II SA/Go 493/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił E.T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 1560, 31 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z [...] maja 2010 r. E.T. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał E.T. wnioskowaną pomoc w wysokości 11 301, 55 zł. Decyzją z [...] stycznia 2012r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] listopada 2010 r. Po rozpatrzeniu w.w. wniosku z dnia [...] maja 2010 r. decyzją z [...] marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał E.T. płatność ONW w łącznej wysokości 10 215,09 zł, wynikającą z potrącenia płatności o kwotę 767,61 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podstawą przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości były stwierdzone różnice pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym - zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. W wyniku kontroli przeprowadzonej na działce [...] w dniu [...] maja 2013 r. przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR, ustalono że stan faktyczny różni się od stanu przyjętego za podstawę do wydania decyzji z [...] marca 2012 r. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, bowiem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wydaną w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję o przyznaniu płatności na rok 2010 z [...] marca 2012 r. oraz przyznał płatność ONW w łącznej wysokości 9 741,24 zł, wynikającą z potrącenia płatności o kwotę 1 083,51 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Uzasadniając tę decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że w ramach ww. płatności w wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono nieprawidłowość na działce rolnej "D" (działka ewidencyjna nr ([...]) polegającą na tym, że powierzchnia stwierdzona (29,33 ha) jest mniejsza o 3, 67 ha od powierzchni deklarowanej (33,00 ha) we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. W przypadku tej działki rolnej powierzchnia uprawniona do płatności ustalona na podstawie weryfikacji w terenie przeprowadzonej w maju 2013 r. wynosi 29,33 ha i wynika z wyłączenia części działki porośniętej drzewami i krzewami wieloletnimi w liczbie przekraczającej 50 szt./ha (zwarte kompleksy). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że ze względu na fakt, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana we wniosku płatność ONW przyznana została zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, który stanowi, że jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3%, ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] października 2013 r. E.T. wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 298/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę E.T. na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2014 r. Skarga kasacyjna wniesiona od powyższego wyroku Sądu I inst., wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt II GSK 2107/14 została oddalona. Pismem z dnia [...] marca 2013r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW na 2010r. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r., do czasu rozstrzygnięcia kwestii kwoty nienależnie pobranej płatności, postępowanie to zostało zawieszone. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW na 2010 r. przez E.T.. Dalej w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. organ wskazał, że ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji na podstawie której przyznano stronie płatność ONW na 2010 r., uznać należy że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy płatnością przekazaną na rachunek bankowy w dniu [...] grudnia 2010 r. na podstawie pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a płatnością przyznaną na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] pażdziernika 2013 r. stanowi płatność nienależnie pobraną i wynosi 1 560, 31 zł. Organ wskazał na przepis art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz. Urz. L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 65), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększona o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Dalej organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] grudnia 2010 r. w wysokości 11 301, 55 zł nie wynikała z pomyłki ARiMR, lecz została przekazana beneficjentowi na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., który przyjął deklarację producenta rolnego za zgodną ze stanem faktycznym. Następnie na podstawie art. 156 1 pkt 2 kpa stwierdzono nieważność wskazanej decyzji. W wyniku wznowienia postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] pażdziernika 2013 r. przyznał płatność ONW na 2010 r. w wysokości 9.741, 24. Organ podniósł, że wnioskodawca otrzymując załączniki graficzne w 2010 roku był w posiadaniu informacji na temat charakteru powierzchni działki ewidencyjnej nr [...], a tym samym miał możliwość wskazania powierzchni obszarów nieużytkowanych rolniczo zgodnie ze stanem faktycznym. Od powyższej decyzji E.T. wniósł odwołanie. Skarżący zarzucił błędne wyliczenie w decyzjach płatności ONW. Nadto zdaniem strony w sprawie nastąpiło przedawnienie, gdyż dla danej należności zastosowanie ma czteroletni okres przedawnienia, wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady WE EUROTOM Nr 2988/95. Decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne i prawne, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyjaśnił, że nie może odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności, bowiem zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (DZ.U. z 2013 r. poz. 173, ze zm., dalej ustawa EFPROW) w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11. 08. 2008 r. str. 1) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy, odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komicji Europejskiej (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23. 06.2006, str. 90) nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczanej na złote według kursu ustalanego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. Organ odwoławczy wskazał również na przepisy art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 51 rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, zgodnie z którym warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekroczy 100 euro, nie licząc odsetek. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu występuje jedynie jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organu wskazał, że strona była wielokrotnie informowana o nieprawidłowościach skutkujących obowiązek zwrotu. W decyzji z dnia [...] pażdziernika 2013 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji i przyznaniu pomocy ONW w niższej kwocie, wskazano stwierdzone nieprawidłowości. Decyzja ta została skutecznie doręczona stronie w dniu 22 pażdziernika 2013 r. ( tj. w okresie przedawnienia), tym samym, w ocenie organu, doszło do przerwania biegu przedawnienia, a co za tym idzie wniosek strony o zastosowanie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady WE. EUROTOM należy uznać za chybiony. Od powyższej decyzji E.T. wniósł skargę. Skarżący podniósł, że w swoich aktach nie posiada dowodu doręczenia decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. przyznającej płatność ONW, to z kolei może przemawiać za tym, że zarzut przedawnienia wynikający z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia KE (WE) nr 1122/2009 był zasadny. Dalej skarżący podniósł, że faktycznie zgłosił do płatności za 2010 r. powierzchnię 85 ha, natomiast do programów pomocowych zgłosił powierzchnię 77 ha. W związku z tym gdyby nawet uwzględnić przyjęte przez organ zmniejszenie powierzchni o 3, 67 ha na działce D/D1, to powierzchnia działek w gospodarstwie rolnym wynosiła 81, 33 ha. Tak więc zadeklarowana powierzchnia 77 ha została zachowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.) w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2. W myśl ust. 3 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. W okolicznościach badanej sprawy bezspornym pozostają ustalenia, że na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność ONW na 2010 r. w wysokości 11 301, 55 zł. Płatność w wymienionej kwocie została przekazana na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] grudnia 2010 r. Powyższa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzono jej nieważność. W wyniku ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności ONW na 2010r., ostatecznie decyzją z dnia [...] pażdziernika 2013 r. przyznano skarżącemu pomoc w wysokości 9.741, 46 zł. Należy wskazać, że decyzje organów obydwu instancji w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na 2010 r. w kwocie 9.741, 46 zł były przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (sprawa sygn. II SA/Go 298/14), a następnie sprawa była badana przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. II GSK 210/14). W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu sądowym powyższe decyzje o przyznaniu pomocy w kwocie 9. 741, 46 zł pozostały w obrocie prawnym, gdyż skarga oraz skarga kasacyjna wniesione w tej sprawie zostały oddalone. W tych okolicznościach sprawy słusznie przyjął organ, że różnica pomiędzy kwotą płatności wypłaconą skarżącemu na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., a przyznaną na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] pażdziernika 2013 r., stanowiąca kwotę 1560, 31 zł, jest płatnością nienależnie pobraną przez skarżącego. Przez płatność nienależnie pobraną należy rozumieć przyznaną pomoc, która nie ma uzasadnienia w stanie faktycznym oraz prawnym danej sprawy, a słusznie przyjął organ administracyjny, że tok postępowania zainicjowany wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. o przyznanie danej płatności wskazuje, że w analizowanej sprawie z taką sytuacją mamy do czynienia. Zarzuty podniesione w skardze, na obecnym etapie postępowania, nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W istocie skarżący zmierza do podważenia zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] pażdziernika 2013 r. W ocenie skarżącego płatność winna być przyznana do zadeklarowanej we wniosku powierzchni 77 ha. W tym miejscu przypomnieć należy, że legalność rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania skarżącemu płatności ONW na 2010 r. w określonej kwocie, była już przedmiotem badania Sądu, który nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 298/14 oddalający skargę stał się prawomocny z dniem 17 września 2015 r. Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec prawomocnego rozstrzygnięcia, kwestia prawidłowości przyznania skarżącemu płatności ONW na 2010 r., nie może być już przedmiotem badania w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym. Powyższe stwierdzenie nie dotyczy możliwości zainicjowania nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych. Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii przedawnienia dochodzenia nienależnie pobranej płatności należy wskazać na treść art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). W myśl wymienionego przepisu okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. W analizowanej sprawie doszło do przerwania okresu przedawnienia, w myśl przytoczonego powyżej art. 3 ust. 1. Z akt sprawy wynika bezspornie, że decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. skarżącemu przyznano płatność ONW na 2010 r. w wysokości 11 301, 55 zł. Wymieniona kwota pieniężna została przekazana na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] grudnia 2010 r. Natomiast decyzją z dnia [...] pażdziernika 2013 r. (wydaną w wyniku wznowienia postępowania) przyznano skarżącemu płatność ONW za 2010 r. w kwocie 9 741, 24 zł. Z uzasadnienia tejże decyzji wynikają okoliczności podjęcia rozstrzygnięcia o przyznaniu płatności ONW w pomniejszonej kwocie. Niewątpliwie wskazana decyzja jest aktem organu, w rozumieniu przytoczonego powyżej art. 3 ust. 1, który spowodował przerwanie biegu przedawnienia. Powyższa decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 22 pażdziernika 2013 r., co wynika z akt sprawy. W tych okolicznościach sprawy w dacie doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] pażdziernika 2013 r. nastąpiło przerwanie okresu przedawnienia, wobec czego zgłoszony zarzut okazał się chybiony. W sprawie nie zaistniały również inne przesłanki uzasadniające odstąpienie od dochodzenia nienależnie pobranej przez skarżącego płatności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 154 poz. 1270 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.