II SA/Go 627/18

Dnia 31 października 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w dniu 25 września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na formularzu PPF wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni podała, iż jest osobą w podeszłym wieku ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Cierpi na liczne schorzenia, ponosi wydatki na leczenie i rehabilitację. Utrzymuje się z renty z KRUS w wysokości 1.146,27 zł, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, która jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, nie uzyskuje dochodów i opiekuje się matką. Skarżąca posiada spółdzielczy lokal mieszkalny o powierzchni ok. 33 m² oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 9,7 ha, które oddała innej osobie w dzierżawę w zamian za uiszczanie opłat publicznoprawnych. Miesięczne opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz odpadów oraz podatek rolny wynoszą ok. 300 zł, udokumentowane wydatki na leki wynoszą ok. 200 zł miesięcznie. Dokumenty nadesłane w ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy potwierdzają okoliczności podniesione przez wnioskodawczynię. Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się zasadny. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść m.in. kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ponadto ma ono służyć najuboższym, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007 nr 4, s. 36-39). Analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej przez skarżącą dokumentacji prowadzi do konkluzji, że spełnia ona przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na liczne schorzenia. Z nadesłanej dokumentacji wynika, iż wysokość jej emerytury wynosi obecnie 1.146,27 zł netto. Wykazane wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego (opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon) wynoszą miesięcznie blisko 300 zł, natomiast wydatki na leki ok. 200 zł W świetle przedłożonej dokumentacji, okoliczności powszechnie znanych i doświadczenia życiowego powyższe wydatki należy uznać za wiarygodne. Wprawdzie w orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów co do zasady wyklucza możliwość pełnego zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930), jednakże w niniejszej sprawie, z uwagi na skromne dochody skarżącej, a także ponoszone co miesiąc wydatki na leki, przyznanie tego zwolnienia należy uznać za zasadne. Z przedłożonej umowy dzierżawy wynika, że skarżąca nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, gdyż jego osoba je użytkująca zobowiązana jest do uiszczania podatków. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba dysponująca dochodem w wysokości około 1.100 zł, ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2010 r., II OZ 902/10, LEX nr 743993). W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.