II SA/Go 72/19

Dnia 22 sierpnia 2019 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A.C-K. o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, tytułem zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a : odmówić adwokat A. C-K. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącej adw. B.C. sporządził i przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku (k. 111), za co prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r. przyznano mu wynagrodzenie w kwocie 120 zł, podwyższonej o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług (k. 126 akt sądowych). Na skutek wniosku A.C., dnia [...] lipca 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka zwolniła adw. B.C. z pełnienia obowiązków pełnomocnika skarżącej z urzędu i wyznaczyła w jego miejsce adw. A. C-K. (k. 151), która sporządziła i przedłożyła do akt sprawy kolejną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku (k. 156), wnosząc jednocześnie o zasądzenie wynagrodzenia z tego tytułu oraz oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wniosek adw. A. C-K. nie zasługiwał na uwzględnienie. Co do zasady wyznaczony pełnomocnik prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przy czym do czynności tych należy m.in. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z 15 czerwca 2004 r., OSK 93/04, ONSAiWSA z 2004 r. z. 2, poz. 23). W przypadku uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie w postępowaniu przed sądem administracyjnym pełnomocnika z urzędu przewodniczący wydziału zwraca się do właściwego samorządu zawodowego, przekazując stosowne orzeczenie o wyznaczenie pełnomocnika. Kwestie dotyczące imiennego wskazania adwokata czy też radcy prawnego należą do kompetencji właściwej rady adwokackiej lub izby radców prawnych. Wydane na wniosek strony postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata czy też radcy prawnego stanowi podstawę do zwrócenia się przez sąd do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika. Sąd nie ma wpływu na decyzję samorządu zawodowego w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Strona, której przyznano prawo pomocy, o ile ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób w jaki jest reprezentowana, powinna swoje zastrzeżenie zgłosić uprawnionemu organowi korporacji zawodowej a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika, bowiem prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata czy radcy prawnego w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań. Wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem sądu (postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., II FZ 303/13, LEX nr 1318936). W rozpatrywanej sprawie opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Go 72/19, przedłożona przez adw. A. C-K. w dniu 12 sierpnia 2019 r., była drugą przedłożoną do akt opinią dotyczącą braku przesłanek do kwestionowania powyższego wyroku. Pierwszą opinię w tym samym przedmiocie przedłożył w dniu 8 lipca 2019 r. adw. B.C. – pierwotnie wyznaczony przez ORA na pełnomocnika strony w niniejszej sprawie, za co prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r. przyznano mu ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. przewidziane przepisami prawa wynagrodzenie. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, w myśl którego wyznaczenie w tej samej sprawie przez organ samorządu zawodowego kolejnego pełnomocnika z urzędu, który podjął tożsamą czynność co pierwszy pełnomocnik i wydał kolejną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego. W przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu koszty związane z jego wynagrodzeniem obciążają bowiem Skarb Państwa. Nieusprawiedliwione jest zatem przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy podejmowali w sprawie te same działania, w tym sporządzili dwie podobne w treści opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W istocie oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa (postanowienia NSA z 13 grudnia 2007 r., II OZ 1287/07, LEX nr 1012845; z 28 maja 2013 r., II FZ 303/13, LEX nr 1318936; z 3 grudnia 2014 r., II FZ 1873/14, LEX nr 1561839). W sytuacji zatem, gdy w niniejszej sprawie wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przyznano już adw. B.C., pierwotnie wyznaczonemu przez organ samorządu zawodowego na pełnomocnika strony, wniosek adw. A. C-K. o przyznanie wynagrodzenia za tożsamą czynność procesową należało uznać za niezasadny. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.