II SA/Go 621/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi . Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) w Z. po rozpatrzeniu odwołania W.M. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. [...], na podstawie której organ przyznał W.M. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 171.733,89 zł oraz jednocześnie odmówił mu przyznania płatności do upraw roślin energetycznych. Decyzja organu II instancji doręczona została W.M. w dniu 9 lipca 2008 r. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upłynął w dniu 8 sierpnia 2008 r. Pismem z dnia 29 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego – k. 8) W.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi załączając do wniosku skargą na decyzję organu II instancji z dnia 4 lipca 2008 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż posiada prawie 300 ha gruntów rolnych, stąd w lipcu br. kiedy rozpoczęły się żniwa nie miał czasu na zajmowanie się sprawą wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału ARiMR, choć przygotowywał ku temu dokumenty. Skarżący oświadczył, iż pod koniec lipca tego roku na skutek dużego wysiłku fizycznego przy pracach polowych poczuł się źle, a na początku sierpnia ból kręgosłupa uniemożliwił mu jakąkolwiek pracę i zmusił do leżenia. W dniu 7 sierpnia 2008 r. skarżący został zbadany przez lekarza, który zalecił bezwzględne leżenie przez okres co najmniej trzech tygodni. Na potwierdzenie w/w okoliczności skarżący załączył do przedmiotowego wniosku zaświadczenie lekarskie z dnia 8 sierpnia 2008 r. wystawione przez lekarza chirurga M.G. (k.4). Skarżący dodał ponadto, iż w czasie choroby podjął działania zmierzające do przygotowania skargi na przedmiotową decyzję organu, jednakże jej odebranie i podpisanie możliwe było dopiero w dniu 27 sierpnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi albo o jej odrzucenie w przypadku oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 31 października 2008 r., w związku z częściową nieczytelnością przesłanego do tutejszego Sądu zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 sierpnia 2008 r.. skarżący wezwany został do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania jaka jest rzeczywista treść wskazanego zaświadczenia w zakresie pełnego rozpoznania schorzeń i wydanych zaleceń lekarskich pod rygorem przyjęcia, iż z dotychczasowego zaświadczenia okoliczności te nie wynikają w sposób dostateczny. W odpowiedzi na w/w wezwanie skarżący nadesłał w przewidzianym terminie zaświadczenie lekarskie ponownie wydane przez tego samego lekarza co w zaświadczeniu z dnia 7 sierpnia 2008 r., w którym stwierdzono, iż W.M. był niezdolny do pracy w dniach od 7 do 28 sierpnia 2008 r. z powodu zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Lekarz zaświadczył ponadto, iż w tym okresie chory nie był zdolny do pracy i wymagał leżenia (k. 31). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę, jaką m.in. jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątkiem od w/w reguły jest przewidziana w art. 86 § 1 p.p.s.a instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, w myśl którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu przez Sąd uzależnione jest od spełnienia przez stronę określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Przesłanką negatywną uniemożliwiającą przywrócenie terminu jest ustalenie, iż uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Do pozytywnych przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu zaliczyć należy złożenie przez stronę, która uchybiła terminowi procesowemu, wniosku, który stosownie do treści art. 87 p.p.s.a spełniać musi określone wymogi formalne. Wniosek złożony musi zostać w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić należy w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, wnosi się go za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a ponadto wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Kolejną pozytywną przesłaną, która musi zaistnieć, aby termin do dokonania czynności mógł zostać przywrócony to brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy w tej sytuacji wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r. V SA 793/03). Ocena braku winy w uchybieniu terminowi należy do sądu. Dokonana ocena powinna uwzględniać wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należcie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Należy zwrócić uwagę, iż okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej muszą przez stronę zostać uprawdopodobnione. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, iż uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r. II SA/Kr 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy (s. 195-196 ,,Zasady metodyki pracy sędziego" Bogusław Dauter, LexisNexis Warszawa 2008). Dodatkowo podkreślić należy, iż zwlekanie z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu nie jest zawinionym działaniem strony, jeżeli zdarzenie uniemożliwiające jej dokonanie nastąpiło w ostatnim dniu , niedokonanie czynności nie jest zawinione. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż doszło do uchybienia przez skarżącego – W.M. terminowi do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału ARiMR z dnia 4 lipca 2008 r. Zaskarżona decyzja doręczona została skarżącemu osobiście w dniu 9 lipca 2008 r., wobec czego termin do wniesienia skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. upłynął z dniem 8 sierpnia 2008 r. Nie budzi też wątpliwości, iż uchybienie przez skarżącego w/w terminowi rodzi dla niego negatywne skutki polegające na uniemożliwieniu poddania skutecznie przedmiotowej decyzji kontroli sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjne. Sąd badając złożony przez skarżącego – W.M. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdził, iż złożony został on w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie wskazuje, iż skarżący był chory w okresie od 7 do 28 sierpnia 2008 r., natomiast przedmiotowy wniosek wraz ze skargą wniesiony został do Sądu w dniu 29 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego - k.8). Nadto spełnione zostały przez skarżącego pozostałe wymogi formalne dotyczące wniosku o przywrócenie terminu, które umożliwiają jego rozpoznanie przez Sąd: dokonanie czynności, która nie została dokonana w terminie tj. wniesienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargi od w/w decyzji organu, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu zachodzą niebudzące wątpliwości i uprawdopodobnione przez skarżącego przesłanki (okoliczności) uzasadniające brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a tym samym dające podstawę do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Okolicznością uzasadniającą zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego była nagła, a nie przewlekła choroba, ze wskazaniem na leżenie, która unieruchomiła skarżącego na okres od 7 do 28 sierpnia 2008 r. Choroba skarżącego, który był zmuszony leżeć niewątpliwie uniemożliwiła mu złożenie w ustawowym terminie skargi do sądu administracyjnego. Okoliczność ta została potwierdzona przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniem lekarskim wydanym przez lekarza medycyny, specjalistę chirurga, który podał, że skarżący uwagi na bóle kręgosłupa w w/w okresie czasu jest niezdolny do pracy i wymaga leżenia. Wskazać należy, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r. I SA/Wr 676/99, do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jednocześnie jednak w postanowieniu z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OZ 947/08 NSA przyjął, iż ,,ocena lekarska przyjęta w zaświadczeniu, iż pełnomocnik skarżącego jest niezdolny do pracy w danym dniu wskazuje, że prawdopodobnym jest iż w tym dniu nie mógł on dokonywać czynności procesowych z uwagi na stan zdrowia, niezależnie od tego, czy przebywał w tym czasie w szpitalu, ani czy mógł chodzić." Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, iż choroba skarżącego działającego w sprawie osobiście i co do którego zalecono bezwzględne leżenie tym bardziej uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, dając tym samym podstawę do przywrócenia terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 86 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.