II SA/Go 735/10

Dnia 29 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant referent Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi J.M., Z.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata M.Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Burmistrz, nr [...] w wyniku wszczęcia i prowadzenia postępowania z urzędu ustalił dla J.M. i Z.M. opłatę w wysokości 30% z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie numerem [...] o powierzchni 774 m2 - na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w związku z jej zbyciem - w kwocie 6 321 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J.M. i Z.M. osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu [...] maja 2010 r., kwestionując zasadność ustalenia przedmiotowej opłaty z uwagi na sytuację materialną oraz podeszły wiek odwołujących (potwierdzenie wpływu do organu na odwołaniu, wyciąg z dziennika korespondencji sporządzony 18 czerwca 2010 r., wyjaśnienia organu I instancji zawarte w piśmie z [...] czerwca 2010 r.). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nr [...], na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wobec przekroczenia ustawowego 14 dniowego terminu od dnia doręczenia decyzji stronom, co miało miejsce w dniu 26 kwietnia 2010 r. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 maja 2010 r. (poniedziałek), a odwołanie wniesiono w dniu 17 maja 2010 r. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wynika z akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku J.M. i Z.M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2010 r., odmówiło przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ podał, iż przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie. W związku z tym, że w ocenie SKO wniosek był niedopuszczalny z przyczyn formalnych. Kolegium nie badało merytorycznych przesłanek uprawdopodabniających zasadność przywrócenia terminu, jak też nie wzywało stron do uzupełnienia tego wniosku. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania złożyli J.M. i Z.M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący Z.M. podniósł, iż składając odwołanie od decyzji Burmistrza był przekonany, że składa je w terminie, odliczył bowiem od ustawowego terminu soboty, niedziele i święta. Poza tym skarżący wskazał, iż wraz z małżonką są ludźmi w podeszłym wieku, schorowanymi, żona choruje między innymi na miażdżycę i zaniki pamięci – chowa pieniądze, dokumenty, myli dni, daty i ludzi, a na powyższe okoliczności może przedstawić zaświadczenia lekarskie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji i postanowień pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonego postanowienia w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jego legalności uznać należy, iż postanowienie to uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej zakresie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga zasługuje uwzględnienie. Kontrolowany akt został bowiem wydany z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie organu odwoławczego stwierdzające, iż skarżący J.M. i Z.M. uchybili terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Stosownie do przepisu art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Od decyzji organu I instancji przysługuje stronie odwołanie do organu II instancji. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia stronie decyzji, za pośrednictwem organu, który tę decyzję wydał (art. 129 § 2 k.p.a.). Na organie I instancji ciąży obowiązek przekazania odwołania organowi II instancji stosownie do przepisu art. 133 k.p.a. Organ II instancji, po przekazaniu mu odwołania, zobowiązany jest - przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w związku ze złożeniem środka odwoławczego - w postępowaniu wstępnym zbadać czy odwołanie od decyzji organu l instancji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku przekroczenia wskazanego terminu ustawowego do stwierdzenia, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (art. 134 k.p.a.). Norma zawarta w dyspozycji art. 134 k.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawia pola swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Wydane na jej podstawie postanowienie jest orzeczeniem o charakterze formalnym, stwierdzającym przesłankę "niedopuszczalności" środka zaskarżania i w konsekwencji uniemożliwiającym ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Stosownie do przepisu art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Podkreślić trzeba, że nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie jest to bowiem okoliczność obiektywna (vide: wyrok z dnia 12 lutego 2010 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 302/09, LexPolonica nr 2246447, wyrok z dnia 21 stycznia 2010 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 120/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego istotne jest prawidłowe ustalenie daty, w jakiej doręczono przedmiotowe postanowienie stronom postępowania. Nie ulega wątpliwości, że stronami w niniejszym postępowaniu byli zarówno J.M., jak i Z.M., bowiem to na nich została nałożona decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie numerem [...] na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w związku z jej zbyciem - w kwocie 6 321 zł. Tym samym, w ocenie Sądu, organ I instancji zobowiązany był doręczyć decyzję osobno każdej ze stron postępowania. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wysłane małżonkom razem w jednej przesyłce. Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela, temu przedstawicielowi ( § 1 ), jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom chyba, że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism ( § 3 ). Pisma kierowane do strony winny być imienne, wymieniające stronę jako indywidualnie określonego adresata. Doręczenie pisma w postępowaniu ( jedną przesyłką ) obojgu małżonkom jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej art. 40 k.p.a. Taki pogląd znajduje również poparcie w orzecznictwie (vide: wyrok z dnia 2 lutego 2000 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II SA/Kr 298/00, LexPolonica nr 2112947, wyrok z dnia 29 maja 2003 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II SA/Gd 1735/00, LEX nr 203427, wyrok z dnia 9 czerwca 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 505/07, LEX nr 516800). Ponadto podstawy dokonania doręczenia w taki sposób nie może stanowić art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. W sytuacji gdy w jednej kopercie przesyłany jest dwóm adresatom jeden egzemplarz decyzji brak jest podstaw do stwierdzenia, że domownik odebrał przesyłkę kierowaną do drugiego adresata, bowiem przesyłka ta jest tylko jedna i zostaje doręczona tylko osobie kwitującej jej przyjęcie. Osoba ta nie ma możliwości przekazania przesyłki drugiemu adresatowi bowiem przesyłka jest jedna. Może ona jedynie umożliwić drugiemu adresatowi zapoznanie się z treścią decyzji. Nie jest to jednak równoznaczne z doręczeniem decyzji i rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Należy pamiętać, iż w myśl art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie i wobec tego skutki materialne i procesowe decyzji są związane z faktem jej doręczenia, a nie zapoznania się z treścią doręczanego rozstrzygnięcia. Jest to szczególnie istotne w sprawie jak rozpoznawana, bowiem jak już była o tym mowa powyżej, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się od daty doręczenia stronie postępowania decyzji. W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. doręczana była jedną przesyłką zaadresowaną na oboje małżonków, a decyzję odebrała J.M.. Skarżący nie wskazywali w toku postępowania jednego z nich jako upoważnionego do odbioru pism i nie udzielali pełnomocnictwa drugiemu z małżonków. Odbiór przesyłki pokwitowany został przez jednego z małżonków, który złożył podpis "M.", z adnotacją "J.M.". Niewątpliwie jednemu ze skarżących (J.M.) decyzja ta została doręczona, bowiem pokwitowała ona jej odbiór. Odwołanie tego z małżonków zostało zatem wniesione po terminie. Podsumowując stwierdzić należy, iż z akt niniejszej sprawy nie wynika jakoby termin do wniesienia przez Z.M. odwołania od decyzji organu I instancji, z uwagi na brak doręczenia stronie tego rozstrzygnięcia, w ogóle rozpoczął swój bieg. Tym samym w przypadku tego skarżącego trudno mówić o uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. W konsekwencji naruszenia przepisów, które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami) orzeczono jak w sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a., jednocześnie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej zasądzono wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.