II SA/Go 523/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-10-15
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Sławomir Pauter, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, może wskazać konkretny ośrodek medycyny pracy, a nie jedynie właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając decyzję o skierowaniu na badania lekarskie, nie może wskazywać konkretnego ośrodka medycyny pracy. Powinien jedynie poinformować w pouczeniu, który ośrodek jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony. Ponadto, naruszenie przepisów o właściwości miejscowej organu, a także brak doręczenia decyzji stronie, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wystąpił o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania Z.S. na badania lekarskie z uwagi na chorobę afektywną dwubiegunową. Starosta, po ustaleniu, że Z.S. nie jest znany z miejsca pobytu, wydał decyzję o skierowaniu go na badania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Prokurator złożył skargę do WSA, zarzucając m.in. niewykonalność decyzji ze względu na pobyt Z.S. w szpitalu psychiatrycznym oraz wskazanie konkretnego ośrodka medycyny pracy. WSA uwzględnił skargę, uchylając obie decyzje.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] r. znak [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prokurator Rejonowy wystąpił do Starosty o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania Z.S., zam. w [...], legitymującego się prawem jazdy kat. AB, wydanym przez ten organ, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z istniejącymi uzasadnionymi zastrzeżeniami do stanu zdrowia wskazanej osoby. Powołując się na załączoną do wniosku opinię psychiatryczno – psychologiczną sporządzoną przez biegłych sądowych z rozpoznaniem choroby afektywnej dwubiegunowej w fazie subdepresji, Prokurator wskazywał, iż stan zdrowia Z.S. może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu lądowym.
Po otrzymaniu wniosku 14 kwietnia 2014 r., pismem z dnia następnego Starosta przekazał sprawę wg właściwości Staroście ze względu na "stałe miejsce zameldowania kierowcy" w [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Starosta skierował do Z.S. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o skierowaniu go na kontrolne badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec niepodjęcia przesyłki przez adresata organ ponownie zawiadomienie skierował na adres strony w [...], a następnie wyniku wywiadu policji uzyskał informację, iż nieruchomość w [...] pod adresem ul. [...] została przez stronę sprzedana, zaś miejsce jej pobytu nie jest znane. W wyniku dalszych działań organ uzyskał informację, iż strona nie jest osadzona w zakładzie karnym ani areszcie tymczasowym, a - jak wynika z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności ( PESEL ) z pobytu stałego w [...] pod adresem [...] wymeldowała się w dniu [...] lutego 2013 r. W konsekwencji organ wystąpił do sądu rejonowego o ustanowienie dla Z.S., jako osoby nieznanej z miejsca pobytu, kuratora. Wniosek ten został cofnięty przez organ po uzyskaniu 8 grudnia 2014 r. od Prokuratora Rejonowego informacji, iż strona przebywa w Szpitalu [...] na internacji orzeczonej postanowieniem sądu karnego w sprawie [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...] Starosta, powołując się na przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami skierował Z.S. na badania lekarskie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec przedstawionej przez Prokuratora opinii biegłych zachodziły podstawy do uznania istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, co uzasadnia skierowanie jej na kontrolne badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami.
Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji i zawartym w niej pouczeniu organ stwierdził, iż badania lekarskie przeprowadza się w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. W pouczeniu tym organ wskazał również, że na poddanie się badaniu wyznacza się termin miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu i termin 3 miesięcy na doręczenie organowi uzyskanego orzeczenia lekarskiego.
Odpis decyzji skutecznie doręczony został stronie na adres szpitala.
Odwołanie od niej złożył Prokurator Rejonowy wskazując, że zaskarża ją w części dotyczącej terminu wykonania badań. Wywodził, że wprawdzie rozstrzygnięcie co do istoty jest zasadne, to decyzja w momencie jej wydania była niewykonalna w sposób trwały. Jej niewykonalność była wynikiem faktu, iż została wydana przez organ I instancji po ustaleniu, że strona przebywa w szpitalu psychiatrycznym na internacji orzeczonej przez Sąd Rejonowy, której czas trwania nie jest oznaczony. W takiej sytuacji zasadnym jest, zdaniem Prokuratora, określenie terminu badania lekarskiego na 30 dni od opuszczenia szpitala psychiatrycznego po zakończeniu internacji.
Odwołanie skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało przekazane Kolegium, jako miejscowo właściwemu, które decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję .
W motywach rozstrzygnięcia SKO uznało za prawidłowe stanowisko organu I instancji. Wskazało, iż § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ( Dz.U. z 2014 r., poz. 949) określa, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy o kierujących pojazdami są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. W analizowanej sprawie ośrodkiem tym jest, jak wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 24 lipca 2014 r., poz. 970) do dnia 3 stycznia 2016 r. osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 lit. a, b i d ustawy zmienianej w art. 1, jest obowiązana do poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu i przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Kolegium zaznaczyło, iż "rozporządzenie" w sposób jednoznaczny wskazuje termin poddania się badaniom przez skierowanego i przedłożenia orzeczenia lekarskiego staroście, nie pozostawiając organowi administracji publicznej żadnej dowolności w tej kwestii. W przedmiotowej sprawie zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony zostały ujawnione w związku z prowadzoną sprawą kamą w toku której została ona poddana badaniu sądowo- psychiatryczno-psychologicznemu, w wyniku którego biegli specjaliści stwierdzili u niej chorobę afektywno dwubiegunową. W tym stanie rzeczy wydanie w niniejszej sprawie, w oparciu o przepisy art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, decyzji o skierowaniu strony na badania lekarskie było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem. Wobec nie budzącej wątpliwości treści opinii sądowej psychiatryczno - psychologicznej z dnia [...] listopada 2013 r. oraz zawartych we wniosku Prokuratora informacji dotyczących strony, a także w świetle treści powołanych przepisów nie ma potrzeby przeprowadzenia przez organ administracji
I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego odnośnie zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony. Nie można zatem przychylić się do wniosku skarżącego i uchylić decyzji Starosty w trybie art. 138 § 2 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Odnosząc się do treści odwołania dotyczącej zmiany terminu poddania się badaniom przez Z.S. na 30 dni od czasu opuszczenia Szpitala [...], to termin wynikający z art. 12 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej jest - zdaniem SKO - terminem prawa materialnego podobnie jak termin przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego. Kolegium skazało, że intencją ustawodawcy było zatem obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po upływie określonego terminu bez względu na przyczyny niepoddania się badaniom w tym terminie, czym dał wyraz w tym właśnie przepisie ustawy, który przede wszystkim określa termin na poddanie się badaniom i stwierdza, że niepoddanie się badaniom w określonym terminie skutkuje zatrzymaniem uprawnień do prowadzenia pojazdów ( art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ).
W skardze Prokurator Rejonowy, wskazując na przepis art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm. ) wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W motywach skargi stwierdził, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem SKO odnośnie prawidłowości wyznaczenia terminu poddania się przez stronę badaniu lekarskiemu na które zasadnie został skierowany. Wywodził, że Z.S. postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie [...] został umieszczony w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym. Sąd karny stwierdził jego sprawstwo, jednakże umorzył postępowanie ze względu na stan niepoczytalności w chwili popełnienia zarzucanych mu czynów, spowodowanej chorobą afektywną dwubiegunową w fazie subdepresji, orzekając o umieszczeniu sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym, nie określając z góry czasu pobytu. W przypadku takiego środka prawnego pobyt w zakładzie psychiatrycznym trwa przez okres konieczny do wyleczenia, a o zwolnieniu orzeka sąd. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest wskazany środek zabezpieczający, obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, terapeutycznym i rehabilitacyjnym, a także resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego zdrowia i zachowania w stopniu umożliwiającym powrót do życia w społeczeństwie i dalsze leczenie w warunkach poza zakładem ( art. 202 Kodeksu karnego wykonawczego). Z.S. pokwitował odbiór decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. w dniu 20 stycznia 2015 r. w Szpitalu [...] w czasie internacji, jednak mimo zakreślonego terminu miesięcznego nie był w stanie fizycznie i psychicznie dopełnić obowiązku poddania się badaniom lekarskim z uwagi na "pozbawienie go wolności w warunkach przymusu sądowego". Nie mógł on przerwać leczenia ani udać się na przepustkę, gdyż stan zdrowia i konieczność leczenia psychiatrycznego oceniali lekarze, a ostateczna decyzja o zwolnieniu z internacji zależała od sądu. Ponadto stan zdrowia psychicznego uniemożliwiał mu świadome podejmowanie decyzji i wyrażanie woli (z tego powodu orzeczono m. in., że był niepoczytalny ). Gdyby organ I instancji poczynił ustalenia, dotyczące terminu zakończenia leczenia strony w szpitalu psychiatrycznym i ustalił, że termin ten jest nieznany winien rozważyć zawieszenie postępowania do czasu opuszczenia przez nią szpitala i dopiero wtedy je podjąć i wydać decyzję o skierowaniu na badanie. Innym - bardziej racjonalnym - rozwiązaniem, byłoby zakreślenie terminu do wykonania badań w ciągu 30 dni od opuszczenia szpitala psychiatrycznego - po zakończeniu internacji - bez wskazania o który szpital chodzi, gdyż zdarza się w praktyce, że chorzy są przenoszeni do innych ośrodków. Zdaniem Prokuratora, sytuacja w jakiej znalazła się strona jest analogiczna jak w przypadku odbywania kary pozbawienia wolności. Skarżący wskazał też, że Z.S. opuścił Szpital [...] w dniu [...] marca 2015 r. i do dnia dzisiejszego nie wykonał badań lekarskich wynikających z decyzji Starosty.
Ponownie też skarżący odwołał się do argumentu o niewykonalności, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, decyzji w przedmiocie skierowania na badania ( art. 156 § 1 pkt 5 Kpa ), które to pojęcie łączy się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z istnieniem przeszkód natury obiektywnej w jej wykonaniu, tj. z przeszkodami istniejącymi w dacie wydania decyzji i - co do zasady - nieusuwalnymi przez cały czas. Przez niewykonalność decyzji można rozumieć zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m.in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją.
Nadto, zdaniem Prokuratora, organ I instancji w decyzji wskazał, iż Z.S. na badania lekarskie ma się stawić w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Tymczasem z treści ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami ( Dz. U. 2014. poz. 970) nie wynika, aby organ mógł narzucić w skierowaniu na badanie oznaczony wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Również z treści § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców nie wynika, aby w decyzji organ mógł wskazywać konkretny ośrodek medycyny pracy bowiem "jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Tymczasem Z.S. od [...] maja 2015 r., jest zameldowany w [...] czyli , żeby przeprowadzić badanie lekarskie wynikające z wydanej decyzji musiałby obecnie jechać do [...], mimo, że bliżej ma do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Dlatego zasadnym byłoby wskazanie w decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, aby obowiązek ten Z.S. mógł wykonać w najbliższym jego zamieszkaniu wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
1. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem ( legalności ), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczony jest poprzez art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "ppsa"), stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis oznacza, że już sam fakt wniesienia skargi obliguje sąd do dokonania całościowej oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji jak i rozstrzygnięcia zawartego w tym akcie administracyjnym niezależnie od zakresu i charakteru podniesionych w skardze zarzutów.
Zgodnie z art. 145 § 1-3 ppsa, sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną, gdy stwierdzi, że jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, jak również, gdy zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267) lub w innych przepisach. Zauważyć także należy, że sąd administracyjny, dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie je wydania i na podstawie akt administracyjnych sprawy ( art. 133 § 1 ppsa ).
2. Przedmiotem sądowej kontroli wg wskazanych zasad pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu uczestnika postępowania Z.S. na badanie lekarskie o jakim mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ) w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W odniesieniu do tak określonego przedmiotu kontroli i mając na uwadze fakt wniesienia skargi jak też wcześniej odwołania od decyzji I instancji przez urząd prokuratorski uznać należy, iż legitymacja do złożenia odwołania przez prokuratora znajduje oparcie w przepisach art. 182, 183 § 1 i 188 Kpa ( vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r. I OSK 324/08, lex nr 521975), a do wniesienia skargi w art. 50 ppsa ).
3. Zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wobec faktu, iż ustawa ta nie określa właściwości miejscowej starosty ( jak np. w przypadku art. 97 ust. 1 tej ustawy ) kwestia właściwości starosty jako organu właściwego miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu na badania podlega ustaleniu w oparciu o przepis art. 21 Kpa. Stosownie do § 1 pkt 3 właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się, w sprawach innych niż wskazane w pkt 1 i 2, według zamieszkania w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. § 2. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy [...].
W świetle tego przepisu miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Według art. 25 Kc miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wymagane jest zatem przebywanie w pewnej miejscowości (element obiektywny) oraz zamiar stałego pobytu w tej miejscowości (element subiektywny) ( vide: wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, lex nr 478565 ).
W odniesieniu do przepisów o właściwości ( w tym miejscowej ) wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 19 Kpa obowiązkiem organu administracji publicznej jest przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ administracji publicznej powinien przestrzegać swojej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W przypadku postępowania wszczynanego z urzędu, charakter tego wszczęcia powoduje, że organ administracji publicznej powinien skrupulatnie zbadać swoją właściwość jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności w sprawie, powodującej wszczęcie postępowania z urzędu. Badanie właściwości jakiegokolwiek organu administracyjnego w sprawie należy zacząć od ustalenia właściwości rzeczowej (merytorycznej). Sprawdzenie, kto (jaki organ) jest właściwy miejscowo, trzeba traktować jako dalszą czynność, dokonywaną zawsze z uwzględnieniem kryteriów wynikających z art. 21 Kpa lub przepisów innych ustaw ( vide: postanowienie NSA z dnia 23 maja 2013 r., II FW 2/13, lex nr 1318879, A. Wróbel, Komentarz el. 2015 lex ). W przypadku stwierdzenia przez organ braku swej właściwości przekazanie sprawy następuje w piśmie organu niewłaściwego, w którym zawiadamia organ właściwy o przyczynach uznania się za niewłaściwy oraz o czynnościach podjętych i przeprowadzonych w sprawie. O przekazaniu sprawy organowi właściwemu należy powiadomić strony postępowania.
Podkreślenia wymaga, iż naruszenie przepisów o właściwości przez organ prowadzący postępowanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 1 Kpa). Powyższy przepis nie tylko stanowi prawny instrument eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przez organ, który nie jest właściwy w sprawie, ale spełnia również funkcję gwarancyjną w odniesieniu do spoczywającego na organie administracji publicznej obowiązku przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej ( vide: wyrok SN z dnia 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PiP 1992, z. 3, s. 108).
4. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Starosta przekazując – pismem z dnia [...] kwietnia wniosek Prokuratora z dnia [...] kwietnia 2014 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania Z.S. na badania lekarskie, Staroście jako właściwemu miejscowo stwierdził, że następuje to ze względu na "stałe miejsce zameldowania kierowcy" w [...]. W świetle poczynionych uprzednio rozważań uznanie się przez Starostę za organ niewłaściwy w sprawie - z powołaniem się na wskazaną okoliczność - nie miało żadnego uzasadnienia. W szczególności brak jest podstaw do wiązania właściwości miejscowej organu w sprawie z pojęciem zameldowania. Również zawartość akt administracyjnych na etapie przekazywania sprawy nie pozwala na uznanie, iż zasadnie do niego doszło, bo pod pojęciem "stałe miejsce zameldowania kierowcy" organ przekazujący rozumie w istocie miejsce jego zamieszkania. W aktach sprawy brak jest bowiem jakichkolwiek czynności Starosty ( pracowników starostwa ) świadczących o podjęciu czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania Z.S. i to ze wskazaniem na [...]. O uchybieniach Starosty w omawianym zakresie i jego całkowitej dowolności przekazania sprawy świadczy najlepiej – uzyskana na dalszym etapie postępowania przez Starostę - informacja z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności ( PESEL ), że wymeldowanie Z.S. z pobytu stałego w [...] pod adresem [...] nastąpiło już w dniu [...] lutego 2013 r.
5. W takiej sytuacji należy uznać, iż bez poczynienia przez Starostę ustaleń, iż Z.S. nie ma miejsca zamieszkania ( w rozumieniu Kodeksu cywilnego ) w [...], nie było podstaw do przekazywania sprawy, bo nie doszło do wyjaśnienia tej okoliczności i ustalenia organu właściwego miejscowo. Tym samym naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1 oraz 19 i 21 Kpa. Konsekwencją braku podstaw do uznania Starosty za organ właściwy miejscowo jest też wątpliwość co do właściwości miejscowej organu II instancji. Uznanie za organ właściwy miejscowo Starosty uzasadniałoby bowiem właściwość miejscową Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
6. Niewyjaśniona w początkowej fazie postępowania administracyjnego kwestia miejsca zamieszkania Z.S., prócz wadliwości polegającej na nieustaleniu właściwości miejscowej organu, rzutowała też na sposób załatwienia sprawy administracyjnej (treść decyzji organu I instancji - w odniesieniu do jej uzasadnienia i zawartego w niej pouczenia). W uzasadnieniu Starosta stwierdził bowiem, że badanie przeprowadza się w "Wojewódzkich Ośrodkach Medycyny Pracy" Również w pouczeniu zawartym w tej decyzji organ I instancji wskazał konkretnie ten ośrodek jako właściwy miejscowo do przeprowadzenia badania. Zgodzić się w związku z tym należy ze skarżącym, iż organ orzekający w sprawie skierowania na badania lekarskie, nie może z naruszeniem przepisów o właściwości wskazywać w rozstrzygnięciu konkretnego miejscowo ośrodka medycyny pracy, a zobowiązany jest jedynie w pouczeniu informować, który pozostaje właściwy ze względu na miejsce zamieszkana strony.
7. Nie można natomiast podzielić stanowiska Prokuratora co do możliwości wyznaczenia w decyzji o skierowaniu na badania 30-dniowego terminu liczonego od dnia zakończenia internacji ( opuszczenia szpitala ). Stosownie bowiem do przepisu art. 12 ust.1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. zmianie ustawy o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2014 r. poz. 970 ) do dnia 3 stycznia 2016 r. osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 lit. a, b i d ustawy zmienianej w art. 1, jest obowiązana do: 1) poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; 2) przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Wskazany termin ma charakter materialnoprawny, a sposób jego określenia wiążący organy administracji, wynika wprost z ustawy. Rację ma natomiast skarżący, że organ I instancji, mając wiedzę o przebywaniu Z.S. w zakładzie psychiatrycznym powinien dokonać ustaleń, czy możliwe jest określenie dalszego czasu jego pobytu na internacji i rozważyć wstrzymanie się z podjęciem rozstrzygnięcia do czasu gdy strona będzie mogła poddać się badaniu. Zważyć też należy, że wbrew stanowisku skarżącego, w zaistniałej sytuacji brak było podstaw do zawieszenia przez organy orzekające postępowania administracyjnego (art. 97 i 98 Kpa). Umieszczenie Z.S. przez sąd karny na internacji nie może być bowiem utożsamiane z utratą przez stronę postępowania zdolności do czynności prawnych jako przesłanki zawieszenia w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 3 Kpa.
8. Nie może natomiast umykać z pola widzenia, iż obowiązkiem organów w toku postępowania jest przestrzeganie zasad ogólnych wynikających z art. 7 i 8 Kpa, czyli działanie w słusznym interesie strony i w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Bez wątpienia w interesie Z.S. pozostawało zakończenie postępowania administracyjnego w takim terminie w by miał rzeczywistą możliwość poddania się badaniu lekarskiemu, na które został skierowany i to we właściwym ze względu na miejsce jego zamieszkania ośrodku medycyny pracy. Zasadne zatem, w okolicznościach sprawy, pozostawało stanowisko Prokuratora, iż takiej możliwości uczestnik postępowania został pozbawiony. Przebywanie na internacji w odpowiednim ośrodku psychiatrycznym, orzeczonej przez sąd karny w istocie zbliżone pozostaje do odbywania kary pozbawienia wolności, a więc sytuacji gdy strona postępowania nie ma faktycznej możliwości zrealizowania, nałożonego na nią decyzją administracyjną, obowiązku i to w wynikającym z przepisów prawa terminie, którego upływ skutkuje dla niej negatywnymi konsekwencjami. W tym też aspekcie można mówić o niemożności wykonania decyzji przez uczestnika postępowania Z.S..
9. Zwrócić też należy uwagę na uchybienie organu II instancji jakim pozostawał brak doręczenia jego decyzji Z.S. jako stronie postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych SKO przesłało stronie decyzję z dnia [...] maja 2015 r. o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji na adres Szpitala [...]. Ze zwrotnego dowodu doręczenia stronie tej decyzji wynika, iż odbiór jej pokwitował pełnomocnik Szpitala, zaś na dowodzie tym widnieje adnotacja o treści "wypisany [...] marca 2015 r." Tym samym decyzja organu odwoławczego nie została doręczona stronie postępowania, co stanowi naruszenie prawa o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.
10. W tym stanie rzeczy, z przyczyn omówionych powyżej, uchyleniu podlegały zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji. W toku ponownego rozpoznawania sprawy Starosta, jako dotychczasowy organ I instancji, uwzględni okoliczność związaną z miejscem zamieszania uczestnika postępowania. Wskazania w związku z tym wymaga, że aktualnie ( jak wynika z faktu skuteczności doręczeń pism sądowych ) Z.S. podejmuje korespondencję pod adresem [...]. Jest to miejsce zamieszkania - jak wskazuje skarga – z adresem pod którym jest aktualnie zameldowany. Oznacza to właściwość miejscową Starosty do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło