II SA/Go 582/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : 1. ustanowić radcę prawnego, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Dnia 22 września 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 24 września 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257) pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Jednocześnie na podstawie w/wym. zarządzenia A.M. został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 2. przedłożenie dokumentów określającego wysokość dochodu żony skarżącego (zaświadczenie pracodawcy, decyzja ZUS), 3. przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone przez skarżącego koszty utrzymania mieszkania (domu), 4. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia). W wyznaczonym terminie skarżący przesłał jedynie wypełniony formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku A.M. podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a jego dochód wynosi 1.435,41 zł. Skarżący wskazał, że spłaca alimenty na dwoje dzieci w kwocie 1.400 zł lub według planu podziału. Nadto skarżący przedstawił ponoszone wydatki: opłaty, koszty utrzymania leczenia – 800 zł, rata kredytu – 500 zł. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć trzeba, że A.M. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych a także dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez jego żonę oraz ponoszone wydatki. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W orzecznictwie wskazuje się, że wnioskodawca jest obowiązany wyczerpująco przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., I OZ 959 LEX nr 15328). Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodni, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Nie można jednak pominąć, że A.M. do pierwotnie złożonego formularza PPF złożył kilka dokumentów. Wynika z nich, że wynagrodzenie skarżącego wynosi 1.446,13 zł (netto) i że przeciwko niemu jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych jego dzieci. Należy wskazać, że wpis od skargi nie jest wysoki (200 zł). Z tych względów uznano, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie i rodziny utrzymaniu. Jednocześnie należy stwierdzić, że dodatkowy wydatek związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości majątkowe skarżącego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.