II SA/Go 590/18

Dnia 13 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego na skutek wniosku G.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. G.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Zaskarżona decyzja została doręczona G.S. w dniu 5 czerwca 2018 r., natomiast skarga została wniesiona dnia 6 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 4 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po upływie ustawowego trzydziestodniowego terminu. Po doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę, pismem z dnia [...] września 2018 r. G.S. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podał, iż zaskarżona decyzja została doręczona jego bratu K.S., który nie posiada upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego, jednak bracia mają wspólną siedzibę swoich przedsiębiorstw. Zaskarżona decyzja została przekazana skarżącemu później, w dodatku z błędną informacją co do daty doręczenia, co zdaniem skarżącego świadczy o braku jego winy. Na potwierdzenie swojej argumentacji skarżący przesłał wypisy z CEIDG – swój oraz brata K.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu okazał się niezasadny. Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej w skrócie p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Skarżący powziął wiadomość o uchybieniu terminu do wniesienia skargi najpóźniej z chwilą doręczenia mu odpisu odpowiedzi na skargę (w której podano datę doręczenia zaskarżonej decyzji oraz datę wniesienia skargi), tzn. w dniu 29 sierpnia 2018 r. Z kolei w dniu 4 września 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy zatem przyjąć, że wymóg z art. 87 § 1 p.p.s.a. został spełniony. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu należy zwrócić uwagę, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek świadczących o niezawinionym uchybieniu terminu obciąża osobę, która z wnioskiem takim występuje. Stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z uwagi na fakt, że doręczeniu podlegała decyzja administracyjna, skuteczność tego doręczenia należy ocenić w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257). I tak w myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z kolei w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie pierwsze k.p.a.). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego jak również z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż doręczono ją bratu skarżącego K.S. w dniu 5 czerwca 2018 r. Na odwrocie formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru została zaznaczona rubryka, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi. Z kolei skarżący podał we wniosku, że doręczenie nastąpiło w miejscu siedziby jego przedsiębiorstwa (co udokumentował wypisem z CEIDG), jednakże przesyłkę odebrał jego brat jako osoba nie posiadająca upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Dane zawarte w CEIDG wskazują, iż adres ul. [...] jest stałym miejscem wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej i jego adresem do doręczeń. Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika (własnoręczne pisemne oświadczenie skarżącego z [...] września 2017 r., własnoręcznie wypełnione zapytanie o karalność z [...] października 2017 r.), że jest to również jego miejsce zamieszkania. W tej sytuacji doręczenie zaskarżonej decyzji bratu skarżącego jako dorosłemu domownikowi należy uznać za skuteczne w świetle treści art. 43 k.p.a. Ustawa nie wymaga bowiem, aby dorosły domownik adresata przesyłki legitymował się wyraźnym upoważnieniem do odbioru kierowanej do niego korespondencji. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że w toku postępowania administracyjnego znaczna część przesyłek była doręczana dorosłym domownikom skarżącego i nie kwestionował on prawidłowości oraz skuteczności tych doręczeń. Również po wniesieniu skargi przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia jej braku formalnego oraz odpis odpowiedzi na skargę została doręczona bratu skarżącego jako dorosłemu domownikowi, zaś we wniosku o przywrócenie terminu, podobnie jak w skardze oraz w całym postępowaniu administracyjnym skarżący konsekwentnie posługuje się wskazanym wyżej adresem. Jednakże nawet pomijając fakt, że wskazany wyżej adres jest jednocześnie adresem miejsca zamieszkania skarżącego, należy zwrócić uwagę, iż co do zasady miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest miejscem jej pracy w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r., II GSK 1956/13, orzeczenia.nsa.gov.pl), zaś w przypadku doręczenia przesyłki w miejscu pracy możliwe jest doręczenie jej osobiście adresatowi, ale skutecznym jest również doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej (postanowienia NSA z 29 listopada 2009 r., II GSK 594/09 oraz z 5 października 2012 r., II OZ 857/12, z 4 kwietnia 2014 r., II OSK 587/14, orzeczenia nsa.gov.pl). Przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji należy rozumieć każdą osobę, która została formalnie czy jedynie zwyczajowo umocowana do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby przedsiębiorstwa przez tę osobę prowadzonego (wyrok NSA z 9 czerwca 2000 r., V SA 1953/99). Podobnie rzecz się ma w przypadku odbioru pism dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w miejscu siedziby przedsiębiorstwa tej osoby (wyrok NSA z 6 maja 2010 r., II GSK 594/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem również z tego punktu widzenia doręczenie zaskarżonej decyzji należy uznać za skuteczne. Skarżący organizując swoją działalność gospodarczą zdecydował się na prowadzenie jej w miejscu swojego zamieszkania, które jest jednocześnie siedzibą przedsiębiorstwa prowadzonego przez jego brata. Tym samym dopuścił do powstania sytuacji, iż przychodzące do niego pisma będą odbierane przez inne osoby (będące zarówno dorosłymi domownikami – ze względu na miejsce jego zamieszkania jak i osobami upoważnionymi do odbioru pism – ze względu na miejsce pracy). Przy czym jak wynika z akt administracyjnych sprawy, do czasu doręczenia kwestionowanej decyzji odbieranie pod wskazanym wyżej adresem przez inne osoby (dorosłych domowników) pism kierowanych do skarżącego realizowało się bez przeszkód. Należy zatem stwierdzić, iż odbywało się to za jego wiedzą i aprobatą. Brak jest więc podstaw do uznania, że odbiór zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez brata skarżącego dokonał się bez upoważnienia, a tym samym że był nieskuteczny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienia NSA z 21 czerwca 2011 r., II FZ 286/11 oraz z 11 stycznia 2012 r., I GZ 232/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 444). W sytuacji gdy skarżący wykonuje zawód przewoźnika drogowego, okresowe nieobecności w siedzibie przedsiębiorstwa są nieodłącznie związane z charakterem prowadzonej działalności. Z tego względu w interesie skarżącego leżało, aby zorganizował on sobie odbiór korespondencji kierowanej na adres siedziby przedsiębiorstwa (będący jednocześnie miejscem jego zamieszkania) w sposób gwarantujący, że informacje o treści doręczanych przesyłek będą docierać do niego niezwłocznie, zwłaszcza że wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym z wcześniejszych pism. Dlatego nieobecności skarżącego w swojej siedzibie w dniu doręczenia zaskarżonej decyzji i odbioru jej przez inną osobę (w tym przypadku brata) nie sposób uznać za zdarzenie nagłe, niespodziewane, które go zaskoczyło i którego skutkom nie był w stanie zapobiec pomimo dochowania najwyższej staranności. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2018 r. nie mogło zostać potraktowane jako niezawinione przez skarżącego. W świetle powyższych okoliczności, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.