II SA/Go 632/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Modzelewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2004 roku W.S. wystąpił do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie mu w grudniu 2004 roku i od miesiąca stycznia 2005 roku pomocy pieniężnej w wysokości nie mniejszej niż należne mu minimum socjalne i umożliwiającej mu pokonanie przyczyn bezdomności , bezrobocia i bezradności w sprawach opiekuńczo- wychowawczych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku o numerze nr [...] organ I instancji tj . działający z upoważnienia Burmistrza Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał wnioskodawcy prawo do zasiłku celowego w kwocie 100 złotych. Wskutek odwołania W.S. organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu II instancji dnia [...] marca 2005 roku o numerze [...] i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku zostały, w wyniku uwzględnienia skargi W.S., uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 roku w sprawie II Sa / Go 557/05. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd zarzucił , iż organ I instancji zróżnicował wysokość zasiłku celowego, wprowadzając dodatkowe kryterium sytuacji rodzinnej nie przewidziane w ustawie o pomocy społecznej oraz, w sytuacji gdy wnioskodawca nie określił formy pomocy o jaką się ubiega, nie wskazał przesłanek z powodu których przyznał pomoc w formie zasiłku celowego . W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji w dniu [...] lipca przeprowadził wywiad środowiskowy w toku którego wnioskodawca sprecyzował, iż składając wniosek z dnia [...] grudnia 2004 roku, w którym nie określił formy pomocy o jaką się ubiega, oczekiwał przyznania mu pomocy pieniężnej na zabezpieczenie podstawowej potrzeby życiowej tj. zakup żywności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku o numerze [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał W.S. pomoc w postaci zasiłku celowego za miesiąc grudzień 2004 roku w wysokości 100 zł. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy ustalił, iż faktyczny dochód na osobę wnioskodawcy wynosi 0 zł miesięcznie, co kwalifikuje go do otrzymania świadczeń ze środków pomocy społecznej. Wskazał ponadto, iż trudna sytuacja życiowa wnioskodawcy wynika z bezrobocia oraz braku środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Organ pomocy społecznej uznał, iż w powyższej sytuacji wnioskodawcy należy przyznać pomoc na zaspokojenie potrzeb życiowych, szczególnie jeśli chodzi o zakup artykułów żywnościowych, przy uwzględnieniu jednakże ograniczonych możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, a także potrzeb innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i wymagających pomocy ze środków publicznych. Decyzja o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku celowego została poprzedzona zestawieniem przez organ kwoty pieniężnej pozostającej do jego dyspozycji na realizację zadań własnych gminy w zakresie pomocy społecznej oraz liczby osób i rodzin ubiegających się o pomoc, a także analizą możliwości zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb jak największej ilości osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji W.S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucił organowi I instancji niedopełnienie obowiązku udzielenia mu właściwej do jego sytuacji życiowej pomocy ze środków pomocy społecznej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje odwołanie dowodził, iż organ pomocy społecznej ma obowiązek uznania go za osobę bezdomną, powinien mu przyznać mieszkanie chronione, opracować dla niego indywidualny program wychodzenia z bezdomności, zawrzeć z nim kontrakt socjalny, a także przyznać mu pomoc społeczną w formie i rozmiarze odpowiednim do jego potrzeb i okoliczności życiowych. Decyzją z dnia [...] września 2006 roku o numerze [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, iż jest świadome, że udzielenie z pomocy społecznej wsparcia zapewniającego zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb i życie w warunkach odpowiadających godności człowieka wszystkim osobom, które nie są w stanie własnymi siłami zapewnić sobie takich warunków życia, jest postulatem trudnym do zrealizowania. Zdaniem Kolegium, przez określenie "niezbędnych potrzeb" nie należy rozumieć wszystkich potrzeb. Organ pomocy społecznej przyznając pomoc kieruje się swobodnym uznaniem, ograniczonym przepisami prawa. Jeżeli pomoc została wnioskodawcy przyznana, a rozstrzygnięcie zostało wydane przy zachowaniu przepisów prawa, to organ odwoławczy nie ma podstaw do kwestionowania takiej decyzji. Od wskazanej decyzji i trzech innych decyzji dnia [...] września 2006 roku Samorządowego Kolegium Odwoławczego W.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się ich uchylenia . Zdaniem skarżącego decyzje te nie spełniają wymagań art. 7, 77, 80, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, naruszają jego prawa osobiste i nie pozwalają mu na przezwyciężenie trudności życiowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje. Skarga podlegała oddaleniu bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść zawartego w niej rozstrzygnięcia . W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 ustawy). W toku ponownego rozpoznawania wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2004 roku sprecyzował on, iż domaga się przyznania pomocy społecznej na zaspokojenie potrzeby związanej z zakupem żywności przy czym nie określił on kwoty oczekiwanej pomocy. Tym samym materialno-prawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 tej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ( art. 39 ust. 2 ustawy). Treść tych przepisów wskazuje, że przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest nie tylko od spełnienia ustawowych przesłanek (m.in. spełnienia kryterium dochodowego z art. 8 ustawy , istnienia niezaspokojonych potrzeb wymienionych w jej art. 39 ust. 1), ale również od uznania organu pomocy społecznej, dysponującego środkami przeznaczonymi na ten cel. Innymi słowy organ może, ale nie musi przyznać to świadczenie. Kieruje się przy tym uznaniem administracyjnym, mając na uwadze – w świetle okoliczności danej sprawy – interes społeczny i słuszny interes obywateli (vide : wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2005 r., I SA/Wa 1399/04, LEX nr 191817). Kontrola sądowa decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego zmierza do ustalenia, czy organ administracji publicznej podejmując taką decyzję nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (vide : wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 2486/01, LEX nr 149543). Sąd nie może ingerować w sferę orzeczniczą organów administracji publicznej, gdy te działają w ramach uznania administracyjnego i dokonują samodzielnie oceny warunków i wyboru osób uprawnionych do pobierania świadczeń, jeżeli tylko decyzje te są odpowiednio umotywowane, a zawarte w uzasadnieniu argumenty znajdują potwierdzenie w ustalonym stanie faktycznym. Nie oznacza to jednakże, iż organ pomocy społecznej posiada całkowitą swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć dotyczących zasiłku celowego. Przed wydaniem decyzji w tym przedmiocie organ powinien ustalić stan faktyczny sprawy, a konkretnie sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc oraz dokonać oceny jej usprawiedliwionych potrzeb, a następnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnić, jakimi przesłankami kierował się przyznając zasiłek bądź też odmawiając udzielenia pomocy ( vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., I SA/Wa 2101/05, LEX nr 197475). Z treści przytoczonych powyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, iż organ powinien uwzględnić nie tylko okoliczności dotyczące adresata wydawanej decyzji, ale również własne możliwości finansowe oraz usprawiedliwione potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Go 557/06, uchylającego poprzednio wydane w sprawie decyzje, organ pomocy społecznej, stosując instytucję uznania administracyjnego, powinien kierować się wyłącznie ustawowymi kryteriami decydującymi o przyznaniu zasiłku celowego. Zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została wydana z naruszeniem prawa, a w szczególności wskazywanych przez skarżącego przepisów art. 7 , 77 , 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej poprzedzona została bowiem przeprowadzonym wywiadem środowiskowym, w wyniku którego ustalono sytuację osobistą i materialną skarżącego, w w szczególności brak dochodów , co kwalifikowało go do otrzymania świadczenia. Organ dokonał również porównania własnych możliwości finansowych oraz usprawiedliwionych potrzeb innych osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej . Kierował się zatem przesłankami przewidzianymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, tym samym wypełnił wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylającego poprzednio wydane w sprawie decyzje. Organ nie sprecyzował jedynie dlaczego uznał za uzasadnione przyznanie zasiłku celowego akurat w kwocie 100 zł. Jednakże w sytuacji jednak, gdy skarżący w swym wniosku z dnia [...] grudnia 2004 roku, i precyzując go, nie zwracał się o przyznanie pomocy pieniężnej w określonej wysokości, brak tego elementu uzasadnienia nie stanowi naruszenia prawa. Sam fakt przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej można zatem rozumieć jako spełnienie żądania strony, co zwalnia organ ze sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 107 § 4 kodeksu postępowania administracji organ administracji publicznej może odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Skoro przepis prawa zezwala na odstąpienie od sporządzenia uzasadnienia w całości w razie uwzględnienia wniosku strony, należy uznać, iż organ pomocy społecznej jest uprawniony do odstąpienia od uzasadnienia decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanej kwoty w sytuacji, gdy wnioskodawca nie zwrócił się o udzielenie pomocy w konkretnej wysokości. Wobec braku podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało oddalić.