II SA/Go 686/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-12
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Marek Szumilas, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie posiada formalnego zatrudnienia, może zostać uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w celu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały jednostronnej oceny materiału dowodowego, nie odnosząc się do wszystkich istotnych faktów. W szczególności, organy pominęły fakt sprawowania przez skarżącą faktycznej opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz nie uwzględniły, że wyrejestrowanie z urzędu pracy w celu sprawowania opieki jest równoznaczne z zaprzestaniem gotowości do podjęcia pracy, co może być uznane za rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżąca M.J. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem K.J., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ jej ostatnie zatrudnienie ustało przed datą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża, a okresy podejmowania prac bez umów nie zostały udokumentowane. Skarżąca argumentowała, że wyrejestrowała się z urzędu pracy, aby sprawować opiekę nad mężem.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] maja 2013 roku nr [...], którą odmówił M.J. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 22 kwietnia 2013 roku M.J. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem K.J..
Na podstawie złożonego wniosku, załączonych dokumentów do wniosku, przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia złożonego przez stronę organ ustalił, że M.J. oraz mąż jej K.J. pozostają we wspólnym pożyciu. M.J. w okresie od [...] września 2011r. do grudnia 2011 r. pracowała na umowę - zlecenia. Następnie w okresie od [...] stycznia 2013r. do [...] kwietnia 2013r. wnioskująca była zarejestrowana w Powiatowym Pracy jako osoba bezrobotna. M.J. od grudnia 2011r. do końca listopada 2012 r. podejmowała różne prace, ale bez umów.
Znaczny stopień niepełnosprawności jej męża datuje się od [...] lutego 2013 r. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności K.J. zostało wydane [...] marca 2013r. K.J. wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy ze strony drugiej osoby i w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. K.J. nie jest w stanie samodzielnie realizować swoich codziennych potrzeb życiowych. Zakres opieki świadczonej przez M.J. na rzecz męża w głównej mierze opiera się na: pomocy w zaspokajaniu potrzeb higienicznych, przygotowywaniu posiłków oraz pomocy w załatwianiu spraw urzędowych, kontrolowaniu wizyt lekarskich oraz asystowanie przy nich. Podejmowane czynności przez wnioskującą na rzecz męża dostosowane są odpowiednio do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych męża.
M.J. z dniem [...] kwietnia 2013r. wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy i z dniem [...] kwietnia 2013r. utraciła status osoby bezrobotnej. Strona w ubiegłym roku pracowała na czarno w [...] skąd dojeżdżała do [...] do męża, który już chorował.
Organ odwołał się do przepisu art. 16a. ustawy O świadczeniach rodzinnych, w myśl którego specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie organu pierwszej instancji w związku z powyższym, M.J. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki mężem. Wnioskująca bowiem była zatrudniona do grudnia 2011 r., a następnie wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy, a więc zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej, gotowej do podjęcia pracy. Dlatego M.J. nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem
M.J. złożyła odwołanie od tej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej wniosku i wskazała, iż nie zgadza się z odmową przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego ani z zarzutem, że nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki. Ponieważ po rezygnacji z pracy pozostała bez środków do życia, zarejestrowała się jako osoba bezrobotna by móc starać się o pomoc w MOPS. Ponadto strona zarejestrowała się ze względu na ubezpieczenie, co wynikało z jej niewiedzy, że może widnieć jako żona na ubezpieczeniu męża w ZUS. Choroba męża datuje się od [...] lutego 2013r., ale raka wykryto w październiku 2012 r.
Organ drugiej instancji w całej rozciągłości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Organ przywołał przepis art. 16a ustawy O świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że M.J. nie spełnia jednego z wskazanych warunków tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż ostania praca zarobkowa strony ustała w dniu [...] lutego 2012 r. ; z oświadczenia strony wynika, iż pracowała na podstawie umowy zlecenia do [...] grudnia 2011r. Później podejmowała, do. końca listopada 2012r. różne prace, ale były to prace bez umów, dlatego nie może udokumentować tego zatrudnienia.
Mąż strony, K.J. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] marca 20ł3r. na czas określony do [...].03.20I6r., niepełnosprawność istnieje od [...] września 2012r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2013r.
Organ wskazał, że przesłanka zawarta w art. 16a ust. 1 jest sprecyzowana jednoznacznie: rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...). Przy czym, na podstawie art. 3 pkt 22 ustawy O świadczeniach rodzinnych zatrudnienie lub inna praca zarobkowa – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych łub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
W ocenie organu drugiej instancji, skoro strona nie wykonuje pracy zarobkowej, ostania praca zarobkowa strony ustała w dniu [...] lutego 2012r., a znaczy stopień niepełnosprawności jej męża datuje się od [...] lutego 2013r., to przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest spełniona. Nadto organ podkreślił, że strona nie legitymuje się wskazanymi wyżej umowami, potwierdzającymi zatrudnienie lub inną pracę zarobkową to tym samym nie można stwierdzić w przedmiotowej sprawie, iż strona zrezygnowała z zatrudnienia a okoliczności wskazywane przez stronę, dotyczące wykonywania pracy nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami.
Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, gdyż strona nie spełnia warunków ustawowych do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Na powyższą decyzję M.J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z zajętym stanowiskiem i wnosi o zmianę decyzji, albowiem decyzja nie uwzględnia faktu, iż skarżąca jako najbliższa osoba nie może podjąć zatrudnienia ze względu na sprawowanie opieki nad mężem, który jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższa sytuacja i ciągle pogarszający się stan zdrowia męża uniemożliwił skarżącej podjęcie zatrudnienia, a nawet bycie osobą bezrobotną, albowiem sprawowanie opieki wyklucza skarżącą z gotowości do podjęcia zatrudnienia i dlatego została wyrejestrowana z Urzędu Pracy z dniem [...] kwietnia 2013 r. by móc osobiście sprawować opiekę nad mężem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zadaniem kompetencyjnym sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 202 roku - O ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Pod pojęciem owej kontroli należy rozumieć porównywanie czynności organu administracji rządowej lub samorządowej, czy też innego podmiotu, wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, z wzorcem jaki ustanawiają obowiązujące normy prawne. Sąd administracyjny, w ramach postępowania wywołanego skargą, kontroluje prawidłowość zastosowanej przez organ administracji publicznej podstawy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest zaś całokształt przepisów prawa zastosowanych przez niego w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowią zatem przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji w zakresie oceny zgodności działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury i respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych. Zastrzec przy tym należy, iż w odniesieniu do ustaleń faktycznych sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy wyłącznie do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy zatem jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie.
Podkreślenia też wymaga, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na akt (np. decyzję) organu administracji publicznej, wskazaną kontrolę sprawuje i rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem.
Konieczne jest także wskazanie, iż uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z nim wojewódzki sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów innych niż zaskarżone, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie "ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy". Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu by w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (vide: T. Woś w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005 r., s. 441). Kasacyjny skutek orzeczeń sądów administracyjnych powoduje, że istniejący spór nie zostaje w wyniku takiego orzeczenia zakończony i że właściwym do wypełnienia zadania "załatwienia sprawy administracyjnej" będzie nadal organ administracji. Sąd, uchylając zaskarżony skargą akt i inne akty podjęte przez organ w granicach danej sprawy administracyjnej, stwierdza jedynie, że dotychczasowy sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy. W efekcie takiego wyroku powstaje stan przejściowy i zadanie stabilizacji stosunku administracyjnoprawnego ciąży nadal na organie administracji publicznej. Sąd musi mieć zatem do dyspozycji instrument prawny pozwalający mu skutecznie skłonić organy administracji publicznej do prawidłowego załatwienia sprawy – tej samej, która toczyła się przed uruchomieniem kontroli sądowej. Instrumentem takim pozostaje właśnie regulacja przepisu art. 135 p.p.s.a., pozwalająca na uporządkowanie stanu prawnego sprawy administracyjnej i przesądzenie o działaniach zmierzających do jej właściwego załatwienia. Zastosowanie wskazanej instytucji prawnej prowadzi zatem w konsekwencji do zwiększenia skuteczności sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej (vide: Zb. Kmieciak "Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych" Państwo i Prawo zeszyt 4, rok 2007, str. 31 i n. ).
Sądowa kontrola zaskarżonego postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowanymi decyzjami ujawniła, że skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 roku, utrzymująca w mocy decyzję Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] maja 2013 roku, jako organu I instancji, o odmowie przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Wszczęcie postępowania w kontrolowanej sprawie administracyjnej, zakończonej wskazanymi aktami, nastąpiło w wyniku wniosku skarżącej M.J., z dnia [...] kwietnia 2013 roku, o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania przez nią opieki nad mężem K.J..
Zasiłek, którego dotyczył wniosek strony, jest świadczeniem nowym, wprowadzonym do ustawy - O świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku - O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 roku poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 roku. Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy – O świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 roku dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej), uregulowane szczegółowo w dodanym art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 roku, poz. 788 i 1529), dalej k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie to uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Istotnym jest także to, że w art. 16a ust. 8 art. zawarto dodatkowe przesłanki, mianowicie wyłączające prawo do omawianego świadczenia.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy O świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W jednolicie ukształtowanym orzecznictwie sadów administracyjnych, obowiązek opieki nad członkiem rodziny jakim jest małżonek, nie może być wywodzony wyłącznie wprost z obowiązku alimentacyjnego, przewidzianego w normach k.r.o., a w szczególności z art. 128, który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Rzeczony obowiązek wynika bowiem także z regulacji art. 23 i 27 k.r.o., które stanowią, że małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć także pomoc w przypadku choroby. O ile faktem jest, że ustawodawca nie posłużył się dla regulacji wzajemnych obowiązków między małżonkami expressis verbis pojęciem obowiązku alimentacyjnego, to zdaniem Sądu, przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego należy stosować bądź wprost, bądź w drodze analogii także w przypadku rozważania wzajemnych obowiązków między małżonkami, w tym do obowiązku opieki na chorym, niepełnosprawnym małżonkiem. Powyższą interpretację potwierdza także zapis art. 130 k.r.o., w myśl którego obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Zatem skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie powołanego wyżej art. 27 k.r.o. (zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w łodzi z dnia 15 lutego 2013 roku w spr/ II SA/Łd 1217/12, Wolsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 roku w spr 456/11, w Krakowie z dnia 21 marca 2013 roku w spr. III SA/Kr 901/12 ).
W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie nie zakwestionowało, co do zasady, uprawnienia M.J. do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie, sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego– przesłanki wynikającej z ust. 1 art. 16 a tej ustawy O świadczeniach rodzinnych, mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Organ drugiej instancji jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął, że M.J. pracowała na podstawie umowy zlecenia do [...] lutego 2012 roku. Później podejmowała, do końca 2012 roku prace lecz były to prace bez umów dlatego nie wykazane. Organ zatem przyjął, że skoro skarżąca nie pracuje od [...] lutego 2012 roku, zaś niepełnosprawność jej męża datuje się od [...] lutego 2013 roku, zatem wobec istniejącej między tymi datami rozbieżności czasowej nie można uznać aby zrezygnowała z pracy dla opieki nad mężem.
W swoich rozważaniach organy skupiły się wyłącznie na ostatnim okresie pozostawania skarżącego w zatrudnieniu. Tymczasem zaakcentować należy, iż istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak zresztą jak i świadczenia pielęgnacyjnego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym przyczyną rezygnacji z zatrudnienia, co oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007 roku w spr. I OSK 1411/06). Zatem - w toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Przywołać w związku z tym należy definicję osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem osoba taka w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnuje z gotowości do pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia przez organ zatrudnienia gdyby dysponował on ofertami pracy. To potencjalne zatrudnienie nie jest jednak tożsame z trwającym zatrudnieniem, z którego, w myśl art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować. Tym samym nie można uznać, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie ( zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 sierpnia 2013 roku w spr. II SA/Go 516/13).
W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał jednostronnej oceny materiału dowodowego zgromadzono w sprawie, nie odnosząc się zupełnie do niektórych faktów jakie mogły zmienić poprzez ich staranną analizę ustalenia i wnioski, a w ich konsekwencji sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, organ pominął rzeczywisty, istniejący w chwili rozstrzygania, stan faktyczny sprawy. Ten stan sprowadza się w pierwszej i zasadniczej części do tego, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z niepełnosprawnym K.J. wymagającym opieki innej osoby i faktycznie tylko i wyłącznie ona dostarcza jemu takiej opieki. Do tego faktu organ się zupełnie nie odniósł. Podobnie pominął w swoich rozważaniach wskazany przez wnioskującą fakt zaprzestania pracy w [...] i powrotu do [...] aby tam zająć się mężem. Konieczność takiej opieki i spowodowaną tym konieczność rzeczonego powrotu do miejsca stałego zamieszkania może potwierdzić zestawienie dat: z jednej strony stwierdzonym w orzeczeniu lekarskim stanem niesprawności K.J. od dnia [...] września 2012 roku, zaś z drugiej termin powrotu skarżącej do [...]. Organ nie odniósł się także do zestawienie dat : orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] marca 2013 roku, nie ustalono daty doręczenia, daty wyrejestrowania się skarżącej w Urzędzie Pracy w dniu [...] kwietnia 2013 roku oraz daty złożenia przez nią wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu [...] kwietnia 2013 roku, pomimo że ich zbieżność może potwierdzać wskazany przez M.J. fakt zaprzestania pracy celem sprawowania opieki nad mężem. Wyrejestrowanie w urzędzie pracy jako osoby poszukującej pracy, w ocenie Sądu, jest równoznaczne z zaprzestaniem wykonywanej pracy ( podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 sierpnia 2013 roku w spr Ii SA/ Go 555/13). Budzi zastrzeżenia, w świetle powyższych zestawień, przyjęcie przez organ odwoławczy, że skarżąca pozostaje bez pracy w innym celu niż opieka nad mężem. Taki pogląd byłby uzasadniony w sytuacji gdyby skarżąca przykładowo wyjechała poza granice lub umieściła niepełnosprawnego męża w placówce opiekuńczej. W ocenie Sadu, organ odwoławczy nie uwzględnił sytuacji tej rodziny dokonując interpretacji sprzecznej z ustalonym faktem świadczenia przez M.J. opieki w stosunku do swego niepełnosprawnego małżonka.
Mając na uwadze powyższe braki w odniesieniu się przez organ do zebranych w sprawie faktów wskazujące w konsekwencji na brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać.
Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy uwzględni wszystkie fakty i okoliczności zgromadzone w sprawie, odpowiednio do potrzeb uzupełniając materiał dowodowy, następnie rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy, czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, odnosząc się do wszystkich okoliczności zarówno potwierdzających jej słuszność ale także okoliczności, którym organ odmówił przekonującej mocy.
Kierując się powyższymi rozważaniami, Sad, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji Sad orzekł na mocy art. 152 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło