II SA/Go 687/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia niepieniężnego oddala skargę. Pismem z dnia [...] maja 2019 r. W.S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z wnioskiem o udzielenie pomocy rzeczowej - wyposażenie w kuchenkę na gaz ziemny. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako k.p.a.) oraz art. 106 ust. 4, art. 36 pkt 2, art. 107, art. 7 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm. - określanej dalej jako u.p.s.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) odmówił przyznania W.S. świadczenia niepieniężnego tj. urządzenia do gotowania na gaz ziemny w miesiącu maju 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2019 r. oraz zebranej dokumentacji organ I instancji ustalił, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, nie osiągającą żadnego dochodu, a zatem spełniającą kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynoszące 701 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji organ ustalił, że strona nie spełnia przesłanek kwalifikujących do przyznania wnioskowanego świadczenia niepieniężnego. Sytuacja życiowa (bytowa, zawodowa, ekonomiczna) strony nie uległa zmianie od czasu przeprowadzenia ostatniego wywiadu środowiskowego w dniu [...] kwietnia 2019 r. Strona zamieszkuje sama w lokalu jednopokojowym w starym budownictwie. Strona ma możliwość korzystania z kuchni oraz z WC wraz z innymi sąsiadami. Kuchnia jest wyremontowana i wyposażona w sprawną kuchenkę typu westfalka, ale strona z niej nie korzysta. Nadal używa butlę gazową stanowiącą zagrożenie dla współmieszkańców. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2018 r. dotyczącym strony "okoliczność używania bądź nieużytkowania tej westfalki, nie ma znaczenia dla odpowiedzialności obwinionego. Jeżeli obwiniony z niej nie korzysta, to jest to tylko i wyłącznie jego sprawa, nie można jednakże zarzucać, że nie zapewniono mu urządzenia grzewczego do przygotowania posiłków". W tej sprawie policja podjęła działania kierując sprawę do sądu. Strona pomimo grożących jej konsekwencji karnych nie dostosowuje się do zaleceń administratora. Ponadto, organ I instancji ustalił, że strona nadal posługuje się nieważnym dowodem osobistym, pomimo że kilka miesięcy temu przyznano pomoc pieniężną na ten cel. Jak wynika z raportu Powiatowego Urzędu Pracy, strona zarejestrowana była w okresie od dnia [...] grudnia 1998 r. do dnia [...] września 2007 r. jako bezrobotna poszukująca pracy. Podczas spotkań pracownicy socjalni przedstawili zgłoszenia wolnych miejsc pracy, ale strona odmawiała podjęcia w tym przedmiocie rozmów podnosząc, że składanie przez organ propozycji pracy stanowi przejaw jej dyskryminacji. Strona wielokrotnie oświadczała w trakcie spotkań z pracownikami organu, że nie jest zainteresowana poszukiwaniem pracy. Nadal oczekuje by to pracownicy socjalni podjęli działania mające na celu powrót strony do utraconego przed laty zatrudnienia. Strona zdaje sobie sprawę, że starania w tym zakresie nie leżą w kompetencji tut. OPS. Strona wielokrotnie była informowana pisemnie w tej sprawie. Strona nie deklaruje własnego dochodu, a jednocześnie konsekwentnie odmawia możliwości korzystania z nieodpłatnych posiłków wydawanych w Dziennym Domu Pomocy, czy też przyjmowania paczek żywnościowych z Fundacji [...]. Strona nie reguluje opłat mieszkaniowych, korzysta z energii elektrycznej (licznik przedpłatowy), a koszty z tym związane ponoszą nadal - jak deklaruje strona - znajomi. Brak aktywizacji zawodowej strony uniemożliwia poprawę jakości życia strony. W ocenie organu I instancji, strona nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości w zakresie poprawy swojej sytuacji bytowej Strona jest osobą wykształconą, znającą przepisy prawa, w tym w szczególności przepisy ustawy o pomocy społecznej, o czym świadczy liczna korespondencja strony z organem. Strona sprawnie porusza się w systemach informatycznych, co daje możliwość wyjścia przez stronę z systemu pomocy społecznej np. poprzez podjęcie zatrudnienia i posiadanie środków finansowych. Zdaniem organu ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej w rozdziale 2 Zadania pomocy społecznej wymienia szczegółowo zadania i rodzaje pomocy w ramach ustawy, nie ma w nich pomocy polegającej na przyznaniu urządzenia do gotowania na gaz ziemny. Oznacza to, że organ pomocy społecznej nie jest właściwy do załatwiania tych rodzajów spraw oraz nie bez znaczenia ma fakt, że strona posiada dostęp do wspólnej kuchni, w której znajduje się sprawna westfalka, jednakże z niej nie korzysta. W ocenie organu postawa strony utrudnia współpracę z organem, a tym samym nie przejawia zamiaru i chęci "wyjścia z systemu pomocy społecznej i samodzielnym i odpowiedzialnym życiu w społeczeństwie". Strona oczekuje rozwiązania wszystkich problemów życiowych przez Ośrodek Pomocy Społecznej, bez jakiejkolwiek własnej inicjatywy. Od powyższej decyzji W.S. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie bezprawnie podjętej decyzji wskutek niedopełnienia wskazanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 603/07, obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy dającego dopiero prawo podjęcia decyzji. Ponadto wniósł o przekazanie sprawy Rzecznikowi Praw Obywatelskich do zbadania, "skoro od dnia [...] sierpnia 1996 r. do tej pory, przez 23 lata Ośrodek Pomocy Społecznej nie zechciał dopełnić swojego obowiązku zbadania w sytuacji majątkowej, od której zależy sytuacja dochodowa i rodzinna oraz osobista" strony, "a w szczególności przyczyny systematycznego pogarszania się tej sytuacji wskutek rozmyślnego przez Gminę [...] naruszania prawa strony do samodzielnego lokalu mieszkalnego z dodatkową izbą mieszkalną i w dalszym ciągu tworzenie fałszywych cz. I i cz. IV kwestionariusza wywiadu, stanowiących podstawę wydawania od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] czerwca 2019 r. decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej również jako SKO, działając na podstawie art. 6, art. 7, art. 77, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104, art. 127 ust. 2 k.p.a. z uwzględnieniem art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 36 pkt 2 lit. e u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W pierwszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło zastosowane w sprawie przepisy, tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 11 ust. 2 u.p.s. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowe okazały się ustalenia poczynione w postępowaniu przed organem I instancji, że strona nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Uwzględniając okoliczność, że strona jest osobą wykształconą, ma dobrą orientację w uwarunkowaniach prawnych, sprawnie posługuje się systemami informatycznymi, w ocenie Kolegium daje to stronie możliwość wyjścia z systemu pomocy społecznej, w szczególności poprzez podjęcie zatrudnienia i posiadanie środków finansowych. Dalej organ wskazał, że strona pomimo stwarzanych z udziałem organów pomocowych możliwości nie podjęła leżącego w jej możliwościach współdziałania, w tym działań zmierzających do poprawy sytuacji materialno-bytowej strony, jak wyrobienie ważnego dowodu osobistego, na który to cel strona otrzymała od organu pomocowego świadczenie pieniężne, zrealizowanie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy i w konsekwencji aktywne poszukiwanie zatrudnienia. Organ odwoławczy uznał, że oczekiwanie przez stronę realizacji jej prawa do przyznanego lokalu mieszkalnego nie podlega wykonaniu przez organ pomocowy i koncentrowanie się przez stronę na ponownym, wielokrotnym przytaczaniu okoliczności tego bez znaczenia dla załatwienia sprawy o przyznanie świadczenia niepieniężnego tj. urządzenia do gotowania na gaz ziemny w miesiącu maju 2019 r. przekonuje o biernej postawie strony i braku współdziałania, o którym mowa w art. 11 u.p.s. Organ odwoławczy wziął po uwagę okoliczności wynikające z ustalonego stanu faktycznego sprawy, w szczególności to, że strona odmawia pomocy w formie nieodpłatnego gorącego posiłku, oraz paczek żywnościowych z Fundacji [...]. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że przed wydaniem decyzji organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, jakkolwiek informacje uzyskane w wyniku niego determinowane są postawą strony ograniczającą współpracę z organem pomocowym do podawania i podkreślania okoliczności mających - zdaniem strony - znaczenie dla realizacji jej prawa do przyznanego lokalu mieszkalnego oraz zarzutów dyskryminowania odwołującego. Mając powyższe na uwadze SKO uznało, że zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej. Przy tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie organu odwoławczego spełnia wymogi z art. 107 § 1 k.p.a., ponieważ daje możliwość zapoznania się z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami oraz motywami podjętego rozstrzygnięcia. Na powyższe rozstrzygnięcie SKO W.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżając ją w całości. Skarżący podał, iż Ośrodek Pomocy Społecznej od dnia [...] sierpnia 1996 r. do dnia wniesienia skargi w dalszym ciągu nie chce dopełnić obowiązku zarejestrowania jego pierwszego wniosku z dnia [...] sierpnia 1996 r. o pomoc społeczną i dopełnienia dalszych obowiązków w celu jego załatwienia. Dodatkowo zarzucił przekroczenie uprawnień przez wydawanie decyzji administracyjnych na podstawie fałszywych cz. I i IV Kwestionariusza wywiadu, bo bez uprzedniego przeprowadzenia ze skarżącym wywiadu. Skarżący wskazał, że organ nadużywa swej władzy przez zmuszenie skarżącego do zrejestrowania się Urzędzie Pracy pod pozorem poszukiwania innej pracy niż powrotu do przerwanej pracy zawodowej w szkole i rozpoczęcia zgłoszonej przez niego działalności gospodarczej po zrealizowaniu jego prawa nabytego do samodzielnego lokalu mieszkalnego z dodatkową izbą mieszkalną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia niepieniężnego w formie zakupu kuchenki na gaz w maju 2019 r. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy u.p.s., która stanowi w art. 2 ust. 1, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zgodnie z art. 36 u.p.s. świadczeniami pomocy społecznej są świadczenia pieniężne (pkt 1) oraz świadczenia niepieniężne (pkt 2). W katalogu świadczeń niepieniężnych ustawodawca wymienił między innymi pomoc rzeczową, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie (art. 36 pkt 2 lit. e) oraz pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc w zagospodarowaniu w formie rzeczowej dla osób usamodzielnionych (art. 36 pkt 1 lit. q). Wskazać należy, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia z opieki społecznej ma znamiona aktu uznaniowego, a zatem spełnienie wymogów określonych w ustawie o pomocy społecznej, w tym dotyczącego kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.) otwiera możliwość przyznania świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego, przy czym podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego w tej sprawie nie jest obowiązkiem organu. Przyjęcie przez ustawodawcę konstrukcji uznania administracyjnego oznacza wyposażenie organu administracji w kompetencję do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (zob. wyrok NSA z 3 września 2010 r., II GSK 745/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Swoboda ta, czy innymi słowy pole uznania przysługującego organowi podejmującemu decyzję uznaniową, podlega pewnym ograniczeniom, przy czym głównych ograniczeń szukać należy w dyrektywach wynikających z granic "wewnętrznych" i granic "zewnętrznych" uznania. Granice wewnętrzne to nic innego jak cele (wartości), dla realizacji (ochrony) których ustawodawca wyposaża organ w możliwość działania uznaniowego. Cele (wartości) te można wyczytać wprost z ustawy, w której regulacjach znajduje się norma materialnoprawna zawierająca upoważnienie do korzystania z uznania, z Konstytucji RP, z prawa wspólnotowego, umów międzynarodowych, czy nawet ogólnych zasad prawa i zasad prawa administracyjnego. Z kolei granice zewnętrzne uznania mają wynikać wprost z normy (norm) prawa materialnego administracyjnego, na podstawie których podejmowana jest decyzja (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 sierpnia 2019 r., II SA/Gl 644/19, CBOSA). Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji skarżący spełnia warunki formalne kwalifikujące do przyznania wsparcia z pomocy społecznej, bowiem nie osiąga dochodu, a w dacie składania wniosku był osobą bezrobotną, chociaż nie zarejestrowaną w PUP. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia spowodowana była przeszkodą wynikającą z art. 11 ust. 2 u.p.s. W myśl art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "mogą stanowić podstawę" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w tym zakresie. W ocenie Sądu norma materialnoprawna stanowiąca oparcie dla decyzji organu w sprawie odmowy świadczenia niepieniężnego, której rekonstrukcja uwzględnia postanowienia przepisu art. 39 ust. 1 i art. 11 ust. 2 u.p.s. pozwala na wyznaczenie granic zewnętrznych uznania przysługujących organom pomocy społecznej w postaci trzech podstawowych okoliczności, a więc spełnienie kryterium dochodowego i zaistnienie niezbędnej potrzeby bytowej oraz jednej negatywnej - braku współdziałania w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. W analizowanej sprawie bezspornie spełniony został warunek kryterium dochodowego kwalifikujący do świadczenia z pomocy społecznej, bowiem przy kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 701 zł miesięcznie, skarżący nie osiąga żadnego dochodu. Zdaniem Sądu prawidłowe były ustalenia organu w zakresie ziszczenia się w sprawie okoliczności negatywnych, o których mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s., które uzasadniają odmowę przyznania świadczenia. Rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ winien mieć zawsze na uwadze, że pomoc ta ma charakter wspomagający osobę zainteresowaną w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej. Pomoc ta powinna być jednym z instrumentów polityki społecznej zmierzającym do ułatwienia i umożliwienia danej osobie powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych, których dana osoba nie jest w stanie zaspokoić własnym działaniem stanowi formę wsparcia w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Jednakże trzeba zauważyć, że z woli ustawodawcy poszczególne instytucje wsparcia pomocy społecznej zakładają współpracę osoby wnioskującej z organem w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej oraz podejmowanie własnych inicjatyw przez wnioskodawcę w celu poprawy swojej sytuacji. Rację ma organ twierdząc, że zasadnicze znaczenie dla zmiany sytuacji bytowej oraz osobistej osoby wnioskującej o pomoc społeczną ma kwestia podjęcia zatrudnienia. W analizowanej sprawie skarżący pomimo, że nie osiąga żadnego dochodu nie zarejestrował się w PUP jako osoba bezrobotna oraz nie podejmuje zatrudnienia, przy czym z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia skarżącego stał na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia. Zdaniem Sądu okoliczność ta prawidłowo została oceniona przez organ jako brak współpracy ze strony skarżącego w celu zmiany sytuacji życiowej. Zauważyć przyjdzie, że w kierowanych wnioskach o pomoc społeczną skarżący domaga się pomocy finansowej w celu realizacji jego praw do lokalu mieszkalnego oraz umożliwienia mu powrotu do wykonywania pracy dydaktycznej, którą utracił w 1996 r. Zagadnienia te, dla strony postępowania o zasadniczym znaczeniu, nie mieszczą się w ramach zadań pomocy społecznej, o czym prawidłowo pouczono stronę w treści decyzji I instancji. Jak już wyżej wskazano zadania pomocy społecznej skierowanie są na zaspokojenie bieżących potrzeb bytowych o podstawowym charakterze oraz na pomocy w wyjściu z trudnej sytuacji. Wskazać również trzeba, że podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności sprzed ponad 20, a nawet 30 lat nie mogą stanowić uzasadnienia dla jego pasywności w zakresie podjęcia zatrudnienia i oczekiwania, iż organ pomocy społecznej rozwiąże wszystkie jego problemy, które w dużej mierze pozostają poza jego kompetencjami. Powyższe stanowisko pozostaje w zgodzie z zasadą pomocniczości (subsydiarności) wynikającą z powołanego art. 2 ust. 1 u.p.s., którą można sprowadzić do kilku tez. Po pierwsze, społeczeństwo nie powinno pozbawiać jednostki tego, co sama może zrobić – zakaz odbierania. Po drugie, państwo powinno wesprzeć jednostkę w działaniach przekraczających jej możliwości, powinna to być tzw. pomoc do samopomocy – subsydiarne towarzyszenie. Po trzecie, pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa. Stąd trafnie w judykaturze podkreśla się, iż przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. Organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (zob. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2016 r., I OSK 1055/16, z dnia 13 czerwca 2017 r., I OSK 331/16 CBOSA). Należy również mieć na uwadze, że strona ma możliwość korzystania z wyposażenia wspólnej kuchni, znajdującej się w budynku w którym mieszka, w tym z urządzeń przeznaczonych do sporządzania ciepłych posiłków. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast odmowa przyznania świadczenia znajdowała uzasadnienie w przywołanych powyżej art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 11 ust. 2 u.p.s. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.