II SA/Go 757/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 22 września 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej uszkodzeniem pojazdów wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej a także wysokimi należnościami publicznoprawnymi (podatki, opłaty). Spółka podała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 50.010 zł, wartość środków trwałych wynosi 165.433,05 zł, a wysokość straty – 131. 70,80 zł. Zobowiązania według bilansu na 2010 r. wynoszą natomiast: 101.830 zł (długoterminowe) i 268.649,71 zł (krótkoterminowe). Natomiast stan rachunku bankowego na dzień złożenia wniosku wynosił 26.882,27 zł. Postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, uznając, iż wniosek skarżącej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Referendarz zwrócił uwagę, iż skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 320 zł i nie sposób przyjąć, iż nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 160 zł oraz zażalenia w kwocie 100 zł, mając na uwadze fakt, iż na rachunku bakowym spółki zgromadzona była kwota 26.882,27 zł. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła do tutejszego Sądu sprzeciw, wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem skarżącej wykazała ona brak środków na pokrycie kosztów sądowych. Jednocześnie strona skarżąca zarzuciła brak rozpoznania częściowego zwolnienia spółki z opłat. Skarżąca zarzuciła ponadto Sądowi błędne wyciągnięcie wniosków i zinterpretowanie bilansu i danych z formularza PPPr. Skarżąca zarzuciła ponadto Sądowi zastosowanie błędnej podstawy do oddalenia wniosku i przyjęcie, iż skoro spółka posiada środki na rachunku bankowym to może pokryć z nich opłatę sądową, gdyż są wydatki związane z działalnością spółki, które posiadają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Zdaniem skarżącej Sąd nie podał prawnych motywów rozstrzygnięcia i konkretnego przepisu prawa na podstawie którego odmówił przyznania pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym (m.in. zwolnienia z kosztów sądowych) przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zwolnienie częściowe przyznane może zostać w/w podmiotowi tylko w sytuacji wykazania przez niego, iż nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności orzeczenia organu administracji publicznej przez niezawisły sąd. Co istotne, ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy, do której załączone zostały dokumenty nadesłane przez stronę wynika, iż na dzień [...] września 2011 r. strona posiadała na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie 26.882,27 zł. Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika, iż spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 50.010 zł, wartość środków trwałych wynosi 165.433,05 zł, a wysokość straty wynosiła 131.70,80 zł. Przedłożone Sądowi przez skarżącą faktury z miesiąca lipca i września 2011 r. na dowód poniesionych przez spółkę wydatków związanych z eksploatacją środków transportu spółki opiewają na łączną kwotę 6.050 zł. W orzecznictwie powszechnie podkreśla się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (postanowienie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEX nr 550323). Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, Lexnr479137). Zaznaczyć przy tym należy, iż zapobiegliwości i przezorności w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób (w tym osób prawnych) toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów, także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2008 r., l FZ 265/08, LEX nr 494324), Strona nie może nadto przedkładać cywilnoprawnych (prywatnych) zobowiązań nad te związane z postępowaniem sądowym, które stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej, wobec czego inne wydatki nie mogą być w stosunku do nich traktowane priorytetowo (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 20008 r.. II OZ 682/08, Lex nr 493715 ). W ocenie Sądu złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie zawiera usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie tego prawa. Zważywszy bowiem na wysokość bieżących wydatków spółki, poniesienie kosztów uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 160 zł i zażalenia w najniższej z możliwych wysokości tj. 100 zł, zdaniem Sądu, nie przekracza zdolności płatniczych kapitałowej spółki prawa handlowego. Kwoty wpisów są niskie i niewątpliwie nie wiążą się ze znacznym obciążeniem finansowym podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym, utrzymującego pewien poziom płynności finansowej. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów znajdujących się w niniejszych aktach wynika, że aktualnie skarżąca spółka wykazuje stratę. Ponoszenie straty nie oznacza jednak spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nie jest ona równoznaczna z utratą płynności finansowej ta bowiem, przy braku możliwości poniesienia kosztów w łącznej kwocie 260 zł uzasadniać powinna wystąpienie przez zarząd spółki z wnioskiem o ogłoszenie upadłości przedmiotowej osoby prawnej (art. 11 ust.2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, t.j. Dz.U z 2009 r. Nr 175, póz. 1361 ze zm.). Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.