 zł). Zważyć również trzeba, że upadła spółka w okresie od 03/2013 r. do 05/2013 r. osiągnęła przychody w wysokości 70.764,37 zł. Co prawda koszty uzyskania przychodów w tym okresie wyniosły 92.144,05 zł. Nie można jednak pominąć, że strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125). Argumentem za przyznaniem Syndykowi prawa pomocy nie może być także fakt, że wchodzący w skład masy upadłości majątek nie wystarcza na zaspokojenie roszczeń wszystkich wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, gdyż okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę możliwości pokrycia przez Syndyka kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, na obecnym etapie postępowania upadłościowego (zob. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2012 r., I SA/Rz 703/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek strony skarżącej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.