II SA/Go 525/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę. W dniu 17 maja 2011 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako BP ARMiR) wpłynął wniosek J.J. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW) na rok 2011, w którym zadeklarowano do płatność działki rolne o łącznej powierzchni 25, 19 ha. W dniu 23 maja 2011 r. J.J. złożył do organu zmianę do wniosku polegającą na wycofaniu z płatności ONW działek rolnych o powierzchni 4, 23 ha oraz na dodaniu do płatności działek o powierzchni 31, 73 ha. Następnie w dniu 26 maja 2011 r. wpłynęła kolejna zmiana wniosku polegająca na wycofaniu z płatności działki ‘L" o powierzchni 4,49 ha. W dniu 1 czerwca 2011 r. wpłynął wniosek transferowy J.K. o przyznanie płatności ONW na 2011 r. wraz z umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 2011 r., kopią wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych J.K. oraz oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych. Powyższy wniosek o przyznanie płatności ONW poddany został kontroli administracyjnej. W trakcie kontroli organ uwzględnił dokumentację przekazaną przez Prokuratora Okręgowego, w tym akt oskarżenia m.in. przeciwko J.J., przekazany w załączeniu do pisma Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt [...]. Śledztwo prowadzone min. przeciwko J.J. dotyczyło wyłudzenia dopłat unijnych realizowanych przez ARiMR w okresie 2010 – 211 r. Wobec powyższego rozpatrując wniosek o przyznanie płatności ONW na 2011 r. organ postanowił uwzględnić materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i podejrzanych (oskarżonych) zgromadzony w toku postępowania karnego. Wskazując na dokumentację przekazaną organowi przez Prokuratora Okręgowego, Kierownik stwierdził, iż posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych w przedmiotowym wniosku był M.W., który faktycznie nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału swoich ziem w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji obszarowych. Działki rolne zadeklarowane pierwotnie przez J.J., a następnie na podstawie złożonego wniosku transferowego przeniesione na rzecz J.K., były w rzeczywistości w posiadaniu M.W.. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ uznał, że w dniu 17 maja 2011 r. J.J. złożył poświadczający nieprawdę wniosek o przyznanie płatności ONW na 2011r., albowiem nie będąc posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych w w.w. wniosku nie spełniał jednej z podstawowych przesłanek do przyznania płatności ONW, tj. przesłanki bycia posiadaczem zgłaszanych gruntów rolnych. Za wiarygodne organ uznał zeznania J.J., który podał, że nie uprawiał gruntów zgłoszonych do dopłat. Organ wskazał na treść § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (dalej Rozporządzenie ONW). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych oraz wszystkich części działek rolnych, położonych na obszarach ONW i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi: 1) w przypadku gdy przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW; 2) na jego wniosek złożony do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW. Kierownik BP stwierdził, że składając wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2011 J.J. nie był posiadaczem gruntów deklarowanych do płatności, ponieważ grunty te były w posiadaniu M.W.. Gospodarstwo rolne rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Organ stwierdził, że materiał dowodowy wskazuje, iż to M.W. prowadził zabiegi agrotechniczne na wskazanych we wniosku działkach rolnych. W ocenie organu J.K. nie mógł objąć w posiadanie gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności ONW przez J.J., gdyż – w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez organa ścigania - to nie J.J. był posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych do dopłat we wniosku z [...] maja 2011 r. W konsekwencji w niniejszej sprawie nie mógł zostać spełniony warunek określony w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW. Ponieważ przyznanie płatności związane jest z posiadaniem działki rolnej, której dotyczy wniosek, a rozporządzenie ONW nie definiuje posiadania, organ dokonał analizy tego pojęcia na tle przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Organ zwrócił uwagę, iż aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, należy te działki rolne użytkować rolniczo. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Organ zauważył, że przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności, odnoszona do faktycznego posiadania gruntu rolnego, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego sformułowany. Tak jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy. Według ustaleń Kierownika BP w niniejszej sprawie po stronie J.K. nie wystąpiły elementy składające się na posiadanie. Organ wskazał przy tym, że w przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny w znaczącym zakresie wynika z zeznań złożonych przez świadków oraz osoby podejrzane, które potwierdziły, że J.K. nie prowadził indywidualnie działalności rolniczej na gruntach rolnych zgłoszonych do płatności w 2011 r. Faktycznym użytkownikiem tych gruntów, który prowadził na nich działalność rolniczą był M.W.. Na podstawie zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji Kierownik BP stwierdził, że gospodarstwo zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności, tym samym nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności określone w rozporządzeniu ONW. Organ wskazał, że gospodarstwa mniejsze otrzymują większe wsparcie i tym samym podział dużego gospodarstwa na mniejsze poprzez przekazanie działek rolnych w posiadanie różnym podmiotom przekłada się wprost na znaczący wzrost płatności bezpośrednich, pomocy ONW i płatności rolnośrodowiskowych. W świetle przedstawionych powyżej faktów organ stwierdził stworzenie przez M.W. sztucznych warunków dla uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowej. W związku z powyższym stwierdzono, iż zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy: - art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, który stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania łub wycofania korzyści, - art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Od powyższej decyzji J.K. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej, oparł się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, a takie postępowanie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Ustalenia faktyczne w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty nie mogą zdaniem pełnomocnika strony stanowić dowodu w sprawie. Ponadto zdaniem strony odwołującej nie można czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. W związku z powyższym organ oparł się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Nadto zarzucono organowi dowolne i błędne ustalenie, iż odwołujący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, podczas gdy faktycznie był on posiadaczem deklarowanych gruntów rolnych. W uzupełnieniu odwołania strona wniosła o przesłuchanie jej w charakterze świadka oraz przeprowadzenie dowodów z dołączonych do pisma dokumentów, na okoliczność użytkowania zadeklarowanych do dopłat ONW gruntów rolnych. Na zlecenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Przesłuchany w charakterze świadka, w dniu [...] grudnia 2014 r. J.J. zeznał, że nie podejmował decyzji o tym co będzie uprawiane na poszczególnych działkach gruntu oraz jakie prace będą wykonywane. Wyjaśnił, że wykonywał jedynie polecenia M.W., który decydował o wszystkich pracach polowych na działkach zgłoszonych przez niego do płatności w 2011 r. M.W. posiadał swój sprzęt, wynajmował ludzi do prac polowych na wszystkich działkach. Dalej świadek zeznał, że nie czuje się rolnikiem, a wszystkie wnioski jakie składał do ARiMR składał na polecenie M.W., dotyczy to również wniosku ONW na 2011 r. W wyniku rozpoznania odwołania J.K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał postępowanie organu I instancji za prawidłowo przeprowadzane oraz przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż J.K. nie wypełnił przesłanek, na podstawie których przyznawane są płatności ONW albowiem poprzez stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania dotacji do gruntów rolnych, działania wnioskodawcy skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w przedmiotowym przypadku. Dyrektor wskazał, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2011 przez J.K. wchodziły w rzeczywistości w skład gospodarstwa rolnego M.W. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość. Przedmiotowy podział ma na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez M.W. nienależnych uprawnień do płatności ONW (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR). Organ odwoławczy wskazał, że pierwotnie wnioskującym o płatności ONW na 2011 r. był J.J.. Na podstawie wniosku transferowego z dnia [...] maja 2011 r. deklarowane grunty te zostały przejęte przez J.K.. Organ zauważył, że z zeznań J.J. złożonych w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że nie był on posiadaczem gruntów deklarowanych do dopłat ONW na 2011 r. Wobec powyższego, mając na uwadze treść § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia ONW w ocenie organu nie można mówić o objęciu w posiadanie gruntów przez J.K. pierwotnie zadeklarowanych przez J.J.. Organ stwierdził, że zeznania złożone przez J.J. mają oparcie w pozostałym materiale dowodowym. Materiał dowodowy wskazuje, że posiadaczem gruntów zadeklarowanych do dopłat pierwotnie przez J.J., a następnie przekazanych J.K. był M.W.. Innymi słowy J.K. nie mógł przejąć wniosku i objąć w posiadanie działek rolnych zgłoszonych przez J.J., albowiem ten jak sam twierdzi nigdy nie był ich posiadaczem, a jedynie fikcyjnym użytkownikiem (dzierżawa ustna) gruntów wchodzących w skład spójnego gospodarstwa, którego posiadaczem był M.W.. Co więcej, w świetle przepisów J.J. nie był również rolnikiem, jak również nie prowadził działalności rolniczej . Odnosząc się do przedłożonych przez stronę dokumentów organ stwierdził, że nie świadczą one o użytkowaniu gruntu. Organ wskazał, iż zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW: płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. Powyższe przepisy ograniczają możliwość uzyskania przez producenta rolnego płatności ONW w pełnej 100% stawce już przy przekroczeniu areału o wielkości 50 ha oraz wykluczają uzyskanie płatności ONW dla powierzchni działek rolnych przekraczającej wielkość 300 ha. . Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy - co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego - pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Mając na względzie okoliczności podniesione w niniejszej decyzji tj. fakt dzielenia posiadanego przez M.W. areału na mniejsze gospodarstwa/podmioty, organ uznał, że w/w działanie w sposób daleko idący pozostaje w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na swoich gruntach. Organ stwierdził, iż grunty rolne zgłaszane przez J.K. do płatności w roku 2011 były zarządzane przez M.W., a grunty zgłaszane do płatności przez pozostałe osoby i spółki nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu, w sprawie zastosowanie znajduje art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, który stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozdzielenie znacznego areału gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego M.W. w celu zadeklarowania tego gruntu w wielu wnioskach złożonych przez podstawione osoby fizyczne oraz utworzone spółki wskazuje na zamiar obejścia obowiązujących przepisów prawa w celu uzyskania zwiększonych dotacji. Organ wskazał, że przy zastosowaniu cyt. przepisu istnieje konieczność wykazania łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, ale i powiązanych z nim osób w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, iż J.J. stał się czynnym uczestnikiem procederu pozornego dzielenia łącznie posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej, o czym świadczą przede wszystkim zeznania świadków i podejrzanych przesłuchanych w sprawie karnej, sygn. akt. [...], którzy jednoznacznie potwierdzili, że faktycznym posiadaczem gruntów rolnych, które deklarowali do płatności, był M.W.. M.W. systematycznie powiększał swoją bazę produkcyjną i w ramach opisanego mechanizmu służącego uzyskiwaniu zwiększonych dopłat, multiplikował liczbę podmiotów biorących udział w tym mechanizmie. Potwierdza to utworzenie przez M.W. kolejnych spółek osobowych, które również już od roku 2011 wnioskowały o dopłaty udzielane przez ARiMR. Z zeznań złożonych przez J.J. wynika jednoznacznie, że nie był posiadaczem deklarowanych gruntów oraz, że nie czuje się rolnikiem. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż celem aplikowania o dopłaty do deklarowanych gruntów było ukrycie sztucznego podziału ziem, którymi faktycznie władał M.W.. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za nieuzasadnione. Odwołujący się zarzucił organowi oparcie się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, jako sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego. Pełnomocnik podkreślił także, że protokół z zeznań w innej sprawie, mimo iż jest dokumentem urzędowym, nie może zastąpić przesłuchania świadka bezpośrednio przed organem. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podniósł, iż skoro zeznania świadków uzyskane w toku postępowania prokuratorskiego mają istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy administracyjnej, organ był uprawniony do wzięcia ich pod uwagę. Dodał, że przywołany w uzasadnieniu akt oskarżenia, nie był bezpośrednim dowodem, na którym oparto ustalenia faktyczne, a były nim przede wszystkim zeznania świadków, którym przypisano walor wiarygodności dowodowej. Organ nie podzielił stanowiska odwołującej, że osoby zeznające nie były pouczone o treści art. 233 § 1 kk. Organ dodał, iż w sprawach dotyczących osób i spółek zaangażowanych w proceder stworzony przez M.W., tj. w sprawie J.K., U Sp. J.5 P Sp. J., Spółka M Sp. J., przesłuchani zostali: K.S., J.B., J.G., J.J., które w całości potwierdzają zeznania złożone uprzednio w prokuraturze i na policji, dotyczące ich roli w procederze stworzonym przez M.W.. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył J.K., któr wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 19 kpa w związku z art. 21 1 ust. 3 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest właściwy w sprawach według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, co powoduje, iż decyzje zostały wydane prze organ niewłaściwy, 2. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa, polegające na zaniechaniu zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego. 3. dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 kpk nie może stanowić dowodu w sprawie - bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie, 4. pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strony winny być przesłuchane z urzędu, czego próby sanowania tych czynności przez organ drugiej instancji, nie mogą zastąpić, 5. pominięcie dowodu z zeznań stron w sytuacji gdy z powodu choroby strony nie mogły zostać przeprowadzone, co w istocie potwierdza, że całe postępowanie było jednoinstancyjne, a nie dwuinstancyjne, tak jak nakazują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, 6. błędne przyjęcie, iż skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzyła sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów, 7. przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjne w przedmiocie przyznania płatności za rok 2013 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: 1) protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie [...] oraz z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie [...] na okoliczność wykazania, że skarżąca nie przyznaje się do winy i wskazuje że jest posiadaczem gruntu oraz celem wykazania, iż współoskarżeni B., M., B., B. zmienili wyjaśnienia, 2) postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z zawiadomienia ARiMR o popełnieniu przestępstwa wyłudzenia płatności za 2012 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2014. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu podlegała decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na rok 2011. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (DZ.U.2007 Nr 64 poz. 427), zwana dalej ustawą oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem ONW. Stosownie do treści art. 10 ust 1 ustawy pomoc jest przyznawana: 1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej; 2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005,) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia. W oparciu o przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. W analizowanej sprawie nastąpiło przeniesienie posiadania zadeklarowanych do płatności ONW działek gruntu. Przeniesienie posiadania nie miało wpływu na zmianę właściwości miejscowej organu, bowiem w sprawie znalazły zastosowanie przepisy § 6 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia ONW, zgodnie z którymi organ do którego złożono wniosek o przyznanie płatności jest nadal właściwy w sprawie, a przejmujący posiadanie wstępuje w miejsce przekazującego posiadanie. Stosownie do treści § 2 rozporządzenia ONW płatność przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełnia on łącznie następujące warunki: jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.). Z powyższego wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania płatności ONW jest posiadanie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha, na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. II GSK 2294/13, Lex). Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą i to w dacie złożenia wniosku. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności ONW, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie spełnia warunków do uzyskania płatności ONW na 2011 r., albowiem nie był posiadaczem zadeklarowanych działek rolnych i nie prowadził na nich działalności rolniczej. Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 7 i art. 77 k.p.a. należy wskazać, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie. Przepis art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 810/11). Zdaniem Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie naruszyły powołanych wyżej przepisów, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma racji skarżąca odwołując się do przepisów k.p.a. (art. 7 i art. 77), które wobec szczególnej regulacji nie znajdują w sprawie zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430). W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów.. W analizowanej sprawie włączono jako materiał dowodowy protokoły przesłuchań świadków oraz wyjaśnień podejrzanych, przeprowadzone w postepowaniu karnym. Zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie Sądu, daje podstawy do przyjęcia, że grunty rolne których faktycznym posiadaczem był M.W. były zgłaszane do dopłat przez osoby, które w świetle obowiązujących przepisów, nie spełniały warunków formalnych do przyznania płatności, bowiem nie były ich posiadaczami. Okoliczności sprawy wskazują, że skarżący nie był posiadaczem gruntów, które zostały zadeklarowane do dopłat ONW na 2011 r. przez J.J., a następnie na podstawie wniosku transferowanego, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW, zostały przejęte przez skarżącego. Koniecznym warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie przez wnioskodawcę deklarowanych gruntów rolnych na dzień 31 maja roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności, o czym stanowi przepis § 2 pkt 2 rozporządzenia. Z zeznań złożonych przez J.J. wynika jednoznacznie, że składając wniosek o płatność ONW na 2011 r. nie był posiadaczem deklarowanych gruntów, nie uprawiał ich, a wniosek złożył na polecenie M.W.. Świadek zeznał, że faktycznym posiadaczem deklarowanych przez niego gruntów był M.W.. Zeznania świadka są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości co do ich interpretacji, nadto mają oparcie w pozostałym materiale dowodowym. Należy podkreślić, że zasadnicze znaczenie dla określenia faktu posiadania gruntów, ma data 31 maja roku, którego dotyczy płatność, to w tej dacie wnioskodawca winien spełniać wskazany wymóg posiadania gruntów. W tych okolicznościach sprawy stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji ma oparcie w przepisach prawa materialnego, bowiem skoro na dzień [...] maja 2011 r. J.J. nie był posiadaczem gruntów (co sam stwierdził), wobec tego nie mógł przekazać ich posiadania J.K.. Nie mają wpływu na ustalenia stanu faktycznego dokumenty przedłożone przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego, trzeba bowiem wskazać, że dotyczą one okoliczności, które miały miejsce po dniu 31 maja 2011 r. Powyższe wynika z celu jakiemu służyć mają płatności do gruntów rolnych. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. W wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. II GSK 88/11 (Lex) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym dla przyznania pomocy określonej w ustawie z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ww. ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z odpowiednimi normami. Dalej Sąd stwierdził, że stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Oceniając tak zgromadzony materiał dowodowy w badanej sprawie stwierdzić przyjdzie, że tok postępowania organu nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II GSK 798/09, Lex). Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia organów, dokonane na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego, odnośnie sztucznego tworzenia w okresie od 2004 do 2011r. przez M.W. oraz osoby i podmioty z nim powiązane warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. W ocenie Sądu w badanej sprawie zasadnicze znaczenie miała jednak okoliczność posiadania deklarowanych gruntów, jako pierwszy warunek przyznania płatności ONW. W tej sytuacji, na tle niniejszej sprawy, zbędna okazała się analiza stanu faktycznego pod kontem regulacji przewidzianej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, na stwierdzonym etapie postępowania dowodowego było przedwczesne. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy skarżący nie wykazał, że jest posiadaczem deklarowanych do dopłat gruntów rolnych. Wobec regulacji wynikającej z art. 21 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wykazanie powyższej okoliczności obciążało skarżącego. Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.