II SA/Go 556/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-12-09
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Joanna Brzezińska, Marek Szumilas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, która nie jest najemcą lokalu mieszkalnego, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały rady gminy wyrażającej zgodę na udzielenie bonifikaty od ceny tego lokalu na rzecz faktycznego najemcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do lokalu, a jej prawo do zamieszkiwania było pochodne od prawa matki, która była najemcą. Rozliczenia kosztów eksploatacji lokalu są sprawą wewnętrzną między skarżącą a jej matką i nie stanowią podstawy do skutecznego roszczenia wobec gminy. Brak interesu prawnego skutkuje oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Rada Miejska podjęła uchwałę wyrażającą zgodę na udzielenie bonifikaty od ceny lokalu mieszkalnego i pierwszej opłaty za grunt na rzecz B.W. Skarżąca W.W. zaskarżyła tę uchwałę, twierdząc, że jej matka B.W. nie była uprawnionym najemcą, a sama skarżąca miała prawo do lokalu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały, argumentując naruszenie jej interesu prawnego i prawa posiadania. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, wskazując na brak interesu prawnego skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W.W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr XXVI/11/09 w przedmiocie udzielenia bonifikaty od ceny nieruchomości oddala skargę.
Uchwałą Nr XXVI/11/09 z dnia [...] lutego 2009 r. Rada Miejska, działając na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 oraz art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), wyraziła zgodę na udzielenie bonifikaty na rzecz B.W. w wysokości 90% od ceny lokalu mieszkalnego położonego w [...] wraz z przynależnościami w przypadku jednorazowej zapłaty ceny za lokal oraz od pierwszej opłaty za grunt oddany w użytkowanie wieczyste.
Powyższą uchwałę, po uprzednim wezwaniu Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W.W. (skarga datowana na [...].06.2009 r.). Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie nieważności umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz orzeczenie o kosztach postępowania.
Zdaniem skarżącej uchwała z [...] lutego 2009 r. w sprawie udzielenia bonifikaty od ceny nieruchomości została wydana na rzecz osoby nieuprawnionej, nie będącej najemcą przedmiotowego lokalu. Podjęta uchwała narusza również przysługujące jej "prawo posiadania wynikające z faktycznego władztwa nad sporną nieruchomością". Uchwała narusza interes prawny skarżącej, albowiem w marcu 2005 r. wystąpiła ona z wnioskiem o zawarcie umowy najmu zajmowanego bezumownie spornego lokalu, uzasadniając to faktem ponoszenia kosztów czynszu i opłat eksploatacyjnych związanych z lokalem - jej wniosek nie został uwzględniony. [...] lutego 2009 r. Rada Miejska podjęła natomiast zaskarżoną uchwałę, zaś [...] lutego Gmina zawarła z B.W. umowę sprzedaży przedmiotowego lokalu, skutkiem której własność nieruchomości przeszła na B.W..
Skarżąca zarzuciła, że jej matka B.W. nie była aktualnym najemcą spornego lokalu, ponadto wypowiedziana umowa najmu z dnia [...] października 1994 r. została zawarta na czas oznaczony. Na skutek dokonanego wypowiedzenia umowa najmu wygasła w dniu [...] września 1995 r. B.W. nie spełnia zatem przesłanek pierwszeństwa nabycia lokalu, wynikających z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca wywiodła swoje prawo do lokalu z art. 30 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), który stanowi, iż osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu. W konsekwencji rozwiązania umowy najmu łączącej właściciela nieruchomości z B.W. powstało tzw. bezumowne korzystanie z rzeczy.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie W.W. w zaskarżeniu uchwały z dnia [...] lutego 2009 r. Do odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady załączył m.in. pismo Przedsiębiorstwa Komunalnego S.A. z dnia [...] maja 2005 r. (k. 21 akt), z którego wynika, iż "wypowiedzenie straciło moc prawną" i B.W. w dalszym ciągu była najemcą spornego lokalu mieszkalnego. Z pisma tego wynika również, iż między właścicielem lokalu a B.W. została zawarta ugoda sądowa, w której ustalono sposób spłaty zaległości w czynszu i opłatach.
Pismem z dnia [...] września 2009 r. skarżąca uzupełniła skargę podając, iż zaskarżona uchwała naruszyła art. 156 kodeksu cywilnego oraz art. 76 Konstytucji RP.
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Sąd odrzucił skargę w części dotyczącej żądania unieważnienia umowy sprzedaży ww. lokalu mieszkalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu
w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), dalej jako: "P.p.s.a." .
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej uchwały podnieść w pierwszym rzędzie należy, że skarga wniesiona została w oparciu o przepis art. 101 ust. 1 ustawy
z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć tę uchwałę do sądu administracyjnego, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Przepis ten daje zatem prawo skargi każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą organu gminy, podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Ze sformułowania przepisu wynika, że nie jest to skarga powszechna (actio popularis), służąca każdemu, kto zarzuca wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Uprawnienia przysługujące w tym zakresie obywatelowi nie sięgają tak daleko, jak uprawnienia organu nadzoru nad działalnością gminną (art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), czy prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Skarżący, skarżąc uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego indywidualną sytuacją prawną. Musi udowodnić, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy
o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (K.Bandarzewski, P. Chmielnicki, P. Dobosz, W. Kisiel, P. Kryczko. M. Mączyński, S. Płażek, Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 581). Jeżeli tak to warunkiem uznania legitymacji skarżącego w niniejszej sprawie nie mógł być sam fakt posiadania przez niego interesu prawnego czy bezpośrednie zaangażowanie w sprawie tego interesu, ale niebudzące wątpliwości naruszenie takiego interesu prawnego. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna, albo ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny), albo też jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa), por. wyrok z dnia 21 grudnia 2007r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (III SA/Łd 535/07).
Ponieważ skarga złożona na podstawie art. 101 ustawy samorządowej nie ma charakteru actio popularis, przeto do wniesienia takiej skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem ani też sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały. Należy zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu albo uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Dlatego badanie legitymacji procesowej następuje na rozprawie, a wykazanie braku legitymacji nakazuje oddalić skargę, a nie odrzucić.
Przenosząc powyższe rozważania o charakterze ogólnym na grunt przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, iż W.W. wniosła skargę w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a., po bezskutecznym wezwaniu Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia prawa (vide uchwała 7 sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OPS 2/07).
W dalszej kolejności należało rozważyć, czy uchwała Rady Miejskiej z dnia
[...] lutego 2009 r., w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od ceny ściśle określonego lokalu mieszkalnego oraz za grunt oddany w użytkowanie wieczyste, została wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. W tym zakresie Sąd,
w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podziela stanowisko wyrażone
w uchwale 7 sędziów NSA z 6 listopada 2000 r., sygn. akt OPS 11/00 (ONSA 2001/2/52), zgodnie z którym do uchwał organów gmin w sprawach z zakresu administracji publicznej, które można zaskarżyć do sądu administracyjnego, należą uchwały, które nie maja charakteru cywilnoprawnego, a więc takie uchwały, które same przez się nie są czynnościami i cywilnoprawnymi i nie wywołują skutków cywilnoprawnych, choć są podejmowane z zamiarem podjęcia w przyszłości określonych czynności cywilnoprawnych. Taka sytuacja następuje także przy wyrażaniu przez organ stanowiący gminy zgody na udzielenie bonifikaty od ceny nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży. Ta czynność rady gminy stanowi jedynie etap przygotowawczy i poprzedzający czynności cywilnoprawne. Na tym etapie decydowania nie chodzi bowiem jeszcze o fakt sprzedaży nieruchomości, ale jedynie
o zaakceptowanie przez radę woli organu wykonawczego udzielenia bonifikaty od ceny ustalonej według właściwej przepisów, czyli w istocie o wyrażenie zgody na uszczuplenie ewentualnego dochodu gminy z tytułu zamierzonej sprzedaży nieruchomości z gminnego zasobu.
Z pozycji rady gminy jako organu stanowiącego wynika bowiem, iż nie podejmuje ona czynności prawnych w zakresie obrotu nieruchomościami, lecz stanowi zasady w tym przedmiocie lub wyraża zgodę. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn.zm.) organem właściwym w sprawach gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność jednostki samorządu terytorialnego jest jej organ wykonawczy, w tym przypadku burmistrz. Ten wiec organ wykonuje zadania określone w art. 67 ust. 1 ww. ustawy, ustalając w sposób określony przepisami prawa cenę nieruchomości. Organ wykonawczy udziela także na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy bonifikaty od ustalonej ceny, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie.
Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska, na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1
i art. 73 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyraziła zgodę na udzielenie bonifikaty na rzecz B.W. zamieszkałej w [...] w wysokości 90% ceny tego lokalu mieszkalnego ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego (pow. 37,20 m2), wraz z przynależnościami w przypadku jednorazowej zapłaty ceny oraz na udzielenie bonifikaty w tej samej wysokości od pierwszej opłaty za grunt (udział) oddany w użytkowanie wieczyste.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi, analizie podlega
w pierwszej kolejności legitymacja skargowa W.W., albowiem jak wskazano wyżej stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, warunkiem skuteczności skargi wniesionej w oparciu o ten przepis musi być naruszenie przez zaskarżoną uchwałę indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej.
Z uzasadnienia skargi oraz pisma uzupełniającego z dnia 18 września 2009 r. (k. 63) wynika, że naruszenie interesu prawnego skarżącej ma polegać na pozbawieniu jej prawa do nabycia na własność spornego lokalu (pomimo złożenia w 2005 r. wniosku o wstąpienie w stosunek najmu zajmowanego bezumownie lokalu) oraz prawa posiadania wynikającego z faktycznego władztwa nad lokalem (ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem lokalu od 1997 r.). W ocenie skarżącej, jej matka B.W. mimo, iż zamieszkuje sporny lokal nie uzyskała prawa do jego nabycia w trybie bezprzetargowym, w szczególności z tej przyczyny, iż nie jest aktualnym najemcą, a uprzednia umowa najmu z [...] października 1994 r., (wypowiedziana przez Przedsiębiorstwo Komunalne S.A. z dniem [...] sierpnia 1995 r.) zawarta była na czas oznaczony. Skarżąca wywiodła, iż najem spornego lokalu przez jej matkę zakończył się w dniu [...].09.1995 r. (po upływie okresu wypowiedzenia), więc obowiązkiem wynajmującego było wytoczenie powództwa o opróżnienie lokalu w trybie przepisów ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych oraz kodeksu cywilnego. Skoro zatem nie posiada ona tytułu prawnego do spornego lokalu, a korzysta z niego bezumownie, wobec tego brak było podstawy do wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty i sprzedaż lokalu B.W.. Sprzedaż tego lokalu stanowi naruszenie przepisów ustawy (art. 58 ust. 1 k.c.), z uwagi na brak ustawowych uprawnień wynikających z art. 34 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest także czynnością sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadniając naruszenie zaskarżoną uchwałą swego interesu prawnego skarżąca wskazała na przepisy art. 156 Kodeksu cywilnego poprzez udzielenie bonifikaty na podstawie zaskarżonej uchwały matce skarżącej – jako osobie zajmującej lokal bez tytułu prawnego, a nie skarżącej. Naruszony został także art. 76 Konstytucji RP, jako że skarżąca (wnioskodawczyni) jest osobą niepełnosprawną, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i II grupą inwalidztwa, całkowicie niezdolną do wykonywania pracy, poprzez niezapewnienie wnioskodawczyni należytej ochrony wyrażającej się w nieprzydzieleniu jej lokalu komunalnego (w sytuacji gdy znany był burmistrzowi konflikt pomiędzy skarżącą i jej matką).
W ocenie Sądu, tak skonkretyzowany interes prawny i jego naruszenie istnieje jednak wyłącznie w sferze subiektywnych odczuć skarżącej i wyrażanego przez nią poczucia pokrzywdzenia zaskarżoną uchwałą, nie znajduje natomiast pokrycia w obiektywnym naruszeniu indywidualnego interesu opartego na konkretnej normie prawnej.
Skarżącej nie przysługuje do spornego lokalu ani tytuł prawny rzeczowy, ani też obligacyjny, którego ochronę zapewniałyby jej powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Przede wszystkim z przedstawionych akt sprawy wynika, iż bezsporne pomiędzy Gminą (jako uprzednim właścicielem lokalu) a matką skarżącej pozostaje fakt, że podmioty te od 1994 r. łączył stosunek najmu spornego lokalu mieszkalnego. Z pisma Przedsiębiorstwa Komunalnego S.A., które zarządza miejscowym gminnym zasobem nieruchomości, wynika, że wprawdzie dnia [...] sierpnia 1995 r. przedsiębiorstwo to skierowało do B.W. pismo o wypowiedzeniu umowy najmu z uwagi na zaległości w czynszu i opłatach, jednak jak wynika z późniejszego pisma tego przedsiębiorstwa z dnia [...] maja 2005 r., "wypowiedzenie straciło moc prawną" i B.W. w dalszym ciągu była najemcą spornego lokalu mieszkalnego. Z pisma tego wynika również, iż między właścicielem lokalu a B.W. została zawarta ugoda sądowa, w której ustalono sposób spłaty zaległości w czynszu i opłatach. Skoro niedawny właściciel lokalu – Gmina stoi na stanowisku, że umowa najmu nie wygasła i jak można wnioskować z faktu zawarcia w dniu [...] lutego 2009 r. umowy przeniesienia własności lokalu, stanowisko to podzielała B.W. (co wynika zwłaszcza z treści § 2 pkt e) aktu notarialnego), to Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do badania kwestii istnienia bądź nieistnienia stosunku cywilnoprawnego, jakim jest umowa najmu lokalu. Brak jest zatem podstaw do podważenia twierdzenia Rady Miejskiej, iż B.W. była najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Z tego względu w odniesieniu do skarżącej nie znajdzie zastosowania art. 30 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w myśl którego osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu.
Matka skarżącej B.W. w dniu [...].06.2008 r. wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o zastosowanie wskazanych bonifikat od ceny lokalu przy ul. [...] w związku z zamiarem jego wykupu jako najemca (na podstawie umowy najmu z [...] października 1994 r.). Nadto nie budzi wątpliwości, iż niezależnie od posiadanego uprawnienia B.W. zamieszkiwała w tym lokalu od 1994 r., czego skarżąca nie kwestionuje.
Skarżąca nie posiada samodzielnego tytułu prawnego do spornego lokalu, swoje prawo do zamieszkiwania w nim wywodzi jako prawo pochodne prawa przysługującego jej matce (B.W.) z tytułu umowy najmu. W szczególności nie wykazała skarżąca, iżby łączył ją z Miastem stosunek najmu spornego lokalu. Okoliczność faktyczna, iż jak wskazuje skarżąca od 1997 r. wyłącznie ona ponosi koszty związane z eksploatacja spornego lokalu, w którym wszakże zamieszkuje wraz z matką nie dawała samoistnego umocowania do występowania wobec gminy ze skutecznym prawnie roszczeniem o zawarcie umowy najmu, czy też nabycie tegoż lokalu. Natomiast rozliczenia związane z kosztami czynszu i opłat eksploatacyjnych są wewnętrzną sprawą między W.W. i B.W., której nie obejmuje zakres właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nadto należy podkreślić, iż to nie sąd administracyjny lecz sąd powszechny jest właściwy do ustalania lub stwierdzania wygaśnięcia stosunku najmu lokalu mieszkalnego.
W tej sytuacji, skoro skarżącej nie przysługuje w świetle prawa cywilnego żaden tytuł prawny do lokalu, jest ona jedynie posiadaczem zależnym lokalu (włada nim bowiem najemca, nie będąc najemcą) bądź dzierżycielem. Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Przepisy Kodeksu cywilnego obejmują ochroną posiadanie jedynie w zakresie jego ewentualnego naruszenia, a więc w zakresie istniejącego stanu faktycznego. Posiadaczowi przysługuje jedynie roszczenie o przywrócenie ewentualnie naruszonego posiadania, co wynika z art. 344 § 1 k.c. Brak tu jakiegokolwiek uprawnienia o charakterze materialnym, mogącego stanowić podstawę interesu prawnego, którego naruszenie pozwalałoby wystąpić ze skargą na uchwałę rady gminy.
Skarżąca podała, że jej interes prawny wynika z art. 156 k.c. oraz art. 76 Konstytucji RP. Zgodnie z przepisem art. 156 k.c. jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania. Norma wynikająca z tego przepisu ma zupełnie różny zakres zastosowania od stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie. Powyższy przepis wprowadza wymóg kauzalności czynności rozporządzającej, jaką jest umowa przeniesienia własności i w rozpatrywanej sprawie administracyjnej nie znajduje zastosowania. Przedmiot skargi stanowi bowiem nie umowa sprzedaży lecz czynność wstępna czyli wyrażenie przez radę gminy zgody na udzielenie bonifikaty od przyszłej ceny lokalu mieszkalnego.
Z kolei art. 76 Konstytucji RP stanowi, iż władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. Jak wynika z przytoczonego przepisu, po pierwsze ma on charakter blankietowy, bowiem przy ustalaniu zakresu ochrony poszczególnych kategorii adresatów odsyła do ustaw szczególnych. Po drugie zaś, skarżąca nie jest najemcą lokalu, nie wstąpiła bowiem w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...].
Skoro art. 76 Konstytucji odsyła do ustaw szczególnych, to źródła ewentualnego interesu prawnego skarżącej należałoby poszukiwać właśnie w ustawach szczególnych. W niniejszej sprawie w grę wchodzi ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), obydwie według stanu obowiązującego na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały, tj. [...] lutego 2009 r. Pierwsza z ustaw nie zawiera żadnego przepisu, z którego możnaby wyinterpretować przysługujące skarżącej uprawnienie o charakterze materialnym w odniesieniu do spornego lokalu, czy też roszczenie o przeniesienie na nią własności lokalu.
Także inne przepisy prawa materialnego (w szczególności art. 34 ust. 1 ustawy
o gospodarce nieruchomościami) nie przyznają skarżącej pierwszeństwa w nabyciu przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Nadto w myśl art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych.
Z przytoczonych przepisów wynika, że pierwszeństwo w nabyciu lokalu mieszkalnego przysługuje jego najemcy, o ile umowa najmu została zawarta na czas nieoznaczony. Jak wcześniej wspomniano, skarżąca nie jest najemcą spornego lokalu, żaden z omawianych przepisów nie stanowi zatem źródła jej interesu prawnego, który mógłby zostać naruszony podjęciem zaskarżonej uchwały.
Postępowanie sądowoadministracyjne zmierzające do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej- uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego, może skutecznie zainicjować jedynie skarga uprawnionego podmiotu. W myśl przepisu szczególnego - art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, legitymację skargową do zaskarżenia uchwały (zarządzenia) organu gminy ma wyłącznie taki podmiot, którego indywidualny interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone taką uchwałą (zarządzeniem).
Konsekwencją braku interesu prawnego po stronie W.W., który mógłby zostać naruszony podjęciem zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej nr XXVI/11/09 z dnia [...] lutego 2009 r., jest oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez możliwości dalszego badania zasadności zarzutów wobec zaskarżonej uchwały.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło