II SA/Go 535/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-09-13
Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Aleksandra Wieczorek, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, w którym zastosowano przymus bezpośredni, może utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, jeśli egzekucja była prowadzona z naruszeniem przepisów o doręczeniu upomnienia i sposobie wystawienia tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że egzekucja prowadzona z zastosowaniem przymusu bezpośredniego wymagała uprzedniego doręczenia upomnienia, a wadliwie wystawiony tytuł wykonawczy, którego sprostowanie w trybie Kpa było niedopuszczalne, stanowił naruszenie przepisów. Sąd podkreślił, że przymus bezpośredni w trybie art. 150 § 1 PPSA wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia, a tryb natychmiastowy (§ 3) może być zastosowany tylko do obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa, a nie tych wynikających z decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Skarżący A.A. i J.A. wnieśli skargę na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (WLW) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii (PLW) oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło wykonania decyzji nakazującej zabicie i utylizację drobiu w związku z wysoce zjadliwą grypą ptaków. Skarżący zarzucili m.in. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wadliwe wystawienie tytułu wykonawczego oraz naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi A.A. i J.A. na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii solidarnie na rzecz skarżących A.A. i J.A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. (nr sprawy [...]) Powiatowy Lekarz Weterynarii ( dalej jako: PLW), działając na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1539, dalej jako: ustawa o ochzizchzz) i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz. U. Nr 239 poz. 1752), w związku z realizacją urzędowego zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków, stwierdzonej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w miejscowości [...], nakazał A. i J.A.:
1) natychmiastowe zabicie pod nadzorem PLW wszystkich sztuk drobiu w gospodarstwie położonym w [...] należącym do A. i J.A.,
2) zniszczenie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego i zabitego znajdującego się w gospodarstwie przez ich utylizację w zakładzie utylizacji zwłok zwierzęcych, wskazanym przez PLW.
Na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o ochzizchzz PLW nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
2. W oparciu o tę decyzją PLW wystawił na każdego ze zobowiązanych odrębny tytuł wykonawczy z wykorzystaniem wzoru urzędowego tytułu stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym ( TW-2). Oba tytuły oznaczone zostały numerem [...] i w obu jako datę ich wystawienia w rubryce 2. wpisano [...] stycznia 2017 r.). Za podstawę prawną obowiązku wskazano w tytułach decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. (rubryka 2 część B), a jako treść obowiązku (rubryka 5 część B ) wpisano natychmiastowe zabicie pod nadzorem PLW wszystkich sztuk drobiu w gospodarstwie położonym w [...] należącym do A. i J.A., zniszczenie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego i zabitego znajdującego się w gospodarstwie przez ich utylizację w zakładzie utylizacji zwłok zwierzęcych, wskazanym przez PLW.
W rubryce 10 części C tytułu wykonawczego, jako wnioskowany środek egzekucyjny wpisano przymus bezpośredni na podstawie art. 148 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016 r..poz. 599 ze zm., dalej jako ustawa o pea).
3. W dniu [...] lutego 2017 r. PLW, powołując się na art. 20 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i 2, art. 64a § 1 pkt 2 lit. d ustawy o pea, wydał postanowienia skierowane odrębnie do A.A. i J.A. w sprawie wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, w których zobowiązał każdego z wymienionych do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. - pod rygorem zastosowania przymusu bezpośredniego w celu realizacji wskazanych w niej obowiązków.
4. Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. PLW, powołując się na art. 20 § 1 pkt 4 ustawy o pea w związku z art. 268a Kpa, wyznaczył egzekutora w osobie zastępcy PLW, celem wykonania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
5. W dniu [...] lutego 2017 r. wyznaczony egzekutor udał się do gospodarstwa rolnego A. i J.A.. Z czynności podjętych w tym dniu w gospodarstwie zobowiązanych sporządzone zostały:
- protokół nr [...] wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, stwierdzający stawiennictwo egzekutora wraz z inspektorami weterynarii, rzeczoznawcami, strażnikami miejskimi w asyście policji, w gospodarstwie zobowiązanych, "brak strony i niezłożenie oświadczenia" jak też przybycie w toku czynności A.A. i jej oświadczenie o braku zgody na podjęcie czynności przez służby weterynaryjne oraz fakt doręczenia zobowiązanej tytułu wykonawczego wraz z postanowienia z [...] lutego 2017r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem;
- komisyjny protokół oszacowania zwierząt ( 13 kur, 1 koguta, 3 kaczek i 2 indyków );
- protokół zabicia zwierząt;
- protokół przekazania materiału zakaźnego do unieszkodliwienia wraz z dokumentem uprawniającym do jego przewozu celem utylizacji;
- protokół kontroli nr [...] przeprowadzonej w gospodarstwie A. i J.A. w zakresie spełnienia wymogów określonych m.in. w przepisach ustawy o chorobach zakaźnych zwierząt w związku z wystąpieniem wysoce zjadliwej ptaków.
6. Postanowieniami z dnia [...] lutego 2017 r., wydanymi na podstawie art. 113 i 124 Kpa, PLW sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w tytułach wykonawczych nr [...] wystawionych przez PLW do decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w zakresie daty wystawienia tytułów wpisując po 13 zamiast "01" – "02".
Postanowienia te doręczono skarżącym, przy czym J.A. wraz z uprzednio wystawionym tytułem wykonawczym i postanowieniem w sprawie wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
7. A. i J.A., kwestionując działania podjęte przez PLW, złożyli zażalenie na postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie wezwania do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r.
8. Jednocześnie zobowiązani, powołując się na art. 33 § 1 pkt 7 i 10 oraz 5 ustawy o pea, pismem z dnia [...] lutego 2017 r. wnieśli zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a następnie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W pierwszej kolejności zakwestionowali zaistnienie przesłanek do wdrożenia przez organ egzekucyjny trybu o jakim mowa w art. 153 § 3 ustawy o pea ze względu na nieistnienie stanu zagrożenia zdrowia lub życia, co potwierdzała informacja dobowa Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego z [...] lutego 2017 r. Nadto służba weterynaryjna nie dokonała uprzedniej ewidencji drobiu jak też pobrania próbek dla wykazania jego zarażania.
Zobowiązani zarzucili organowi egzekucyjnemu:
1) brak przesłania im, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wymaganego w świetle art. 15 § 1 ustawy o pea upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania nałożonego obowiązku,
2) naruszenie art. 27 § 1 pkt. 7 ustawy o pea w związku z wszczęciem egzekucji z [...] stycznia 2017 r., podczas gdy w tej dacie nie stwierdzono ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków ( stwierdzono to dopiero [...] stycznia 2017 r.),
3) brak stosownej regulacji dotyczącej zabicia ptactwa w rozporządzeniu Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków na terenie powiatów: [...],
4) naruszenie art. 27 § 1 ustawy o pea w związku z zamieszczeniem na tytule wykonawczym pieczęci urzędowej osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, która nie spełnia wymogów uchwały Nr 115/2008/IV Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej z dnia 12 grudnia 2008 r. w sprawie wzoru pieczątek lekarza weterynarii,
5) naruszenie art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o pea wobec niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w zakresie nakazu zniszczenia zwłok drobiu padłego, podczas gdy w ich gospodarstwie takich nie było.
Zarzucali też, że tytuły wykonawcze zostały doręczone ( odpowiednio 13 i 17 lutego 2017r. ) po zakończeniu czynności egzekucyjnych oraz w postaci wydruków, a nie wymaganych odpisów, co także stanowi o naruszeniu przepisów. Nadto wywodzili, iż nie jest dopuszczalne uzupełnienia braków tytułu wykonawczego w toku czynności egzekucyjnych.
Dodatkowo zobowiązani w piśmie z [...] lutego 2017 r. podnieśli zarzuty naruszenia przepisów art. 19, 19a, 19c, art. 19d ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1077) w związku z prowadzeniem czynności kontrolnych przez pracowników Inspekcji bez odznaki identyfikującej umieszczonej na widocznym miejscu, bez okazania legitymacji służbowych i upoważnień do przeprowadzenia kontroli, a także przeprowadzenie kontroli bez obecności właścicieli.
Zdaniem zobowiązanych, organ egzekucyjny naruszył także podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6, 7, 8, 9, 10 Kpa. Strony wskazały na uniemożliwienie im wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także uniemożliwienie dostępu do akt postępowania.
9. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii, w oparciu o treść art. 34 § 4 ustawy o pea, oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu braku skierowania do zobowiązanych upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie doręczenie upomnienia nie było wymagane z uwagi na zastosowanie przymusu bezpośredniego, o którym w art. 150 § 3 ustawy o pea, stanowiącego, że wystarczające jest skierowanie do zobowiązanego ustnego wezwania. Zdaniem organu, wdrożenie wskazanego trybu było w pełni uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Przy takim trybie nie doręcza się również tytułu egzekucyjnego i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Mimo tego, korzystając z obecności A.A. w czasie czynności egzekucyjnych, doręczono jej tytuł wykonawczy oraz postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wszczęcia egzekucji przed datą stwierdzenia wystąpienia grypy ptaków organ wskazał, iż data wystawienia tytułu wykonawczego została w nim wpisana błędnie i sprostowano ją postanowieniem, jako oczywistą omyłkę pisarską.
Ustosunkowując się do zarzutu związanego z brakiem stosownej regulacji dotyczącej zabicia ptactwa w rozporządzeniu Wojewody, organ wskazał na uprawnienia powiatowego lekarza weterynarii określone w art. 46 ustawy o ochzizchzz, uzasadniające podejmowanie w określonych sytuacjach decyzji co do zastosowania środków właściwych dla zwalczania choroby zakaźnej.
Za nieuzasadniony uznał także organ zarzut dotyczący pieczęci na tytule wykonawczym wskazując, iż tytuł wykonawczy zaopatrzony jest w pieczęć urzędową, a wymogi określone w uchwale Krajowej Rady Lekarsko Weterynaryjnej z dnia 12 grudnia 2008 r. dotyczą wyłącznie lekarzy wolnej praktyki, a nie pracowników administracji rządowej.
Ponadto za nieuzasadnione uznał też organ pozostałe zarzuty podniesione przez zobowiązanych w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r., a dotyczące naruszenia zasad ogólnych Kpa oraz nieokazania legitymacji i upoważnienia przy czynnościach podjętych w dniu [...] lutego 2017 r.
10. W zażaleniu A. i J.A. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Odwołujący powielili w zażaleniu zarzuty podniesione w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. wraz z zawartą tam argumentacją. Ponadto zobowiązani nie zgodzili się ze stanowiskiem organu co do uznania daty wystawienia tytułu wykonawczego za oczywista omyłkę pisarką. Odwołujący za niewystarczające uznali odniesienie się organu co do podniesionego przez nich zarzutu naruszenia art. 27 ustawy o pea poprzez niespełnienie przez tytuł wykonawczy ustawowych wymogów formalnych.
11. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej jako WLW) działając w oparciu o treść art. 23 § 4 pkt 1, art. 18 ustawy o pea utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy ponownie obszernie opisał okoliczności sprawy i przebieg postępowania egzekucyjnego. Na wstępie rozważań organ odwoławczy szeroko omówił instytucję przymusu bezpośredniego, o którym mowa w art. 148 - 150 ustawy o pea. WLW wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie przymusu bezpośredniego związane było z działaniami mającymi na celu zapobieżenie szerzenia się choroby zakaźnej – wysoce zjadliwej grypy ptaków, podkreślając przy tym poziom zagrożenia wywołanego tą chorobą i niezbędność podejmowania czynności zapobiegających jej rozprzestrzenianiu. Zdaniem organu, okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie przez organ przymusu bezpośredniego jako środka egzekucyjnego, który był adekwatny do występującego zagrożenia.
Następnie organ przytoczył treść art. 33 ustawy o pea, określającego zamknięty katalog zarzutów na jakie można się powoływać w toku postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił przy tym, iż w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, obejmującego określony obowiązek, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek, w tym do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ odwoławczy wskazał, iż badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje, to czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej lub czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy o pea.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez zobowiązanych w zażaleniu, WLW uznał je w całości za nieuzasadnione. Analiza treści tytułu wykonawczego, wystawionego przez organ egzekucyjny, doprowadziła organ odwoławczy do stwierdzenia, iż został on wystawiony zgodnie z art. 27 ustawy o pea oraz, że doszło do jego skutecznego doręczenia. Odnosząc się do kwestii pieczęci na tytule wykonawczym organ odwoławczy powielił stanowisko organu I instancji podając, iż wymogi określone w uchwale Krajowej Rady Lekarsko Weterynaryjnej z dnia 12 grudnia 2008 r. dotyczą wyłącznie lekarzy wolnej praktyki, a nie pracowników administracji rządowej.
Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie zastosowany tryb o którym mowa w art. 150 § 3 ustawy o pea – niezwłocznego przymusu bezpośredniego był uprawniony, gdyż dotyczył wykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Realizacja tego trybu następuje jedynie po ustnym wezwaniu. Zwalnia on organ egzekucyjny z obowiązku uprzedniego doręczania zobowiązanemu upomnienia na piśmie, a także z obowiązku doręczenia mu tytułu wykonawczego i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. WLW wskazał przy tym na stanowisko doktryny, która jako przypadek przepisu szczególnego stanowiącego o przyczynach zastosowania przymusu bezpośredniego podaje art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym w celu zapobieżenia szerzeniu się zakażenia lub choroby zakaźnej państwowy powiatowy inspektor sanitarny może w drodze decyzji wprowadzić zakaz wstępu do pomieszczeń skażonych. Zdaniem organu, analogiczna regulacja zawarta jest w art. 44 ustawy o ochzizchzz, również stanowiąc przepis szczególny uzasadniający zastosowanie trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 150 § 3 ustawy o pea. Jednocześnie organ odwoławczy dodał, iż nawet jeżeli w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosowałby tryb zwyczajny przymusu bezpośredniego, o którym mowa w art. 150 § 1 ustawy o pea to i tak wyłączałoby to obowiązek doręczenia zobowiązanym upomnienia, gdyż - w jego ocenie - przepis art. 150 § 1 ustawy o pea wymaga jedynie doręczenia tytułu wykonawczego oraz postanowienia o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Odnosząc się do kwestii terminu wystawienia tytułu wykonawczego WLW wskazał na sprostowanie w tym zakresie daty wystawienia tytułu wykonawczego, jako oczywistej omyłki pisarskiej.
Co do zarzutów zobowiązanych, dotyczących wydania decyzji nakazującej zabicie drobiu wbrew obowiązującym przepisom, organ odwoławczy wyjaśnił, iż zarzuty te odnoszą się do merytorycznej treści decyzji objętej tytułem wykonawczym i w związku nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem tej decyzji. Organ dodał, iż toczy się odrębne podstępowanie z odwołania A. i J.A. od decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. nakazującej zabicie drobiu, w którym zarzut ten poddany zostanie ocenie merytorycznej.
W dalszej części uzasadnienia WLW odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych przez zobowiązanych, a dotyczących nieprawidłowości przy prowadzeniu czynności kontrolnych oraz naruszenia zasad postepowania administracyjnego, uznając je za nieuzasadnione.
12. W skardze na powyższe postanowienie A. i J.A. wnieśli o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochzizchzz poprzez nakazanie zabicia zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę, podczas gdy w gospodarstwie strony nie występowało ptactwo padłe, chore ani też zakażone,
2) art. 44 ust. 2 uustawy o ochzizchzz poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy nie było przesłanek warunkujących zastosowanie takiego rygoru,
3). art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochzizchzz poprzez jego zastosowanie podczas gdy przepis, na który powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie obowiązuje w obrocie prawnym,
4) § 11 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz. U. 2007, Nr 239, poz. 1752) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny nie uzasadniał jego zastosowania i nie dawał wystarczających podstaw organowi do nakazania zabicia drobiu znajdującego się na terenie gospodarstwa strony,
5) art. 19, art. 19a, art. 19c, art. 19d ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1077) poprzez prowadzenie czynności kontrolnych przez pracowników Inspekcji Weterynaryjnej bez odznaki identyfikacyjnej umieszczonej na widocznym miejscu, bez uprzedniego okazania legitymacji służbowych i upoważnień do przeprowadzenia kontroli, oraz pomimo braku ważnych upoważnień do przeprowadzenia kontroli, a także z uwagi na przeprowadzenie przez pracowników Inspekcji Weterynaryjnej kontroli pod nieobecność właścicieli, niepoinformowanie stron przez osobę podejmującą kontrolę, przed podjęciem pierwszej czynności kontrolnej o prawach i obowiązkach w trakcie kontroli,
6) art. 150 § 3 ustawy o pea poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż ziściły się przesłanki warunkujące zastosowanie przymusu bezpośredniego,
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie:
1) art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano postanowienie naruszające słuszny interes obywateli,
2) art. 6 Kpa ze względu na przeprowadzenie postępowania, w szczególności w zakresie zbierania i zabezpieczania dowodów, z pominięciem wyznaczonych normatywnie reguł, bez podstawy prawnej oraz w sposób uniemożliwiający dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
3) art. 8 Kpa poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,
4) art. 10 Kpa ze względu na uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów,
5) art. 73 Kpa poprzez uniemożliwienie stronie dostępu do akt prowadzonego postępowania administracyjnego oraz otrzymania ich kserokopii,
6) art. 107 § 3 Kpa ze względu na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, nie zawiera oceny całego zebranego materiału dowodowego,
7) art. 108 § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy w niniejszej sprawie nie było to niezbędne z uwagi na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego,
8) art. 27 § 1 pkt. 7 ustawy o pea poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego z datą 13 stycznia 2017r. podczas, gdy w tej dacie nie stwierdzono ogniska choroby wysoce zjadliwej grypy ptaków,
9) art. 33 § 1 pkt. 10 ustawy o pea poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o pea.
Skarżący w uzasadnieniu skargi powielili zarzuty i argumentację uprzednio przytoczoną w zażaleniu oraz w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r., w szczególności odnośnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu [...] stycznia 2017 r. zanim stwierdzono wystąpienie ogniska choroby grypy ptaków, doręczenia wydruków tytułów wykonawczych zamiast jego odpisów, niedoręczenia przez wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnienia.
Ponadto w ocenie skarżących data wystawienia tytułu wykonawczego – [...] stycznia 2017 r., mimo sprostowania przez PLW na [...] lutego 2017 r., nie stanowiła, wbrew twierdzeniu organu, oczywistej omyłki pisarskiej.
Skarżący powtórzyli także zarzut braku stanu zagrożenia zdrowia lub życia w dacie kontroli tj. [...] lutego 2017 r., uzasadniającego zabicie drobiu w ich gospodarstwie. W związku z powyższym skarżący nie zgodzili się także ze stanowiskiem zaskarżonego organu co do zasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie trybu przymusowego, o którym mowa w art. 150 § 3 ustawy o pea.
Ponadto skarżący ponownie wskazali na brak nakazu zabicia ptactwa w rozporządzeniu Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 r., wywodząc z tego brak podstaw do działań podjętych przez PLW.
W pozostałej części uzasadnienia skargi skarżący ponownie podnieśli zarzuty naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz dopuszczenia się nieprawidłowości przy czynnościach kontrolnych.
13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
14. Na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. profesjonalny pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę. Jednocześnie okazał skany tytułów wykonawczych otrzymanych przez skarżących, w których w rubryce C.11 widnieje pieczęć o treści "Powiatowy Lekarza Weterynarii C.K. Lekarz wet." Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
15. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej czy celowościowej.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, powoływanej jako: Ppsa ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c) lub w przypadku o jakim mowa w pkt 2. W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 Ppsa skarga podlega oddaleniu.
W ramach badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym aktem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanego aktu. Granice kontroli sądowej wyznacza zatem sprawa administracyjna, w której wydany został zaskarżony skargą akt administracyjny ( decyzja, postanowienie ).
16. Na gruncie niniejszej sprawy takim aktem pozostawało postanowienie WLW o utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, oddalającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
W odniesieniu do przedmiotu kontroli w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż zgodnie z art. 33 ustawy o pea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uregulowana w tym i następnych przepisach ustawy o pea instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także weryfikację samego tytułu wykonawczego (zapisów zawartych w jego treści). Podkreślenia wymaga, że instytucja zgłoszenia zarzutów nie może służyć zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji istniejącej w porządku prawnym obdarzonej cechą wymagalności ( to jest decyzji ostatecznej bądź decyzji wprawdzie nieostatecznej, ale już wykonalnej z racji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności). W tym celu właściwym trybem jest, zależnie od okoliczności, zaskarżenie decyzji w drodze odwołania, wniesienie skargi do sądu administracyjnego bądź też wdrożenie jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych tj. wznowienia postępowania bądź też zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej ( przy spełnieniu przesłanek formalnych unormowanych dla każdego z tych trybów z osobna). Inaczej ujmując - wierzyciel lub organ egzekucyjny, przy rozpatrywaniu zarzutów nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem następczym, służącym realizacji (wykonaniu) obowiązków już w postępowaniu rozpoznawczym ustalonych.
Zarzuty oraz inne środki zaskarżenia przysługujące zobowiązanym w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być zatem wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego ( vide: wyrok NSA z 27 października 1999 r. w sprawie IV SA 1104/96, Lex nr 47780, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 lutego 2017 r. w sprawie II SA/Go 833/16 – baza orzeczeń nsa.gov.pl ). Dopóki więc w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna lub opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej - nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym ( jak w niniejszej sprawie ) jest organ, który wydał decyzję. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do merytorycznego rozpoznania sprawy ( vide: wyrok WSA w Gdańsku z 12 grudnia 2012 r., w sprawie II SA/Gd 643/12, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
17. W odniesieniu do instytucji zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaakcentowania wymaga, że ich podstawą mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w przepisie art. 33 ustawy o pea. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne przedmiotem rozpoznania organu egzekucyjnego jest wyłącznie treść tych zarzutów. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Z samego brzmienia art. 34 § 1 ustawy o pea wynika, że organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty. Nie bada on natomiast wszelkich okoliczności mających wpływ na poprawność prowadzonej egzekucji administrayjnej.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma zatem charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Wymaga wobec tego podkreślenia, że zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie służą całościowej kontroli postępowania egzekucyjnego. Jak już też wskazano nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji ( natychmiast wykonalnej ) kreującej egzekwowane zobowiązanie odnieść może skutek dla postępowania egzekucyjnego.
18. Taki charakter postępowania wywołanego zarzutami determinuje też zakres postępowania sądowego wywołanego skargą na postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów do postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji oznacza to, że sąd administracyjny, z racji wskazanej istoty postępowania dotyczącego oceny zasadności zgłoszonych zarzutów do postępowania egzekucyjnego, nie odnosi do innych podnoszonych w skardze kwestii niż te, które są związane z zarzutami zgłoszonymi w postępowaniu egzekucyjnym. Wynikający z art. 134 § 1 Ppsa zakres kontroli sądowej rozumieć należy w ten sposób, że sąd administracyjny w takiej spawie może uwzględniać wszystkie dostrzeżone naruszenia prawa, ale tylko w granicach zarzutów jakie skarżący zgłosił w postępowaniu egzekucyjnym i w odniesieniu do podstawy faktycznej tych zarzutów.
19. Poczynione wywody pozostawały konieczne z uwagi szeroki zakres zarzutów podniesionych w skardze. W okolicznościach niniejszej sprawy wyrażone przez Sąd w pkt 16-18 stanowisko oznacza, że nie mogły być w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na postanowienie WLW, utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, rozpatrywane zarzuty skargi nakierowane na naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt I. 1,2,3,4 i 5 oraz naruszenia prawa procesowego z pkt II. 1,2,3,4,5,6,7. Mogły być rozważane zarzuty skargi z pkt II. 8 i 9 oraz zarzut z pkt I.6, przy czym tylko w zakresie w jakim dotyczył zarzutów zgłoszonych przez skarżących do postępowania egzekucyjnego.
Pozostałe sformułowane w skardze zarzuty mogły być podnoszone w ramach innych środków prawnych, które ( jak wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi ) złożyli skarżący tj. odwołania od decyzji z [...] lutego 2017 r., czy zażaleń na zastosowany środek egzekucyjny czy też w trybach ewentualnie przewidzianych dla kwestionowania legalności czynności kontrolnych prowadzonych na podstawie ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej.
20. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że skarżący do postępowania egzekucyjnego zgłosili zarzuty z pkt 5, 7 i 10 art. 33 § 1 ustawy o pea.
Zgodnie z 33 § 1 ustawy o pea podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym ( pkt 5 ), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy ( pkt 7), niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy ( pkt 10 ).
21. Odnośnie zarzutu z pkt 5 skarżący wywodzili, iż obowiązek jest niewykonalny z uwagi na okoliczność, iż w ich gospodarstwie nie było zwłok zwierząt padłych, a jedynie zwłoki zwierząt zlikwidowanych wskutek działań organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, podnoszona przez skarżących okoliczność nie stanowiła w żadnej mierze o niewykonalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, a wynikającego z decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. O niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w rozumieniu wskazanego przepisu można mówić z przyczyn faktycznych lub prawnych. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Powodem niewykonalności z przyczyn faktycznych mogą być także różnego rodzaju okoliczności dotyczące zobowiązanego, np. stan jego zdrowia, jeżeli obowiązek ma charakter osobisty. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn prawnych, jeżeli jest sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, a także wówczas gdy nakłada na stronę obowiązek, który jest zgodny z prawem, ale którego strona nie może wykonać z powodu przeszkód prawnych, np. strona zostaje zobligowana do podjęcia działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i których nie może dokonać bez zgody właściciela. Ciężar dowodu, że obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o pea spoczywa na zobowiązanym, wnoszącym zarzut na tej podstawie.
Wynikający z pkt 2 decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., a wskazany w tytule wykonawczym obowiązek zniszczenia zwłok zwierząt, rozumiany być musi, w powiązaniu z obowiązkiem wskazanym w pkt 1 tej decyzji i stanem faktycznym w jakim wydana została decyzja. W tym aspekcie w obowiązku tych chodzi o wykonanie nakazu utylizacji zwłok wszystkich zwierząt (zabitych lub padłych) z gospodarstwa znajdującego się w strefie zapowietrzonej. W żaden sposób więc sposób nie można przyjąć, iż obowiązek ten pozostawał niewykonalny w rozumieniu omawianego przepisu.
22. Kolejny zgłoszony zarzut, oparty na pkt 10, dotyczył doręczenia zobowiązanym wydruku zamiast odpisu tytułu wykonawczego, wadliwej daty jego wystawienia i nieskuteczności sprostowania jej w trybie przewidzianym w Kpa dla usuwania oczywistej omyłki oraz posłużenia się przez PLW niewłaściwą pieczęcią urzędową.
W tym zakresie wskazać należy, że wystawione i doręczone zobowiązanym tytuły wykonawcze nie miały charakteru wydruków. Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o pea wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tytuł może mieć zatem taką formę lub formę wydruku. Z wydrukiem tytułu wykonawczego mamy do czynienia w sytuacji przekazania organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela tytułu wykonawczego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W przypadku tytułu wykonawczego otrzymanego przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej sporządza się jego wydruk. Na wydruku umieszcza się potwierdzenie zgodności danych zawartych w wydruku tytułu wykonawczego z treścią tytułu wykonawczego otrzymanego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej ze wskazaniem daty dokonania wydruku oraz imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i podpisem osoby dokonującej potwierdzenia, działającej z upoważnienia organu egzekucyjnego (art. 26 § 1c i 1d). Zgodnie z § 2 wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym. Stosownie do § 5b w przypadku tytułów wykonawczych otrzymanych przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej doręczenie wydruku tytułu wykonawczego, o którym mowa w § 1d, uznaje się za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego.
Tytuły wykonawcze doręczone skarżącym sporządzone zostały przy użyciu wzoru urzędowego (TW2) ustalonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1305 ).
22. Zasadny natomiast okazał się zarzut z pkt 10 w zakresie w jakim dotyczył daty wystawienia tytułu wykonawczego i jej sprostowania. Stosownie do art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o pea tytuł wykonawczy zawiera datę jego wystawienia. Bez wątpienia data wskazana w tytułach wykonawczych ([...] stycznia 2017 r.) była datą wadliwą jednakże nie ze względu na okoliczności wskazywane przez skarżących, ale ze względu na to, że decyzja nakładająca obowiązki wskazane w tytule wydana została [...] lutego 2017 r.
W kontekście omawianej kwestii zwrócić należy uwagę odróżnić i wskazać na dwa rodzaje przesłanek dopuszczalności egzekucji. Są to przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji i przesłanki dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Oczywistym jest, że warunkiem możności prowadzenia egzekucji jest dopuszczalność jej wszczęcia. Trzeba wskazać, że tytuł wykonawczy będący podstawą prowadzenia egzekucji jest wystawiany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Sąd wyraża pogląd, że wierzyciel może wystawić nowy tytuł wykonawczy - o treści zmienionej w stosunku do poprzedniego tytułu wykonawczego, ale przed złożeniem organowi egzekucyjnemu wniosku o wszczęcie egzekucji. W sytuacji dostrzeżenia przez wierzyciela ( będącego jednocześnie organem egzekucyjnym), że wystawiony przez niego tytuł jest wadliwy, powinien także wystawić nowy, przed doręczeniem go zobowiązanemu czyli przed wszczęciem egzekucji. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1999 r. w sprawie SA 2035/99, Lex nr 47237, iż zmiana treści tytułu wykonawczego w toku postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalna. Ponadto Sąd orzekający aprobuje również pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ( vide: wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2004 r., w sprawie III SA 2448/03, LexPolonica nr 37990080) co do niedopuszczalności sprostowania w trybie art. 113 § 1 Kpa oczywistej omyłki w treści tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zdaniem Sądu, tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, a nie decyzją w rozumieniu art. 113 § 1 Kpa. Taki też pogląd dominuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w piśmiennictwie ( vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1992, s.318, wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 25 października 1996 r., I SAB/Wr 1/96,Lex Polonica nr 342407, wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 30 października 1998 r., I SA/Wr 1249/96, Lex Polonica nr 340580, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Piotr Przybysz, LexisNexsis, Warszawa 2011, str.140-141). W świetle powyższego, postanowienia o sprostowaniu tytułów wykonawczych wydane w toku postępowania egzekucyjnego, w ocenie Sądu, nie czynią zadość wymogom co do koniecznych elementów składowych tytułu wykonawczego zawartym w art. 27 § 1 ustawy o pea. Tytuł wykonawczy powinien przed doręczeniem go zobowiązanemu spełniać wszystkie przewidziane prawem wymogi formalne, a jego treść nie powinna wzbudzać żadnych wątpliwości
23. Odnosząc się do omawianego zarzutu w zakresie dotyczącym posłużenia się przez organ egzekucyjny niewłaściwą pieczęcią lekarza weterynarii uznać należało go za niezasadny. Do 20 listopada 2013 r. przepis art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o pea stanowił, że tytuł wykonawczy zawiera "datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela". Obowiązek zamieszczenia w tytule odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela ( w sprawie niniejszej wierzyciel jak już wskazano– jest równocześnie organem egzekucyjnym ) został zniesiony. Natomiast w odniesieniu do analizowanych tytułów wykonawczych prawidłowo został wykonany obowiązek co do zamieszczenia w nich podpisu, oraz wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Jak wynika ze skanów tytułów wykonawczych doręczonych obwinionym, zawierały one wymagane dane – podpis osoby uprawnionej, a określenia imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego dokonano w postaci odcisku pieczęci służbowej osoby piastującej funkcję powiatowego lekarza weterynarii.
Powoływanie się w tym zakresie przez skarżących na uchwałę nr 115 /2008/IV Krajowej Rady Lekarsko - Weterynaryjnej z dnia 12 grudnia 2008 r. w sprawie wzoru pieczątki lekarza weterynarii było – jak prawidłowo uznały organy - chybione. Marginalnie wskazać tylko należy, że sama uchwała w § 3 stanowi, że nie dotyczy ona pieczątek urzędowych lekarzy weterynarii, których wzór urzędowy określają odrębne przepisy.
Na tle rozważań dotyczących treści tytułu wykonawczego wskazać należy, że organ egzekucyjny obowiązany jest z urzędu badać dopuszczalność wszczęcia egzekucji i egzekucji ( art. 29 § 1 ). Nie przystępuje on do egzekucji gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o pea Wprawdzie regulacja ta dotyczy sytuacji gdy nie jest on równocześnie wierzycielem jednakże obowiązek oceny czy wystawiony tytuł spełnia wymogi art. 27 spoczywa na organie egzekucyjnym także w sytuacji gdy przystępuje on do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez siebie ( art. 26 § 4 ustawy o pea ). Wadliwie wystawiony tytuł wykonawczy stanowi przeszkodę przemijającą , której usunięcie nie wyklucza możliwości ponownego przeprowadzenia egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego ( vide: wyrok NSA z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie II OSK 94/07 baza orzeczeń nsa.gov.pl.
24. Ostatni z podniesionych przez skarżących zarzutów ( pkt 7 § 1 art. 33 ustawy o pea ) do postępowania egzekucyjnego dotyczył braku uprzedniego doręczenia im upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 ustawy o pea. Rozstrzygnięcie tego zarzutu "dotyka" kwestii oceny formy czy trybu przymusu bezpośredniego jaki został zastosowany.
Z treści wystawionych przez PLW – skupiającego w sobie rolę wierzyciela i organ egzekucyjnego – tytułów wynika, że dla wyegzekwowania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. zastosowany miał być środek w postaci przymusu bezpośredniego z art. 148 ustawy o pea.
Akta sprawy dowodzą, iż z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych organ egzekucyjny jednocześnie wyznaczył egzekutora, który doręczył tytuły wykonawcze oraz postanowienia o wezwaniu zobowiązanych do wykonania obowiązku wskazanego w tytule z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego ( A.A. w dniu [...] lutego, a J.A. [...] lutego 2017 r. ). Czynności te wskazują, że organ egzekucyjny, działający za pośrednictwem wyznaczonego egzekutora, podjął działania prawne zmierzające do zastosowania przymusu bezpośredniego w formie o jakiej mowa w art. 150 § 1 ustawy o pea. Zgodnie z tym przepisem egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego. Stosownie do § 2 zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, tryb o jakim mowa w art. 150 § 1 ustawy o pea, wymaga uprzedniego doręczenia zobowiązanym upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z przepisów art. 15 § 3a-5 ustawy o pea wynika, iż zwolnienie od obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia może dotyczyć przypadków egzekucji należności pieniężnych. Także regulacje dotyczące "zwykłego trybu przymusu bezpośredniego" tj. 150 § 1 ustawy o pea, wyjątku od obowiązku doręczenia upomnienia nie zawierają. Nie oznacza to jednak – jak przyjęły organy orzekające w sprawie – że obowiązek taki na organie egzekucyjnym nie ciążył.
Konstrukcja tego przepisu jest analogiczna jak przepisów dotyczących stosowania innych środków egzekucyjnych np. grzywny w celu przymuszenia ( vide: art. 122 § 1 ustawy o pea ustawy) czy wykonania zastępczego ( vide: art. 128 § 1 ustawy o pea), co do których nie ma wątpliwości, że wszczęcie egzekucji z ich zastosowaniem musi być poprzedzone upomnieniem o jakim mowa w art. 15 § 1 ustawy o pea. Oznacza to, że wszczęcie egzekucji z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego o jakim mowa w art. 150 § 1 ustawy o pea, także wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia. Potwierdza to też treść przepisu § 2 art. 150 ustawy o pea. Stosownie do niego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego ( art. 33 i 34 ustawy o pea ). Skoro więc ustawodawca daje zobowiązanemu prawo zgłoszenia wszystkich zarzutów wskazanych w art. 33 ustawy o pea ( czyli także zarzutu z pkt 7 § 1 art. 33 ustawy o pea ) to tym samym nie wyłącza obowiązku doręczenia upomnienia. O konieczności poprzedzenia egzekucji z użyciem omawianego środka egzekucyjnego upomnieniem, świadczy też treść przepisu § 3 art. 150 ustawy o pea, zgodnie z którym jedynie zastosowanie formy przymusu bezpośredniego w postaci ekstraordynaryjnej czyli tzw. przymusu natychmiastowego nie wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia.
25. W kontekście analizowanego zarzutu oraz stanowiska prezentowanego prez skarżących i organy orzekające w sprawie, zwrócić należy uwagę na rozróżnienie przymusu "zwykłego" o jakim mowa w art. 150 § 1 i 2 ustawy o pea od przymusu "natychmiastowego" uregulowanego w § 3 tego przepisu. Zgodnie z nim "jeżeli zwłoka w wykonaniu obowiązku może zagrozić zdrowiu lub życiu albo spowodować niemożność lub znaczne utrudnienie w dochodzeniu wykonania przez zobowiązanego obowiązku, a także w innych przypadkach określonych w odrębnych przepisach, może być niezwłocznie zastosowany przymus bezpośredni wykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa, po ustnym wezwaniu organu egzekucyjnego, bez uprzedniego upomnienia zobowiązanego oraz bez doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku (§ 1).
Nadzwyczajność przymusu natychmiastowego w sytuacjach opisanych w tym przepisie wynika z możliwości użycia tego środka egzekucyjnego w bardzo uproszczonym, w stosunku do pozostałych środków egzekucyjnych, trybie. Przymus tego rodzaju, a więc przymus bezpośredni wykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa ( vide: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2014 str. 583 ) może być zastosowany niemal natychmiastowo bowiem wystarczające jest tylko ustne wezwanie organu egzekucyjnego, nie jest wymagane doręczenie upomnienia, tytułu wykonawczego czy postanowienia organu egzekucyjnego o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
26. Analizowany przepis § 3 art. 150 ustawy o pea posługuje się określeniem "obowiązek wynikający z przepisów prawa", chodzi w nim zatem o taki obowiązek, który nie musi być skonkretyzowany w drodze osobnego aktu administracyjnego. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy istotne pozostaje właśnie to, że obowiązek ciążący na skarżących nie wynikał – jak to błędnie przyjęły organy - wprost z przepisów prawa, ale wymagał takiej konkretyzacji. Nastąpiło to w wyniku wydania decyzji administracyjnej z dnia [...] lutego 2017 r. Tym samym egzekucja obowiązku wynikającego z tej decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. nie mogła nastąpić w trybie przewidzianym w § 3 art. 150 ustawy o pea. W konsekwencji więc uznać należało, iż w okolicznościach sprawy jej wszczęcie w celu zastosowania środka w postaci przymusu bezpośredniego wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia. Lektura akt administracyjnych skłania do wniosku, iż organ egzekucyjny podjął działania prawne wymagane do przeprowadzenia egzekucji z zastosowaniem przymusu bezpośredniego o jakim mowa w art. 150 § 1 co wymagało uprzedniego upomnienia, tytułu wykonawczego oraz postanowienia wzywającego do wykonania obowiązku i co uruchomiło możliwość wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Natomiast działania faktyczne organu egzekucyjnego zmierzały do zastosowania przymusu natychmiastowego (§ 3 art. 150 ustawy o pea).
27. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii podlegały uchyleniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa ).
O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi ( 100 zł ), koszty zastępstwa procesowego wg norm przewidzianych ( 480 zł ) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa ( 17 zł ) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm. ).
28. Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny uwzględni poczynione wywody i ocenę prawna dokonaną w niniejszym uzasadnieniu ( art. 153 Ppsa ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło