II SA/Go 485/22

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-11-23

Skład orzekający: Michał Ruszyński, Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. w sytuacji, gdy uchybienie terminu wynikało z błędów organu w poprzednim postępowaniu, a strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ rentowy naruszył zasadę związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku sądu (art. 153 p.p.s.a.). Organ błędnie ocenił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji, stosując standardowy miernik staranności zamiast uwzględnić winę organu w uchybieniu terminu przez stronę. W sytuacji, gdy organ sam doprowadził do sytuacji, w której strona nie mogła złożyć deklaracji w terminie, powinien był uwzględnić wniosek o przywrócenie terminu.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.T. prawa do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r., ponieważ deklaracja rozliczeniowa została złożona po terminie (1 lipca 2020 r. zamiast do 30 czerwca 2020 r.). Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów, uznając, że przyczyny uchybienia nie były bezpośrednio związane z pandemią COVID-19. Następnie organ ponownie wydał decyzję odmawiającą zwolnienia. A.T. złożył skargę, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2022 r. oraz poprzedzające ją postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2022 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] odmawiającą A.T. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. W podstawach prawnych tych decyzji powołano przepisy (w pierwszej decyzji art. 31zq ust. 7, w drugiej decyzji art. art. 31zq ust. 8) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). W uzasadnieniu drugiej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. strona zwróciła się o zwolnienie z opłacania składek za miesiące od marca do maja 2020 r. Jak podał organ pismem z [...] lipca 2020 r. strona otrzymała informację o zwolnieniu z opłacania należności za maj 2020 r., natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ odmówił tego zwolnienia za ten sam miesiąc. Powodem odmowy było złożenie deklaracji po terminie. Zgodnie bowiem z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Deklaracja rozliczeniowa za maj 2020 r. została złożona 1 lipca 2020 r., w związku z tym należało utrzymać w mocy decyzję odmawiającą stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. Na skutek złożonej od powyższej decyzji skargi przez A.T. wyrokiem z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 911/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. poinformował skarżącego w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. w terminie 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia, dodając, iż z wnioskiem o przywrócenie terminu należy podać i udokumentować przyczyny niedochowania terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych, przy czym wniosek powinien być uzasadniony okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. W odpowiedzi pełnomocnik reprezentujący skarżącego złożył w dniu 26 kwietnia 2022 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., w uzasadnieniu podając, iż uchybienie nastąpiło w związku z trwająca epidemią i problemami informatycznymi (zapchany system), na które to okoliczności strona nie miała wpływu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], ZUS odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych DRA za okres maj 2020 r. Zdaniem organu, powołując się na przepis art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: K.p.a.), strona nie spełniła "obiektywnego" miernika staranności i nie wykazała podnoszonych przez nią twierdzeń dotyczących przyczyn uchybienia terminu, czyli wadliwego działania systemu ZUS służącego do przyjmowania deklaracji. Następnie ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] ponownie utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu należnych składek za maj 2020 r. ZUS w uzasadnieniu podał, iż strona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej od [...] czerwca 2004 r. pod nazwą F. (PKD 55.20.Z.). Zdaniem organu strona prowadząc działalność od tak długiego czasu powinna mieć świadomość, jako płatnik składek, o konieczności składania deklaracji rozliczeniowych i ZUS nie ma obowiązku informowania o takiej konieczności. Dalej organ wskazał, że strona od czerwca 2006 r. zatrudnia pracowników i jest zobowiązana do terminowego przesyłania deklaracji rozliczeniowych za dany okres do 15-go dnia kolejnego miesiąca a zgodnie z wprowadzonymi zmianami od 2022 r. – do 20-go dnia kolejnego miesiąca. W ustawie o COVID-19 został natomiast wyznaczony maksymalny termin na złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec, kwiecień i maja 2020 r., tj. do 30 czerwca2020 r. i spełnienie tego warunku jest konieczne do ustalenia możliwości zwolnieni z opłacania składek za ww. okresy. Deklarację rozliczeniową za maj 2020 r. strona złożyła dopiero 1 lipca 2020 r., czyli po terminie wskazanym w ustawie. Organ zaznaczył, że treść ustawy o COVID-19 jest ogólnodostępna i osoby zainteresowane mają możliwość zaznajomienia się m.in. z warunkami jakie należy spełnić, aby otrzymać zwolnienie z opłacania składek. ZUS wskazał ponadto, że nie może z urzędu przyjąć, czy też pominąć faktu niezłożenia przez stronę deklaracji rozliczeniowej w wymaganym terminie. Ustawodawca przewidział tryb postepowania w przypadku niezłożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie i możliwość przywrócenia terminu na jej złożenie na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który rozszerza stosowanie art. 58 K.p.a., pozwalając na przywrócenie nie tylko terminów procesowych, ale także terminów o charakterze materialnym (którym jest termin na złożenie deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r.), jednak tylko pod warunkiem stwierdzenia przez organ zaistnienia przesłanki - uchybienia terminu wywołanego COVID-19., tj. np. przebywanie na kwarantannie, izolacji itp. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie odstąpił od zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, gdyż w swoich wyjaśnieniach strona wskazała przyczynę spóźnionego złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. i nie była ona wprost związana z pandemią (izolacja, kwarantanna itp.). Od powyższej decyzji A.T. wniósł skargę do tutejszego Sądu zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, art. 46 § 1 i § 3 K.p.a. oraz art. 57 K.p.a., a także niezastosowanie się przez organ do "zasady poprawnej legislacji" wyrażonej w art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyły obie strony. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja ZUS z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia z dnia [...] sierpnia 2020 r.,nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu należnych składek za maj 2020 r. Niewątpliwie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma fakt, iż sprawa ta była już przedmiotem orzekania przez tutejszy Sąd, który prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 911/21 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia [...] września 2020 r., nr [...]. Wobec ww. wyroku poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, na gruncie przedmiotowej sprawy niewątpliwie zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., II OSK 2562/10, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 marca 2014 r., I GSK 534/12, że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania". Dodatkowo zwrócić należy uwagę na art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na moc wiążącą orzeczenia, wynikającą z art. 170 p.p.s.a., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie zaistniały okoliczności uzasadniające utratę mocy obowiązującej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z 26 stycznia 2022 r., tj. nie uległ zmianie stan prawny, ani okoliczności faktyczne, ani też nie został wzruszony w żadnym trybie ww. wyrok. Zatem przytoczyć należy wiążące wskazania i ocenę prawną zawarte w wyroku z 26 stycznia 2022 r. Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że podstawą odmowy przyznania prawa do zwolnienia przewidzianego w ustawie był art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Sąd podkreślił, że zgodnie jednak z art. 10 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie zaś z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Tymczasem - jak zaznaczył Sąd - w niniejszej sprawie skarżący przed upływem terminu, jak i wydaniem decyzji w I instancji, nie otrzymał od organu informacji o potrzebie przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych. Co więcej w dniu 15 lipca 2020 r. otrzymał informację, że przysługuje mu zwolnienie (organ tłumaczy się błędem tzw. systemu). W konsekwencji należało uznać, że organ przed wydaniem decyzji odmownej nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 K.p.a.). Sąd wskazał – odnosząc się do ponoszonych przez organ, w tej sprawie i podobnych jej, zarzutów (również w skargach kasacyjnych od orzeczeń tutejszego sądu) - że nie chodzi tu o blankietowe zawiadomienie, o którym mowa w art. 10 § 1 K.p.a., ale informację, że dla realizacji prawa strony konieczne jest złożenie deklaracji rozliczeniowej (za dany miesiąc) we wskazanym terminie, czyli do 30 czerwca 2020 r. i to informację udzieloną stronie tak przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, tj. przed do 30 czerwca 2020 r., tak by strona mogła obowiązek ten wykonać. W sytuacji, gdy organ proceduje tak jak w niniejszej sprawie i wręcz wprowadza stronę w błąd (por. informacja z dnia [...] lipca 2020 r.) nie można uznać, że niewykonanie obowiązku w terminie obciąża wyłącznie stronę. Sąd zaznaczył, że zasada ignorantia iuris nocet, którą na kanwie tego typu spraw organ przyjmuje jako zasadę powszechną i sprowadzającą się do założenia, że wszyscy adresaci zwolnień muszą orientować się doskonale w każdym meandrze zmieniającej się permanentnie materii prawnej, nie ma przecież mocy powszechnie obowiązującej i oparcia konstytucyjnego (nie jest to zasada konstytucyjna ani traktatowa). Tym bardziej w postępowaniu administracyjnym, w którym zgodnie z art. 9 K.p.a. obowiązkiem organu jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw strony oraz budzenie zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia z dnia 9 października 2019 r., I OSK 402/18; CBOSA). W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w sprawie znajduje zastosowanie regulacja szczególna, a mianowicie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z treści tego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, a zatem także terminów materialnoprawnych, jak termin określony w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Przepis ten, co wyraźnie z niego wynika, obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce przed jego wejściem w życie: mianowicie w okresie od obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) i w dacie składania wniosku, deklaracji oraz rozpatrywania sprawy obowiązywał. Organ nie poinformował jednak skarżącego o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, bezpośrednio wpływając na wynik sprawy. W konsekwencji naruszenie przez organ przepisów art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19 miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., prowadzić musiało do uchylenia zaskarżonej decyzji. W wytycznych dla organu Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.) i zastosuje przepisy art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Mając na uwadze przytoczone powyżej rozważania w pierwszej kolejności Sąd rozpoznając przedmiotową skargę zobowiązany był zatem zbadać czy organ ponownie rozpoznając sprawę prawidłowo zastosował się do oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 26 stycznia 2022 r. i czy wykonał wskazania w nim zawarte, a zatem czy nie dopuścił się naruszenia cyt. art. 153 p.p.s.a. Analiza akt sprawy wskazuje, iż co prawda zgodnie ze wskazaniami Sądu, organ – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – ustalił, iż skarżący nie otrzymał informacji o skutkach niezłożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej za maj 2020 r. i w związku z tym zastosował art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, jednakże w sytuacji złożenia przez skarżącego, zgodnie z otrzymaną od organu informacją, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za maj 2020 r., organ błędnie – na tle wyroku z dnia 26 stycznia 2022 r. - dokonał oceny warunków i przesłanek przywrócenia terminu, o którym mowa w ww. przepisie. Niewątpliwie organ błędnie poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej, jednocześnie wskazując, iż wniosek powinien być uzasadniony okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Ograniczenie takie nie wynika z treści przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, ani też na takie ograniczenie nie wskazał Sąd w wyroku z dnia 26 stycznia 2022 r. Jednak przede wszystkim Sąd zwraca uwagę, iż organ błędnie dokonał oceny w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, nie uwzględniając w sposób prawidłowy oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 26 stycznia 2022 r. Oceny tej należało dokonać bowiem nie przez pryzmat standardowego miernika staranności wnioskującego o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., ale z uwzględnieniem tego, że to z winy organu, który przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie - co stwierdził Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 26 stycznia 2022 r. – naruszył przepisy art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a., nie została udzielona stronie należna jej ochrona, wobec czego doszło do odebrania skarżącemu szansy złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie. W perspektywie takiego istotnego naruszenia prawa (gwarancji) strony, w sytuacji terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, organ powinien był uwzględnić wniosek i przywrócić termin do złożenia deklaracji za maj 2020 r. Inna interpretacja godzi bezpośrednio w istotę wyroku wydanego w tej sprawie i prowadzi do obejścia skutków stwierdzonych w nim naruszeń prawa. W sytuacji bowiem naruszenia przez organ ww. praw strony skarżącej w postępowaniu, organ nie powinien rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej, wymagać od wnioskodawcy uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu. Stwierdzając zatem naruszenie przez organ przepisów art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. (zasada praworządności), art. 10 K.p.a., art. 79a § 1 K.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzające ją i nie podlegające w tej sprawie odrębnemu zaskarżeniu postanowienie z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu. Ponownie rozpoznając sprawę organ, stosując się do określonego w art. 153 p.p.s.a. wymogu uwzględnienia oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w niniejszym wyroku oraz w wyroku z dnia 26 stycznia 2022 r., zobowiązany będzie ponownie rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r., przywracając w tym zakresie skarżącemu termin, a następnie merytorycznie rozpozna sprawę zwolnienia z opłacania należności z tytułu należnych składek za maj 2020 r., przyjmując, że deklaracja rozliczeniowa została złożona w terminie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło