II SA/Go 741/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-01-26
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Jacek Jaśkiewicz, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli nie przedłoży ona decyzji o zawieszeniu prawa do renty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jeśli nie przedłoży ona decyzji o zawieszeniu prawa do renty. Chociaż niepełnosprawność matki powstała po terminie określonym w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co samo w sobie nie powinno stanowić przeszkody, to jednak posiadanie prawa do renty stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a tej ustawy. Brak decyzji o zawieszeniu renty uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący I.K. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności matki. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmowną, powołując się dodatkowo na fakt posiadania przez skarżącego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i nieprzedłożenie decyzji o zawieszeniu tej renty. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując na krzywdzące skutki zawieszenia renty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – adwokat A. K-W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. I.K. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – H.K. (ur. [...].11.1934 r.), która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Nr [...] z dnia [...].04.2017 r. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z oświadczenia złożonego przez I.K. wynika, iż uprawniony jest do renty (decyzja ZUS o ponownym przyznaniu renty znak [...] z dnia [...].10.2020 r.).
Decyzją z dnia [...].03.2021 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił I.K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w myśl art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2014 r. poz. 111, zwana dalej - u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że niepełnosprawność H.K. powstała później niż określa to art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Od powyższej decyzji I.K. złożył odwołanie.
W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. wezwało stronę do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty renty (zawieszenie prawa do renty) w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma z pouczeniem, że w przypadku braku przedłożenia takiej decyzji organ będzie zobligowany do wydania decyzji odmownej. Jednocześnie z uwagi na konieczność pozyskania dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium przedłużyło termin załatwienia sprawy do dnia 15.06.2021 r.
W dniu 30 kwietnia 2021 r. skarżący przedłożył pismo, w którym przedstawił sytuację swoją i swojej niepełnosprawnej matki. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 roku, który uznał art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach pielęgnacyjnych za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim pozbawia zasiłku pielęgnacyjnego osoby z ustaloną rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Skarżący podał, że zawieszenie renty oznacza utratę odpisu od podatku dla osób niepełnosprawnych typu lekarstwa, utratę ulg na auto, ulgi remontowej, na sprzęt ortopedyczny, 13 i 14 renty. Skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bez konieczności zawieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Strona nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania I.K. od powyższej decyzji organu I instancji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. Ib, art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 23, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 4, art. 32 ust. 2 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 w.w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce łub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. (ust. Ib).
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 1971,00 zł miesięcznie (ust. 3).
Odnośnie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności Kolegium powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443), w którym Trybunał stwierdził, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium przytoczyło obszernie orzecznictwo sądowe, w którym wyrażono i uzasadniono pogląd zgodnie z którym przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. dotycząca wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki jako przepis pozbawiony domniemania konstytucyjności nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Dalej odnosząc się do przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Kolegium wskazało, że z oświadczenia złożonego przez I.K. wynika, iż uprawniony jest on do renty (decyzja ZUS o ponownym przyznaniu renty znak [...] z dnia [...].10.2020 r.). W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. wezwało stronę do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty renty ( zawieszenie prawa do renty) w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma z pouczeniem, że w przypadku braku przedłożenia takiej decyzji organ będzie zobligowany do wydania decyzji odmownej.
Strona w dniu 30 kwietnia 2021 roku przedłożyła pismo, w którym przedstawiła sytuację swoją i swojej niepełnosprawnej matki, powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 roku, jednak strona nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty.
Następnie Kolegium powołało się na orzecznictwo sądowe, w którym wyrażono pogląd, zgodnie z którym zróżnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło powyższe stanowisko i opowiedziało się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach I OSK 254/20.1 OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r.. w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270; dalej jako: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit, a u.ś.r. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.
Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt i u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty renty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Renta jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit, a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego I.K. nie złożył do Kolegium jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wstrzymanie wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z uwagi na powyższe zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie można jednocześnie pobierać renty oraz świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak jest podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd też orzeczono jak na wstępie.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego I.K. wniósł skargę. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wskazał, że zawieszenie prawa do renty jest dla niego krzywdzące ponieważ wraz zawieszeniem renty straci i dochód i ulgi jakie przysługują osobom niepełnosprawnym. Skarżący wskazał na możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja administracyjna odmawiająca przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia ze względu na opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – H.K..
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko Kolegium wynikające z zaskarżonej decyzji w kwestii interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis uzależnia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a który stanowił podstawę odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji. Należy mieć bowiem na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując wskazany wyżej sposób wykładni w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Sąd podziela w całości pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust.1 Konstytucji RP (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16; z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1853/16, z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16 i z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1512/16). W konsekwencji stwierdzić nalezy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w badanej sprawie nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W art. 17 ust.5 pkt 1a ustawodawca wprowadził regulację, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3)
specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Wprawdzie przytoczony powyżej przepis art. 27 ust. 5 nie dotyczy świadczeń o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. jednak w zakresie sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczeń o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r., w tym do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, aktualne orzecznictwo sądowe opierając się na regulacji zawartej w art. 27 ust. 5 skłania się ku koncepcji wyboru przez stronę świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: I OSK 487/20/20, I OSK 650/20, I OSK 1416/20, I OSK 1083/20, I OSK 254/20,), tak jak ma to miejsce w wypadku świadczeń o których mowa w art. 27 ust. 5 u.s.r. Dodatkowo, na poparcie słuszności tego stanowiska, można przywołać uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał stwierdza, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko powyższe podziela.
Z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało skarżącego do przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył wymaganego dokumentu, lecz w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. wskazał, że zwieszenie prawa do renty wiąże się z utratą określonych ulg oraz określonego dochodu.
W tych okolicznościach sprawy prawidłowe jest stanowisko organu II instancji, że spełniona została przesłanka negatywna decydująca o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i pobieranie której powoduje, iż pomimo niepodejmowania pracy zawodowej skarżący otrzymuje świadczenie kolidujące z funkcją rekompensacyjną świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tym osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Osoba posiadająca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może podjąć zatrudnienie, a dopiero decydując się na wybór świadczenia pielęgnacyjnego i opiekę nad osobą niepełnosprawną rezygnuje z podjęcia pracy w celu sprawowania tejże opieki nad osobą najbliższą. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 3 ustawy o z dnia 17 grudnia 1998 r. emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DZ. U. z 2021 r. poz. 291) częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że nie jest wykluczona możliwość podjęcia zatrudnienia przez osobę częściowo niezdolną do pracy.
Odnosząc się do pozostałych twierdzeń skargi wskazać należy, że stanowisko w zakresie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy poszczególnymi świadczeniami opiera się na kierunku orzeczniczym, który od dłuższego już czasu nie jest już aktualny w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tytułem przykładu należy wskazać na stanowisko przedstawione w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20, czy z 27 maja 2020 r., sygn. akt O OSK 2375/19, które to stanowisko skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne. W orzeczeniach tych wskazano, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością jednego ze świadczeń wymienionych w art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, pozostawałaby m.in. w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe.
W świetle powyższych ustaleń, w ocenie Sądu, skarga nie była zasadna.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło