II SA/Go 642/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia 1. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 2. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. P.S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem na automatach [...] nr [...] i [...] nr [...] o numerze [...] w łącznej kwocie 24.000 zł. W treści skargi skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowany do organu, a na wypadek nieuwzględnienia go przez organ, skierowany także do Sądu. Pełnomocnik skarżącego wskazał na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie spowodować może wykonanie zaskarżonej decyzji ostatecznej. Pełnomocnik skarżącego przedstawił we wniosku sytuację rodzinna i majątkową skarżącego. Zgodnie z oświadczeniem strony skarżącej jest on jedynym żywicielem pięcioosobowej rodziny (żona i trójka niepełnoletnich dzieci), przy czym w związku z niepełnosprawnością jednej z córek zachodzi konieczność sprawowania całodziennej opieki na dzieckiem, co uniemożliwia podjęcie pracy przez żonę. Z tytułu działalności gospodarczej polegającej na urządzaniu gier na automatach do gier w okresie od kwietnia 2013 r. do lipca 2014 r. skarżący poniósł straty, po pierwsze na skutek działalności konkurencji oraz z uwagi na nakłady poniesione z tytułu zakupu urządzeń. Obecnie skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w spółce uzyskując dochód miesięczny w wysokości 5.000 zł netto. Według oświadczenia skarżącego nie posiada on żadnych oszczędności ani innych składników majątkowych, z których nałożona kara mogłaby zostać wyegzekwowana, co oznacza, iż zapłata kary nastąpić może wyłącznie z wynagrodzenia, zagrażając w ten sposób bytowi materialnemu jego rodziny. Dodatkowo uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego wskazał na pozostające w toku kilkadziesiąt spraw w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kar za urządzanie gier poza kasynem w kwocie od 12.000-36.000 zł (dwanaście spraw na etapie postępowania odwoławczego i dziesięć spraw na etapie postępowania przed pierwszą instancją). Pełnomocnik zauważył, iż choć kwota 24.000 zł, wymierzona w niniejszym postępowaniu, nie jest znaczną szkodą w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., w skrócie zwanej p.p.s.a.) to jednak nie można odmówić jej takiego charakteru, traktując ją zbiorczo ze wszystkimi innymi karami wymierzonymi dotychczas skarżącemu w pozostałych sprawach, których łączna kwota wynosi 432.000 zł. Na potwierdzenie przywołanych okoliczności uzasadniających zdaniem pełnomocnika skarżącego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pełnomocnik załączył do wniosku następujące dowody: zeznanie z 2014 r. o poniesionej stracie, informacja o wysokości straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 r. wraz z informacją o odliczeniach od dochodu i podatku, księga przychodów i rozchodów – sumy za 2014 r. i 2015 r., pierwsze strony decyzji wymierzających karę skarżącemu oraz złożonych odwołań od decyzji organów pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Odnośnie złożonego przez stronę skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał go za uzasadniony. Podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. ustanawiając wyjątek od reguły określonej w art. 61§ 1 p.p.s.a., a zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do treści art. 61§ 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Rozstrzygając wniosek w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest zatem związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których ustawa zalicza: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie obydwóch lub jednej z w/w przesłanek, Sąd ma podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie sądowym przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są definiowane w następujący sposób: "Niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków". (por. postanowienie NSA z 31 maja 2012 r.; II OZ 465/12; CBOSA). Interpretacja art. 61 § 3 p.p.s.a. nasuwa dodatkowo wniosek, iż warunkiem wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie prze stronę we wniosku okoliczności uzasadniających ziszczenie się wymienionych w cyt. przepisie przesłanek. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, iż nie wystarczające jest przy tym samo oświadczenie wnioskodawcy, powinno zostać ono poparte dowodami źródłowymi. Wnioskodawca jest zobowiązany zatem do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku przez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. R.Hausera, C.H.Beck Warszawa 2013, str. 371). Analizując przedstawione we wniosku skarżącego argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wymierzona skarżącemu w przedmiotowej sprawie kara pieniężna wynosi 24.000 zł. Nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach niniejszej sprawy, w połączeniu z obecną sytuacją finansową skarżącego, jak również w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami, może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej przez skarżącego. Sąd analizując złożone przez skarżącego dokumenty obrazujące sytuację finansową oraz rodzinną (poniesiona strata za 2014 r., ujemny bilans przychodów i rozchodów w 2014 r. oraz zerowy w 2015 r., nałożenie na skarżącego kolejnych kar w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy) uznał, uwzględniając stanowisko skarżącego wyrażone we wniosku, że wykonanie decyzji może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty płynności finansowej i pogorszenia bytu rodziny skarżącego, pozbawiając go środków do życia. Z powyższych względów Sąd orzekł w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jak w sentencji. Dodatkowo Sąd dostrzegł podstawę do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania w tym m.in. przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (por. postanowienia NSA z dnia 11 marca 2005 r., sygn. akt: I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadminstracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przez Trybunałem Konstytucyjnym). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, a celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych, np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3321/08). Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż spełniona została określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania. Zawieszenie jest zasadne z uwagi na zainicjowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym procedury pytania prawnego odnośnie konstytucyjności art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540, z późn. zm.). Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. w sprawie o sygn. III SA/Gl 1979/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy Kodeks karny skarbowy są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Pytanie prawne zarejestrowano w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 32/12. Przedmiotowa skarga dotyczy wymierzenia osobie fizycznej – P.S. kary pieniężnej w oparciu o treść art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, wobec czego, odpowiedź przez Trybunał Konstytucyjny na sformułowane pytanie co do zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych będzie miała w sprawie zastosowanie i stanowiła podstawę prawną, co w ocenie tut. Sądu ma istotne znaczenie dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.